PARACEL ISLANDS & SPRATLY ISLANDS BELONG TO VIETNAM. CHINA! REMEMBER THAT

Quốc phòng Trung Quốc 'tăng gấp đôi vào 2015'

2012-02-15T22:02:00.002+07:00

Ngân sách quốc phòng Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi từ 2011 đến 2015 và vượt hơn chi tiêu của toàn bộ các thị trường quốc phòng lớn tại châu Á cộng lại, theo một báo cáo.

Con số chính thức mà Trung Quốc đưa ra cho ngân sách quốc phòng năm 2011 là 91.5 tỉ đôla.

Nhưng dự báo của IHS Jane's Defence cho rằng ngân sách quốc phòng của Trung Quốc năm ngoái là 119.8 tỉ đôla và sẽ tăng thành 238.2 tỉ đôla vào 2015.

Nó tương đương mức tăng 18.75% mỗi năm trong giai đoạn này.

Tăng mạnh

Con số của năm 2015 sẽ cao hơn ngân sách cộng lại của cả 12 nước khác tại Châu Á Thái Bình Dương (khoảng 232.5 tỉ đôla) và sẽ cao hơn bốn lần so với chi phí quân sự của Nhật Bản, xếp thứ hai, trong năm ngoái.

Số liệu dự báo cho 2015 cũng có nghĩa là ngân sách quốc phòng của Trung Quốc khi đó sẽ cao hơn tổng ngân sách của tám thành viên hàng đầu của Nato (không tính Hoa Kỳ).

Rajiv Biswas, kinh tế gia trưởng Châu Á - Thái Bình Dương của IHS Global Insight, nhận định việc tăng ngân sách quân sự của Trung Quốc "sẽ tiếp tục trừ phi xảy ra thảm họa kinh tế".

Báo cáo của IHS nói Trung Quốc sẽ dùng tiền để hiện đại hóa thiết bị, giảm bớt nhân sự để tiền đầu tư tính theo đầu người sẽ cao hơn.

Bà Saraha McDowall, trưởng vùng Châu Á Thái Bình Dương của IHS Global Insight, được AFP dẫn lời: "Ngân sách quốc phòng mở rộng của Trung Quốc làm tăng lo ngại cho nhiều chính phủ."

"Có lẽ quan trọng nhất, nó đã khiến Washington mở chiến dịch ngoại giao để tái khẳng định vị trí ở Thái Bình Dương."

Bà nói thêm: "Washington cũng muốn bảo đảm tự do đi lại qua các đường biển quan trọng trong khu vực."

Mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama nói sẽ giảm bớt chi tiêu quân sự vì khó khăn ngân sách, nhưng ông cam kết mở rộng sức mạnh Mỹ tại châu Á, nơi nhiều nước bày tỏ lo ngại về sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nhưng Paul Burton, phân tích gia của IHS, nói thêm: "Sự trỗi dậy của Trung Quốc không phải là tác nhân duy nhất."

"Có nhiều vấn đề an ninh tồn đọng, lại được thúc đẩy từ sự cạnh tranh tài nguyên, khiến nhiều nước tăng quốc phòng."
Paul Burton, phân tích gia của IHS

"Có nhiều vấn đề an ninh tồn đọng, lại được thúc đẩy từ sự cạnh tranh tài nguyên, khiến nhiều nước tăng quốc phòng."

Báo cáo mới nhất này cũng đề cập chi tiêu quân sự của Việt Nam, Ấn Độ, Úc, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore, Indonesia, Pakistan, Thái Lan, Malaysia, và New Zealand.

Theo IHS, ngân sách quốc phòng Việt Nam, trong những năm tới, sẽ tăng gần 9%, để chiếm 2.5% GDP vào năm 2015.

Ấn Độ dự kiến sẽ tăng 6.14%, và mới tháng này Ấn Độ đã chọn máy bay Rafale của Pháp cho hợp đồng mua 126 máy bay chiến đấu trị giá 20 tỉ đôla.

Báo cáo của IHS dự báo ngân sách quốc phòng của Mỹ sẽ giảm, nhưng vẫn cao hơn ba lần so với Trung Quốc vào năm 2015.

Tàu sân bay Mỹ vượt eo Hormuz, tiến sát tàu Iran

2012-02-15T21:53:00.000+07:00

(VnExpress.net) Các tàu chiến Mỹ vừa vượt qua eo biển Hormuz và tiến gần hơn đến bờ biển Iran, ngay sau khi có tin Tehran đã chuẩn bị các tàu đánh bom tự sát.

Hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln. Ảnh: stragypage

BBC cho hay hôm qua, hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln, thuộc Hạm đội số 5 Mỹ, đã đi qua eo biển Hormuz với sự hộ tống của các khu trục và tuần dương hạm.

Hải quân Mỹ cho biết có lúc, tàu tuần tra của Iran hoạt động chỉ cách tàu sân bay này 3 km. Trong khi các tàu Mỹ tuần tra đoạn hẹp nhất của eo biển, rộng chỉ 40 km, tất cả các máy bay chiến đấu đều đỗ trên tàu sân bay nhưng trực thăng thì bay lượn xung quanh tàu.

Động thái này của Mỹ diễn ra chỉ hơn một tháng sau khi Iran cảnh báo tàu sân bay Mỹ USS John C. Stennis, hàng không mẫu hạm đến vùng Vịnh hồi tháng giêng, không được quay lại khu vực "nóng" này. Iran đe dọa sẽ phong tỏa eo Hormuz, tuyến đường biển vận chuyển một phần năm lượng dầu vận chuyển trên thế giới, nếu phương Tây làm tê liệt ngành dầu mỏ Iran bằng các lệnh trừng phạt.

Tuy nhiên, đô đốc Troy Shoemaker, chỉ huy của nhóm tàu trên cho hay hoạt động của hải quân Mỹ tại vùng Vịnh không nhằm gây thêm căng thẳng với quốc gia Hồi giáo. Ông nói sự hiện diện của hải quân Mỹ ở đây nhằm mục đích duy trì sự thông suốt của tuyến đường huyết mạch và hỗ trợ cho hoạt động ở Afghanistan.

"Đây chỉ là hoạt động chuyên môn và thường xuyên của chúng tôi", ông nói.

Trước đó tư lệnh hạm đội 5 của Mỹ cho hay Iran đã tăng cường lực lượng hải quân tại vùng Vịnh và chuẩn bị các tàu tấn công liều chết, nhưng hải quân Mỹ vẫn có thể ngăn chặn tham vọng đóng cửa eo biển Hormuz của Iran.

Theo các chuyên gia quân sự, năng lực quân sự của Hạm đội số 5 hải quân Mỹ đang tuần tra vùng Vịnh hoàn toàn áp đảo hải quân Iran. Đơn vị này luôn có ít nhất một tàu sân bay khổng lồ cùng hàng loạt máy bay phản lực, tàu tuần dương và tàu khu trục.

Vị trí hoạt động của các tàu hải quân Mỹ và hải quân hoàng gia Anh tại vùng Vịnh. Đồ họa: BBC

Iran mâu thuẫn với các nước phương Tây vì việc làm giàu uranium. Iran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này nhằm mục đích dân sinh nhưng phương Tây nghi ngờ tham vọng sở hữu bom nguyên tử của quốc gia Hồi giáo.

Liên minh châu Âu (EU) tháng trước đã ngừng toàn bộ hoạt động nhập khẩu dầu mỏ từ Iran, bên cạnh lệnh đóng băng tài sản chính phủ Iran của Mỹ. EU và Mỹ cũng kêu gọi các quốc gia trên thế giới áp đặt lệnh trừng phạt tương tự với Tehran. Mỹ và các đồng minh tuyên bố sẽ đàm phán với Tehran chỉ khi nước này đồng ý dừng chương trình hạt nhân. Trong khi đó, Iran lại chỉ muốn ngồi vào bàn đàm mà không phải đáp ứng điều kiện gì.

Anh Ngọc

ASEAN thức tỉnh trước đòn thâm sâu của Bắc Kinh

2012-02-15T21:44:00.000+07:00

Tác giả: Felix K. Chang

"Trước khi các lãnh đạo Trung Quốc tin quân đội của họ đủ mạnh để chiến thắng hoặc các đối thủ của họ quá yếu để kháng cự, họ sẽ tiếp tục kiềm chế đưa quân của mình vào một cuộc tấn công chính thức (ở Biển Đông)". 30 Ngày nay, điều đó vẫn đúng. Những gì thay đổi trong thời gian chuyển tiếp đó là các lực lượng Trung Quốc lớn mạnh hơn còn các lực lượng ở Đông Nam Á lại yếu đi tương đối.

Việt Nam

Bắt tay vào chương trình hiện đại hóa nhanh chóng năm 2009, Việt Nam rõ ràng đã tập trung vào công nghệ với một sự việc bất ngờ ở Biển Đông trong tâm trí. Không lực Việt Nam không chỉ mua các chiến đấu cơ Su-30MKV mới mà còn đặt chúng ở Biên Hòa, gần với Quần đảo Trường Sa, thay vì gần Hà Nội. Trong khi đó, hiểu rõ vị trí đứng đầu của Trung Quốc về năng lực chiến đấu trên biển, hải quân Việt Nam chọn cách không mua thêm các tàu mặt nước mà đầu tư vào các tàu ngầm lớp Kilo và các cơ sở cảng để hỗ trợ cho chúng. Và hợp đồng mua 6 tàu ngầm đảm bảo rằng ít nhất 2 tàu ngầm có thể cùng tuần tra một lúc. Một sự tính toán hoạt động tương tự có thể đã dẫn tới các cuộc đàm phán giữa Việt Nam với Nga hồi tháng 8/2011 để mua thêm các khẩu đội tên lửa bờ biển K-300P được trang bị các tên lửa hành trình P-800 Yakhont có tầm bắn 300km. Những khẩu đội tên lửa di động này hoạt động từ bờ biển Việt Nam sẽ giúp giữ cho các tàu chiến đối phương ở xa bờ, mặc dù tầm bắn của chúng không đủ bao trùm quần đảo Trường Sa.

Việt Nam đã có nhiều bước đi hợp lý để xây dưng lại năng lực ngăn chặn quân sự thông thường ở Biển Đông. Còn nhiều việc nữa cần được thực hiện. Việt Nam sẽ làm tốt để mua thêm các khẩu đội tên lửa đất đối không S-300PMU nhằm bảo vệ cơ sở hạ tầng quốc phòng của nước này ở căn cứ không quân Biên Hòa và căn cứ hải quân Vịnh Cam Ranh. Ở một mức độ cơ bản hơn, nước này có thể cải thiện sự ẩn giấu và sự tồn tại của các cơ sở này. Điều đó có thể bao gồm các nhà chứa máy bay được gia cố chắc chắn và kho nhiên liệu, các thiết bị sửa chữa đường băng, và chuẩn bị cho các cơ sở hỗ trợ luân phiên, trong đó có các tàu tiếp liệu cho các tàu ngầm.

Tuy nhiên, nhiệm vụ hàng đầu của quân đội Việt Nam sẽ là cải thiện tính sẵn sàng về hoạt động và cấu trúc của các lực lượng. Đối với phần đa số, điều đó đồng nghĩa với các mức độ bảo trì và huấn luyện cao hơn, nhằm đảm bảo rằng thêm nhiều nền tảng chiến đấu nữa luôn sẵn sàng hoạt động và có năng lực triển khai nhanh.

Tuy nhiên, do kinh nghiệm duy nhất có được từ trước về tàu ngầm là các tàu ngầm nhỏ lớp Yugo mà Việt Nam mua từ Triều Tiên năm 1997, hải quân Việt Nam sẽ có một đường cong học tập gấp khi có trong tay các tàu ngầm lớp Kilo.

Trung Quốc đã mua loạt tàu ngầm lớp Kilo đầu tiên của mình hồi những năm 1990, và nước này phải khắc phục một loạt các bài thực hành bảo dưỡng yếu kém dẫn tới hỏng hóc thiết bị. Bên cạnh đó, các thủy thủ tàu ngầm Việt Nam sẽ phải dốc sức huấn luyện về chiến tranh tàu ngầm nhiều như huấn luyện về chiến tranh trên biển để khai thác các điểm yếu của Trung Quốc. Để làm như vậy, họ có thể hợp tác với hải quân nước ngoài, chẳng hạn như Nhật Bản, nước đặc biệt thành thạo về chiến tranh chống tàu ngầm.

Đối với không quân Việt Nam, họ sẽ cần tăng cường số giờ bay cho các phi công Su-27SK và Su-30MKV cũng như phối hợp các bài huấn luyện chiến đấu thực tế hơn nữa. Họ cũng cần bổ sung các năng lực radar vượt quá đường chân trời và HF-DF trên đất liền, hoặc cân nhắc mua thêm các tài sản giám sát, chẳng hạn như máy bay tuần tra biển có hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm trên không, để đảm bảo rằng các chỉ huy hải quân và không quân của nước này có thể cực đại hóa việc sử dụng các lực lượng nhỏ hơn của họ.

Tuy nhiên, có thể thách thức lớn nhất của Hà Nội là thanh toán chi phí hoàn tất và duy trì các hợp đồng mua vũ khí hạng nặng mới. Giá trị hợp đồng của các tàu ngầm lớp Kilo, tàu lớp Gepard, và 20 chiến đấu cơ Su-30MKV mà họ mua năm 2009 và 2010 lên tới 3,6 tỷ USD tổng thể. Chi phí hoạt động hàng năm của một tàu ngầm điện-diesel có thể ngốn trung bình hàng chục triệu đôla. Các khoản này cộng với phí tổn hàng năm chắc chắn sẽ kéo căng ngân sách quốc phòng của Việt Nam.

Philippines

Với phần lớn Quần đảo Trường Sa nằm cách bờ biển Philippines chỉ vài trăm kilomet, nước này có vị thế tốt để bảo vệ các tuyên bố chủ quyền của mình ở Biển Đông. Tuy nhiên, Philippines gần như không có khả năng làm điều đó. Sau nhiều thập niên chiến đấu chống quân phiến loạn trên toàn quốc đảo, quân đội nước này đã hoàn toàn hướng vào an ninh nội địa. Phụ thuộc nặng nề vào hiệp ước quốc phòng chung với Mỹ để bảo vệ bên ngoài, Philippines đã để cho không quân và hải quân nước này sa sút. Cũng giống như Hà Nội, Manila đã thừa nhận cần phải hiện đại hóa các lực lượng thường của mình, nhưng cho đến gần đây vẫn chưa dành hết các nguồn lực để thực hiện cải tổ.

Ảnh minh họa: diplomat

Vào cuối năm 2005, Philippines đã ngừng hoạt động các chiến đấu cơ F-5A cuối cùng của nước này, khiến cho đất nước không còn chiến đấu cơ phản lực nào nữa. 10 năm trước đó, các máy bay này đóng một vai trò trong việc khẳng định chủ quyền của Philippines ở Quần đảo Trường Sa khi Trung Quốc bất ngờ chiếm bãi đá ngầm Mischief. Lúc đó, không quân Philippines triển khai các chiến đấu cơ tới Puerto Princesa trên Đảo Palawan, nơi họ có thể yểm hộ hải quân Philippines khi họ dỡ các cột mốc Trung Quốc khỏi 4 mỏm đá và bãi cát ngầm khác.

Hải quân Philippines cũng trong tình cảnh tương tự. Khi họ vận hành hàng chục tàu tuần tra ven biển hỗ trợ các lực lượng chống phiến quân của quân đội, nòng cốt của hạm đội ngoài khơi của nước này là 3 tàu hộ tống lớp Jacinto mua của Anh sau khi Anh giải tán đội tàu chiến Hongkong.

Mãi cho tới gần đây, chiến hạm quan trọng khác duy nhất của Hải quân là Rajah Humabon, một tàu khu trục hộ tống có từ thời Thế chiến II. Được trang bị các súng 76mm và không hề có tên lửa hành trình chống hạm hoặc hệ thống phòng thủ chống tên lửa, các tàu này hạn chế về giá trị trong chiến đấu hải quân hiện đại.

Mặc dù vậy, vào cuối năm 2010, rất ít người tin quân đội Philippines có thể đạt được thành tích đáng kể trước khi bắt đầu Chương trình Nâng cấp Năng lực 2012-2018. Nhưng sự quyết đoán mới của Trung Quốc ở Biển Đông đã làm thay đổi điều đó. Năm 2011, Manila đã mua 2 tàu hạng Hamilton của Mỹ đã nghỉ phục vụ. Mặc dù các tàu này có chi phí bảo trì cao và được trang bị vũ khí không hơn các tàu hộ tống lớp Jacinto, chúng từng được trang bị các tên lửa hành trình chống hạm Harpoon RGM-84 và thiết bị phát hiện tàu ngầm, và hải quân Philippines sau này có thể trang bị thêm khi có tiền.

Hơn nữa, các tàu này có thể cung cấp cho Hải quân Philippines các hệ thống radar tìm kiếm trên không chuyên dụng đầu tiên của họ cùng các nền tảng trực thăng trên tàu đầu tiên, vốn sẽ cung cấp 2 trực thăng hạng nhẹ giúp mở rộng các năng lực giám sát của các tàu. Tuy vậy, các tàu này không có hệ thống phòng không cơ bản và do đó sẽ đòi hỏi lực lượng yểm hộ phải hoạt động hiệu quả trong chiến tranh hiện đại.

Bất chấp các hợp đồng gần đây, chương trình hiện đại hóa quân sự của Manila vẫn ở giai đoạn sơ khởi. Vào đầu năm 2011, hải quân Philippines mua các thiết kế cho một lớp các tàu tuần tra xa bờ biển từ Bộ tư lệnh đặc trách Hệ thống Hải lực Hải quân Mỹ, loại cung cấp sự hỗ trợ về bảo trì và máy móc cho Hải quân Mỹ. Trong khi đó, không quân Philippines vừa mới bắt đầu phác ra các kế hoạch mua một phi đội máy bay đa năng mới chế tạo. Đến nay, các chiến đấu cơ F/A-18 và MiG-29 đã được đề cử là các ứng viên thích hợp, nhưng một lựa chọn nhiều khả năng hơn sẽ là F-16C/D rẻ hơn nếu như ngân sách lại bị thu hẹp.

Quan trọng không kém, không quân Philippines không nên bỏ qua việc mua các máy bay tuần tra biển có sức chịu đựng lâu để có thể giám sát liên tục gần Quần đảo Trường Sa, do thời gian bay từ các căn cứ không quân chính ở Luzon rất dài.

Chắc chắn nếu Manila theo đuổi đến cùng cam kết mới của nước này nhằm thu về các mặt hàng quân sự trong 5 năm tới, không quân và hải quân Philippines có thể phục hồi sức mạnh. Nhưng những đơn hàng như vậy cần được xem xét thận trọng, không chỉ qua lăng kính của các hoạt động không quân và hải quân, mà còn với sự am tường về mức phí tổn để duy trì các lực lượng thông thường trong thời gian dài. Một lựa chọn mà Manila có thể theo đuổi sẽ là tối đa hóa lợi thế về vị thế địa lý của mình đối với Quân đảo Trường Sa, và đương đầu với thách thức kiểm soát biển ở Biển Đông bằng một lối tiếp cận bất đối xứng. Thay vì đối đầu với các lực lượng Trung Quốc với các lực lượng tương đương, họ có thể làm điều đó bằng một chiến lược được xây dựng xung quanh các hàng rào phòng thủ ven biển vốn có chi phí mua và bảo trì ít tốn kém hơn.

Đảo Palawan chỉ cách 450km từ các phần xa nhất của quần đảo Trường Sa mà Philippines nhận chủ quyền. Các tên lửa di động từ mặt đất, chẳng hạn như RGM-84L Harpoon của Mỹ, BrahMos PJ-10 của Ấn Độ, hoặc các tên lửa hành trình chống hạm P-800 Yakhont của Nga có tầm bắn khoảng 300km, có thể khống chế hầu hết các vùng biển tranh chấp. Hai hoặc ba khẩu đội tên lửa như vậy được đặt trên các xe bánh xích và nằm rải rác dọc hệ thống đường bộ dài có thể phóng ra hỏa lực tập trung mà Philippines thiếu hụt, trong khi làm giảm khả năng Trung Quốc có thể đánh chặn họ bằng một cuộc không kích hoặc một cuộc tấn công tên lửa đạn đạo. Các lực lượng này sẽ không phải đối mặt với các lợi thế của Trung Quốc về công nghệ vũ khí phòng không hoặc chống hạm. Tất nhiên, những hàng rào phòng thủ ven biển như vậy đòi hỏi các máy bay tuần tra biển phải cung cấp những phát hiện vượt quá đường chân trời cùng các dữ liệu theo dõi mục tiêu và sự phối hợp cần thiết để phóng một loạt tên lửa đồng thời. Nhưng do tầm phát hiện hơn 600km của hệ thống chỉ huy và cảnh báo sớm trên không AN/APS-145, một chiếc E-2C vận hành nó có thể tuần tra tốt trong không phận Philippines và có các hệ thống tên lửa đất đối không bảo vệ nó từ mặt đất.

Philippines sau đó có thể gia cố cấu trúc phòng thủ ven biển nòng cốt đó bằng một số lượng nhỏ các chiến đấu cơ giành ưu thế trên không và các tàu có sức chịu đựng cao. Một khái niệm chiến lược như vậy sẽ làm giảm bớt sự cần thiết phải đặt mua, bảo dưỡng và đào tạo một lực lượng không quân và hải quân có chi phí cao hơn và lớn hơn mà sẽ được cần đến để phóng ra một lượng hỏa lực tương đương để chọc thủng các hàng rào phòng thủ của hải quân Trung Quốc ở Biển Đông.

Các bên tuyên bố chủ quyền khác ở Đông Nam Á

Brunei và Malaysia cũng có những tuyên bố chủ quyền ở Quần đảo Trường Sa, trong khi Indonesia có một tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc xa hơn về phía nam. Nhưng rơi vào bất ổn nội địa trong hơn một thập niên, Indonesia không hiện đại hóa quân đội một cách thích hợp kể từ những năm 1990. Tuy danh sách vũ khí của không quân nước này bao gồm 10 chiến đấu cơ F-16A/B, 5 chiếc Su-27SK, và 5 chiếc Su-30MK ﬁghters, hầu hết đều đáng ngờ về khả năng phục vụ. Trong khi đó, hải quân Indonesia chủ yếu được trang bị các tàu khu trục và máy bay tuần tra đã lỗi thời với các radar tìm kiếm có tầm phát hiện hạn chế đến mức chúng chỉ vượt quá tầm bắn của các tên lửa hành trình chống hạm. Chỉ sau khi hải quân Indonesia tiếp nhận chiếc cuối cùng trong 4 tàu khu trục lớp Sigma mới năm 2009 thì họ mới cải thiện một cách khiêm tốn năng lực chiến đấu hải quân. Trong khi đó, khả năng phóng sức mạnh ra Biển Đông của Brunei là rất nhỏ.

Trong số các bên khác tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, Malaysia có lực lượng hải quân và không quân hiện đại nhất. Tuy nhiên, thách thức hoạt động lớn nhất của nước này nằm ở số lượng hạn chế các nền tảng chiến đấu. Do đó, nước này cần cực đại hóa tất cả các nền tảng, có nghĩa là phải trang bị thêm cho các tàu ngầm lớp Scorpene bằng động cơ đẩy độc lập khí để mở rộng khả năng tuần tra dưới nước của chúng. Và cũng giống Việt Nam, nước này cần tập trung vào cải thiện tính sẵn sàng về hoạt động và cấu trúc của hải quân và không quân.

May cho Malaysia, nước này có các căn cứ hải quân và không quân gần Kota Kinabalu và Labuan mà có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai nhanh chóng các lực lượng vào Biển Đông. Thêm vào đó, các tàu hậu cần lớp Sri Indera Sakti được thiết kế để hỗ trợ các tàu chiến hải quân triển khai trước tới các cảng dân sự dọc bờ biển Borneo. Nhưng việc hoàn thành căn cứ hải quân mới ở Vịnh Sepanggar, cách Kota Kinabalu 12km về phía bắc, liên tục bị trì hoãn sau 12 năm xây dựng. Tuy vậy, hải quân và không quân Malaysia đã tăng cường các cuộc tập trận trong khu vực, và sẽ tổ chức một cuộc tập trận chung lớn dựa trên một sự kiện bất ngờ ở Biển Đông năm 2012. Những nỗ lực như vậy nhằm nâng cao tính sẵn sàng phải tiếp tục với cường độ ngày càng lớn nếu các lợi thế của Trung Quốc được bồi đắp.

Kết luận

Với cách hành xử quyết đoán hơn của Trung Quốc ở Biển Đông trong những năm gần đây, các bên tuyên bố chủ quyền ở Đông Nam Á phải nhận ra họ đang đối mặt với một thách thức lớn. Các năng lực quân sự của họ không thể được tái thiết ngày một ngày hai và các tình trạng khẩn cấp về kinh tế hoặc chính trị có thể làm trật bánh các kế hoạch hiện đại hóa đã được sắp đặt rất tốt của họ. Do các nỗ lực hiện đại hóa của Trung Quốc đã gặt hái được lợi ích của 15 năm đầu tư thích hợp, hải quân và không quân nước này sẽ có một lợi thế quyết định đối với các nước khác ở Đông Nam Á, cho đến khi các chương trình hiện đại hóa của họ có thể đạt được tiến bộ xa hơn.

Một khi tàu sân bay mới của Trung Quốc và dàn chiến đấu cơ của nó đi vào hoạt động đầy đủ, hải quân Trung Quốc sẽ vượt qua được những bất lợi về công nghệ và địa lý trước đó của họ ở Biển Đông. Để đối phó, các nước Đông Nam Á sẽ phải tìm cách khắc phục khó khăn tài chính của việc hiện đại hóa quân đội, tận dụng lợi thế về vị thế nằm gần khu vực tranh chấp, và cực đại hóa tính sẵn sàng về hoạt động và cấu trúc của các hàng rào phòng thủ.

Tuy nhiên, cho đến khi các quốc gia Đông Nam Á có thể cải thiện được sức mạnh quân sự của mình thì chỉ ảnh hưởng từ một cường quốc bên ngoài mới có thể khôi phục sự cân bằng. Vì thế, một khi các thành viên chủ chốt của ASEAN thay đổi đánh giá của họ về các ý định của Trung Quốc, thì không ngạc nhiên mấy khi họ chấp nhận sự dính dáng nhiều hơn của Mỹ vào tranh chấp khu vực. Đối với Mỹ, nước này phải thận trọng khi mang mãi phần lớn gánh nặng cân bằng. Nước này cũng phải tránh bị kéo vào một cuộc tranh đua với Trung Quốc để giành các đồng minh ở Đông Nam Á thông qua viện trợ kinh tế và quân sự - một chính sách phát sinh ra tham nhũng và nhờ vả trong thời Chiến tranh Lạnh. Tuy hoàn cảnh này mang lại cho Mỹ một cơ hội để củng cố các mối quan hệ trong khu vực, nước này sẽ phải thận trọng để không sa vào những sắp xếp kém linh hoạt mà vô tình kéo căng quá mức các lực lượng của nước này, đặc biệt là vào lúc bắt đầu của một thời kỳ mà chi tiêu quốc phòng của Mỹ có thể sụt giảm. Điều quan trọng nhất mà Mỹ có thể làm cho các nước Đông Nam Á là giúp họ tự bảo vệ mình thông qua các hợp đồng vũ khí tăng dần và tư vấn quân sự.

Cách đây 15 năm, tôi dám chắc trong tạp chí Orbis rằng: "Trước khi các lãnh đạo Trung Quốc tin quân đội của họ đủ mạnh để chiến thắng hoặc các đối thủ của họ quá yếu để kháng cự, họ sẽ tiếp tục kiềm chế đưa quân của mình vào một cuộc tấn công chính thức (ở Biển Đông)". 30 Ngày nay, điều đó vẫn đúng. Những gì thay đổi trong thời gian chuyển tiếp đó là các lực lượng Trung Quốc lớn mạnh hơn còn các lực lượng ở Đông Nam Á lại yếu đi tương đối. Nhiều yếu tố góp phần tạo nên thực trạng này, trong đó có các thời kỳ khó khăn kinh tế, bất ổn chính trị, và sự lạc quan rằng các ý định về lãnh thổ của Trung Quốc có thể được kiềm chế bằng cách xã hội hóa các quy chuẩn đa phương của ASEAN. Mãi gần đây các nước ASEAN mới hoàn toàn thức tỉnh trước sự thay đổi cán cân quân sự và trước sự thâm sâu trong quyết tâm của Bắc Kinh ở Biển Đông. Việc họ kiểm soát phản ứng đối với những thách thức này giờ đây sẽ tác động một cách nghiêm trọng đến khả năng bảo vệ các lợi ích lãnh thổ của họ trong những năm sắp tới.

Thanh Hảo dịch theo viet-studies

Hệ thống phòng thủ bờ biển giáng trả cùng Trường Sa (II)

2012-02-15T21:02:00.001+07:00

(Phunutoday)- Không những giới quân sự, các chính khách mà ngay cả những người bình thường cũng biết rằng “Bờ có vững thì biển, đảo mới yên”. Điều đó có nghĩa yếu tố quyết định để giữ yên, bảo vệ vững chắc biển đảo là đất liền, là sức mạnh phòng thủ của quốc gia.

Tàu TT400TP là sát thủ nguy hiểm nhất của lực lượng đổ bộ địch

Quần đảo Trường Sa của Việt Nam cũng không ngoại lệ, do vậy kẻ địch muốn tấn công đánh chiếm Trường Sa trước hết chúng phải “làm gì đó” để hạn chế, tê liệt sự chi viện của đất liền.

“Làm gì đó” của địch với đất liền có thể là cuộc chiến tổng lực hay nhỏ hơn như phong tỏa khu vực, chống tiếp cận…chính vì thế cho nên phòng thủ bảo vệ Tổ quốc từ hướng biển và giáng trả kẻ địch cùng Trường Sa là 2 nhiệm vụ chiến lược trọng đại của Việt Nam.

Cả nước đã và đang chuẩn bị cho cuộc phòng thủ bảo vệ tổ quốc. Dù còn nghèo nhưng nhân dân Việt Nam sẵn sàng “thắt lưng buộc bụng” để QĐND nói chung, Không quân, Hải quân… nói riêng tiến thẳng lên chính quy, hiện đại, tinh nhuệ và thiện chiến đủ sức đương đầu, bảo vệ vững chắc vùng trời, vùng biển hải đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Tại sao không, trong khi nhân dân Việt Nam đã từng sẵn sàng quyết tử, hy sinh tất cả cho mục tiêu cao cả này thì so với nó, “thắt lưng buộc bụng” quá ư là “dễ chịu”. Máu xương còn không tiếc thì chẳng có gì ngăn cản được sự chuẩn bị của chúng ta.

Rất nhiều thông tin về việc Hải quân Việt Nam mua, sắm trang bị vũ khí, nhưng có lẽ mừng nhất vẫn là ta đã tự đóng được tàu TT400TP.

Tàu được trang bị pháo tự động vạn năng АК-176, АК-630 và tổ hợp tên lửa đối không tầm thấp.

Việc TT400TP được đưa vào biên chế trong Hải quân có những ý nghĩa rất quan trọng. Thứ nhất nó bảo đảm cho học thuyết quân sự Việt Nam luôn bảo tồn và phát triển.

Vì đặc thù của công nghệ quốc phòng luôn gắn liền với học thuyết quân sự, nếu phụ thuộc hoàn toàn vào sự cung cấp vũ khí từ bên ngoài, kể cả việc mua sắm có chọn lọc để phù hợp với lối đánh đi chăng nữa thì có khi phải điều chỉnh học thuyết quân sự trong khi địa chính trị, địa quân sự của Việt Nam có nhiều đặc điểm khác biệt - một sự điều chỉnh ngoài ý muốn.

Thứ hai, đây là một trong những “thứ” mà đất liền giáng trả cùng Trường Sa vào quân xâm lược ở giai đoạn cuối nếu chúng tấn công đánh chiếm Trường Sa.

Nói là giai đoạn cuối là vì tàu đổ bộ đưa lính đổ bộ lên đảo hay đất liền là hành động tác chiến đánh chiếm cuối cùng và tàu TT400TP, với cỡ đạn 76mm tốc độ bắn hàng trăm phát/phút, đối tượng tiêu diệt của nó là tàu đổ bộ cỡ nhỏ và đặc biêt với cỡ đạn 30mm, 6 nòng, tốc độ bắn hàng ngàn phát/phút, đối tượng tiêu diệt của nó là lính đổ bộ thì có thể nói tàu TT400TP là khắc tinh là sát thủ của lực lượng đổ bộ.

Đây mới chỉ là tính năng kỹ chiến thật của TT400TP, tất nhiên sử dụng nó như thế nào để phát huy hiệu quả trong tác chiến là nghệ thuật quân sự bí mật của Hải quân Việt Nam.

Nếu như vành đai phòng thủ từ xa hướng biển của Việt Nam giả định là 250 hải lý thì Trường Sa là mép ngoài cùng. Trong vùng cách bờ 250M đó, tàu TT400TP có thể nằm đợi cơ ở đâu đó trong tầm bảo vệ của bờ. Tàu TT400TP chỉ xuất kích chiếm lĩnh vị trí tấn công khi tàu đổ bộ địch xuất hiện…

Nhưng rõ ràng là Hải quân Việt Nam không phải đóng tàu này để nó tác chiến “đơn thương độc mã” như vậy mà đã tính toán sẵn sự hợp đồng tác chiến với rất nhiều loại tàu khác, vũ khí khác theo từng phương án tác chiến của mình.

Nếu như hệ thống phòng không tầm thấp của các tàu tên lửa, phóng lôi loại nhỏ tốc độ cao của Việt Nam bị hạn chế thì tàu TT400TP là một sự bổ sung hiệu quả, hoàn hảo. Khi cần thiết, tàu TT400TP phải làm nhiệm vụ hộ vệ cho tàu tên lửa, phóng lôi tác chiến và ngược lại.

Tàu TT400TP là một trong những “thứ” mà đất liền giáng trả cùng Trường Sa thân yêu. Tuy nó nhỏ bé và không hiện đại như Gepard 3.9 nhưng xin hãy chú ý cho: Lối đánh của nó không phải là sở trường của Gepard 3.9.

Trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc chưa bao giờ Việt Nam có thế và lực thuận lợi như ngày hôm nay. Nhìn vào sự chuẩn bị về vũ khí trang bị cho quốc phòng cũng thấy được sự tự tin, sáng tạo mang bản sắc độc đáo của nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Chúng ta yêu chuộng hòa bình, không muốn có chiến tranh, nhưng khi chiến tranh xảy ra thì không hề sợ hãi.

Trường Sa-Bãi cọc Bạch Đằng phòng thủ Việt Nam (I)

2012-02-15T20:57:00.000+07:00

(Phunutoday) - Biển Đông (Biển Nam Trung Hoa hay biển Tây Philippines) là một biển nửa kín, có diện tích khoảng 3,5 triệu km vuông. Ngoài Việt Nam, Biển Đông được bao bọc bởi tám nước khác là Trung Quốc, Philippines, Indonesia, Bruney, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Campuchia.

Trên các tuyến đường biển đóng vai trò chiến lược của Châu Á có hai điểm trọng yếu: Thứ nhất là eo biển Malacca . Điểm trọng yếu thứ hai là vùng Biển Đông, nơi có nhiều tuyến đường hàng hải đi qua, đặc biệt là khu vực xung quanh hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Đánh giá vị trí chiến lược của quần đảo Trường Sa, các nhà chiến lược phương Tây cho rằng quốc gia nào kiểm soát được quần đảo Trường Sa sẽ khống chế được cả Biển Đông.

Vì vậy, tấn công đánh chiếm quần đảo Trường Sa của Việt Nam của các nước đang tranh chấp về quần đảo này không phải là chuyện không thể xảy ra mà là một nguy cơ, thách thức với Việt Nam trong việc bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ.

Vậy, kẻ thù có thể tấn công đánh chiếm Trường Sa như thề nào? Thực tế chỉ có 2 phương án để tấn công đánh chiếm:

Một là tấn công trực tiếp

Thực hiện phương án này địch sẽ dùng một lực lượng lớn về tàu ngầm, tàu mặt nước, không quân phóng tên lửa, thả bom, nã đại bác để dọn sạch bãi đổ bộ đồng thời làm tê liệt khả năng chống cự của lực lượng phòng thủ trên đảo, sau đó lính thủy đánh bộ từ tàu đổ bộ đệm khí tràn lên đánh chiếm đảo.

Về lý thuyết quân sự, đây là phương án “tiết kiệm” nhất do quy mô nhỏ nhất, hiệu quả cao nhất và nhanh nhất. Tuy nhiên, phương án này của kẻ thù sẽ vấp phải ý chí của toàn dân, toàn quân sẵn sàng chiến đấu hy sinh để bảo vệ từng tấc đất, hòn đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Nếu kẻ địch vẫn thực hiện phương án này thì đây là một thảm họa đối với chúng. Bởi lẽ ngay khi không có sự hỗ trợ chi viện của đất liền thì thế và lực phòng thủ của lực lượng giữ đảo cũng gây khó khăn rất nhiều cho lực lượng tấn công đánh chiếm.

Trước hết về lực.

Vị trí Hải quân địch tấn công không phải cần bao nhiêu tùy ý vì vũ khí phục vụ cho tác chiến phi đối xứng, chúng ta không phải là không nghĩ đến. Biết đâu trên đảo đều được trang bị RBS-17 của Thụy Điển chẳng hạn, do đó độ chính xác của tên lửa, pháo địch trúng mục tiêu là không cao và nếu có trúng mục tiêu thì khả năng sát thương hạn chế bởi các hầm hào phòng thủ kiên cố trên đảo.

Nếu như Hải quân địch còn phải lo đối phó với không quân, hải quân Việt Nam từ đất liền thì kế hoạch dọn bãi đổ bộ, làm tê liệt sức đề kháng của bộ đội trên đảo trước khi tàu đổ bộ đệm khí xuất phát xem ra hiệu suất rất thấp, nếu không nói là vô vọng.

Một đại đội RBS 17 có 3 trung đội, mỗi trung đội có 3 tiểu đội và mỗi tiểu đội được biên chế 2 bệ phóng. Mỗi tiểu đội được trang bị một thiết bị laser chỉ thị mục tiêu, đặt cách bệ phóng 4-5 km để dẫn tên lửa đến mục tiêu. Người điều khiển có thể dẫn tên lửa đến đúng phần nhất định của tàu địch.

Tuy gọn nhẹ, song RBS 17 có tầm bắn hiệu quả đến 10 km và uy lực chiến đấu khá mạnh. Theo tính toán của các chuyên gia Thụy Điển, một quả RBS 17 có khả năng đánh chìm tàu đổ bộ đệm khí, xuồng đổ bộ hay tàu quét lôi, 2-3 quả có thể đánh chìm tàu đổ bộ có lượng giãn nước 2.000 tấn.

Tiếp theo là về thế.

Tính toàn bộ, quần đảo có rất nhiều đảo nhỏ, đảo san hô và đảo chìm (diện tích đất liền chỉ 5 km2 nên chủ yếu là đảo san hô và đảo chìm) rải rác trên một diện tích chừng 410.000 km2.

Như vậy về địa hình thì có thể nói quần đảo Trường Sa là một bãi đá ngầm và san hô nổi hoặc chỉ nổi khi thủy triều xuống xen kẽ giữa nó mới là các đảo thực sự.

Cho nên địa thế của các đảo trong quần đảo Trường Sa là rất hiểm yếu, không quá nếu như nói rằng đó là những hệ thống “cọc Bạch Đằng” cho phòng thủ. Điều này thật sự không hề dễ dàng chút nào cho tàu đổ bộ tiếp cận.

Nếu tàu đổ bộ đệm khí lớn thì không thể tiếp cận được bờ, còn nếu dùng tầu đổ bộ nhỏ chỉ có thể tiếp cận được bờ (một số đảo) khi thủy triều cao thì lực lượng đổ bộ bị phân tán dễ bị tiêu diệt (Dĩ nhiên có những bãi, bờ không có vành đá ngầm, dãy san hô thì chắc chắn bên phòng thủ đã đưa vào sự quan tâm đặc biệt rồi).

Nếu như yêu cầu sống còn của tác chiến đổ bộ phải là tập trung, triển khai nhanh vào bờ thì đây là mâu thuẫn không thể giải quyết giữa tập trung và phân tán, giữa triển khai nhanh lực lượng áp sát chiếm lĩnh bờ với sự chậm chạp bất khả kháng.

Điều cuối cùng là tính bất khả thi của chiến thuật

Một bài toán không kém phần hóc búa đặt ra cho kẻ địch là, sau khi các lực lượng tàu mặt nước, không quân dọn xong bãi đổ bộ, lính thủy đánh bộ theo tàu đổ bộ vào đảo thì lực lượng này liệu có an toàn để trở về nơi xuất phát hay không khi không còn khả năng để chống trả?

Quần đảo Trường Sa như trước cửa nhà Việt Nam nên chắc chắn SU-27 của Việt Nam-loại máy bay đánh chặn trứ danh sẽ dễ dàng biến lực lượng của kẻ địch thành “quân xanh” để diễn tập.

Do đó chắc chắn địch phải có một thê đội 2 để làm nhiệm vụ phát sinh, có nghĩa là phải sử dụng một lực lượng rất lớn tham gia tác chiến. Vậy địch có dám mạo hiểm không khi tại căn cứ lực lượng bảo vệ quá mỏng?

Tóm lại, phải đối đầu với lực lượng phòng thủ trên đảo và đặc biệt đối đầu với lực lượng chi viện ở đất liền nhanh, mạnh, sung sức thì chắc chắn là không thể thắng.

Từ những cơ sở trên thì kẻ địch chẳng bao giờ liều lĩnh tấn công đánh chiếm quần đảo Trường Sa bằng phương án này.

Vì vậy địch sẽ tấn công đánh chiếm quần đảo Trường Sa bằng một phương án khác, đó là: tấn công tổng lực vào đất liền để làm cho lực lượng chi viện quần đảo Trường Sa của Việt Nam mất sức chiến đấu. Sau đó đánh chiếm quần đảo Trường Sa theo phương án ban đầu. Có lẽ đây là phương án mang tính khả thi nhất nhưng quy mô quá lớn, không gian chiến trường quá rộng làm ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh toàn khu vực.

Cuộc chiến sẽ kéo theo những hệ lụy không lường trước được với kẻ xâm lược.

Quá mạo hiểm khi tấn công xâm lược một đất nước có truyền thống đánh giặc lại được chuẩn bị như chưa bao giờ kỹ càng như thế.

"Đường lưỡi bò" phi lý - “Sức mạnh mềm” của Việt Nam

2012-02-15T20:52:00.002+07:00

(Báo Đại Đoàn Kết) - "Sức mạnh mềm” của Việt Nam từng được vận dụng vô cùng khéo léo trong các cuộc chiến chống giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước của cha ông ta hàng ngàn năm qua. Ngày nay, khái niệm "sức mạnh mềm” của Việt Nam lại được sử dụng khéo léo trong cuộc đấu tranh chống "đường lưỡi bò" rất gần gũi với quan điểm "dĩ đức phục nhân”, lấy đức để thu phục lòng người trong tư tưởng phương Đông. Trong lịch sử giữ nước, có thể coi Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi là áng văn đỉnh cao thể hiện "sức mạnh mềm” của người Việt Nam với tư tưởng "Đem đại nghĩa thắng hung tàn; Lấy chí nhân thay cường bạo”.

Ngư dân Việt Nam từ bao đời qua bám biển, góp phần bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của người Việt Nam trên Biển Đông

Trong Bình Ngô Sách dâng lên Lê Lợi trình bày sách lược đánh đuổi quân Minh, Nguyễn Trãi đã vạch ra nền tảng tư tưởng cho toàn bộ quá trình hình thành, phát triển và thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn bằng chiến lược phối hợp nhịp nhàng ba mặt trận là chính trị, binh vận và ngoại giao, nêu cao chính nghĩa dân tộc và sức mạnh quyết định của nhân dân để giành chiến thắng. Đó là kế đánh vào lòng người, không xông trận mà vẫn khuất phục được đối phương (Ngã mưu phạt nhi công tâm, bất chiến tự khuất). Chiến lược hòa bình của ông cha ta được thể hiện một cách nhuần nhuyễn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn. Khi 10 vạn quân Vương Thông bị quân ta vây hãm ở thành Đông Quan, nếu Lê Lợi và Nguyễn Trãi hạ lệnh tấn công, chắc chắn quân giặc sẽ bị tiêu diệt sạch. Nhưng tư tưởng "lấy chí nhân thay cường bạo”, bằng chiến lược hòa bình Lê Lợi và Nguyễn Trãi chủ trương "dập tắt muôn đời chiến tranh – mở nền thái bình muôn thuở” đã mở đường cho quân Minh rút về nước với Hội thề Đông Quan lịch sử, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến. Đó là một cách kết thúc chiến tranh độc đáo, sáng tạo, sáng ngời nhân nghĩa gắn liền với chiến lược hòa bình của ông cha ta.

GS Joshep Nye (cha đẻ của khái niệm "sức mạnh mềm”) trả lời báo giới khi tới thăm Việt Nam năm 2007 đã từng nhận định, Việt Nam có nhiều thứ có thể thu hút, lôi kéo các quốc gia khác như sự nổi danh từ lịch sử đấu tranh giành độc lập bảo vệ chủ quyền, sự chuyển đổi thành công sang một nền kinh tế có mức tăng trưởng ấn tượng... Ông cho rằng, những điều này đã giúp gia tăng "sức mạnh mềm” của Việt Nam. Điểm hấp dẫn nhất của "sức mạnh mềm” Việt Nam hiện nay nằm ở tinh thần tự chủ, độc lập dân tộc và phát triển kinh tế. Cũng theo GS Joshep Nye, văn hóa của Việt Nam luôn hấp dẫn, có sức lôi cuốn các nước phương Tây, điều này thật quan trọng vì "có 3 nguồn lực chính để tạo nên "sức mạnh mềm”: một là văn hoá quốc gia, hai là hệ giá trị quốc gia và ba là chính sách quốc gia”.

Do điều kiện địa lý, Việt Nam trở thành chướng ngại tự nhiên của Trung Quốc trên con đường chiếm lĩnh Biển Đông để vươn ra Thái Bình Dương. Lịch sử dựng nước và giữ nước của cha ông ta đã để lại nhiều bài học quý giá và phù hợp với thực tế khách quan của một đất nước khiêm nhường buộc phải tồn tại và phát triển bên cạnh một người hàng xóm khổng lồ và đầy tham vọng. Ngày nay, trước sự xuất hiện của một siêu cường Trung Quốc đang lên, tham vọng bành trướng và cách hành xử hung hăng của họ trong thời gian gần đây đã gây quan ngại sâu sắc cho cộng đồng thế giới, đặc biệt là tình hình an ninh và tự do hàng hải trên Biển Đông. Tuy nhiên, thực tế đó, theo các nhà phân tích lại tạo thêm một thời cơ thuận lợi cho Việt Nam, với truyền thống độc lập tự chủ, yêu chuộng hòa bình và khát vọng vươn lên đang được minh chứng bằng sự đổi mới mạnh mẽ hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh. Có thể nói, tình thế hiện nay thúc đẩy sự mong muốn của cộng đồng thế giới trước sự "trỗi dậy” đầy đe dọa của Trung Quốc là cần thiết xuất hiện một Việt Nam mạnh mẽ, trở thành một quốc gia cầu nối có lợi cho hòa bình, hợp tác và phát triển. Đồng thời, khi trở thành đối tác đáng tin cậy của cộng đồng thế giới, Việt Nam mới có thể trở thành đối tác được tôn trọng và bình đẳng của Trung Quốc.

Tuyên bố "chủ quyền không thể tranh cãi” bằng yêu sách "đường lưỡi bò” bao chiếm 80% Biển Đông của Trung Quốc trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam cùng với các hành động hung hăng gần đây của nước này trên Biển Đông dù muốn hay không muốn cũng đã đặt dân tộc Việt Nam vào một tình thế buộc phải đối phó. Các chuyên gia lịch sử nhận định, kể từ sau Cách mạng tháng Tám 1945, có lẽ đây là lần thứ tư nước ta phải đối mặt với sự thách thức lớn như vậy. Riêng trên phương diện quân sự, qua 3 cuộc chiến tranh chống xâm lược ở thế kỷ trước, Việt Nam đã trải nghiệm thực tế là vấn đề tổng số lực lượng quân sự của đối phương và vấn đề lực lượng tại chỗ của ta là hai vấn đề khác nhau, không thể đơn thuần dùng số lượng đo đếm mạnh - yếu của nhau để luận thế thắng bại. Trong thời kỳ đối đầu, sức mạnh của các quốc gia thường được cân đong đo đếm bởi sức mạnh quân sự và kinh tế, tức là "sức mạnh cứng”. Dù vậy, "sức mạnh mềm” quốc gia vẫn không thể xem nhẹ, mà những "câu chuyện kể” về chính nghĩa của nhân dân Việt Nam trong giai đoạn đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước là một minh chứng. Đó là một trong những câu chuyện hấp dẫn và sống động nhất, thu hút được những tình cảm và sự ủng hộ to lớn của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới dành cho Việt Nam. Sức mạnh ấy góp phần không nhỏ vào thắng lợi của Việt Nam trên mặt trận ngoại giao, làm tiền đề cho những chiến thắng quân sự, giúp non sông Việt Nam quy về một mối.

Đường lối đối ngoại của Việt Nam mong muốn làm bạn với tất cả các quốc gia, trở thành một thành viên có trách nhiệm và đáng tin cậy trong cộng đồng thế giới như đã được đề ra lâu nay chỉ có thể trở thành hiện thực trên cơ sở Việt Nam phải có khả năng đi cùng với xu thế phát triển của cả thế giới, cùng với cả thế giới phấn đấu cho trào lưu của hòa bình, tiến bộ, dân chủ, văn minh; cùng phấn đấu như thế để tự phát triển và để có khả năng hợp tác được, hợp tác có thực chất với mọi đối tác. Cần nhấn mạnh, đấy chính là đường lối đối ngoại dấn thân, dựa trên cơ sở tạo ra cho mình khả năng dấn thân – phấn đấu vì lợi ích chính đáng của chính mình, và đồng thời phấn đấu vì các lợi ích của cộng đồng thế giới. Về lâu dài, dân tộc ta ngày nay vẫn phải noi gương cha ông mình "đem đại nghĩa thắng hung tàn”, phải có bản lĩnh và thực lực để thực hiện được bài học này, phải thúc giục nhau làm cho đất nước sớm giầu mạnh lên để mau chóng trở thành một quốc gia mẫu mực trong việc "lấy chí nhân thay cường bạo”.

Chiến lược hòa bình của Việt Nam luôn là thành tố quan trọng trong tư tưởng "dĩ bất biến ứng vạn biến”. Ngày nay, trước sự đe dọa, hung hăng của việc áp đặt yêu sách "đường lưỡi bò” của Trung Quốc trên Biển Đông, Việt Nam vẫn luôn giữ vững tinh thần "dĩ bất biến” kiên trì tìm cách giải quyết các tranh chấp bằng thương lượng hòa bình, tôn trọng lợi ích chính đáng của các quốc gia liên quan và tôn trọng các giá trị văn minh của nhân loại, tức là luôn luôn coi trọng đàm phán và giải quyết vấn đề trên nền tảng công pháp quốc tế. Từ "muốn là bạn” (Đại hội VII, VIII), "sẵn sàng là bạn” (Đại hội IX), "là bạn và đối tác tin cậy” (Đại hội X), Đại hội XI Đảng Cộng sản Việt Nam đã bổ sung thêm là "thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế”, thể hiện quá trình trưởng thành của ngoại giao Việt Nam với sự tham gia ngày càng tích cực, chủ động và có trách nhiệm của nước ta tại các cơ chế, tổ chức, diễn đàn khu vực, đa phương và toàn cầu. Điều đó thực tế đã góp phần làm gia tăng "sức mạnh mềm” của Việt Nam trong quan hệ quốc tế, tạo ra thế và lực cân bằng trong việc xử lý các vấn đề quốc tế và khu vực cho Việt Nam trong những năm gần đây. Trong mối quan hệ với người láng giềng khổng lồ, cần lưu ý rằng chủ nghĩa dân tộc cực đoan, hay bất kỳ phản ứng cảm tính nào khác đều là sai lầm, chẳng hạn như tâm lý "bài Hoa”, chỉ làm mất đi sự tỉnh táo cần thiết và chỉ có thể gây thêm nguy hại mới cho đất nước. Mặt khác, nuôi dưỡng tinh thần hữu nghị và hợp tác láng giềng tốt với Trung Quốc đòi hỏi rất nhiều nỗ lực lớn, trong đó cần thiết phải hết sức tỉnh táo, kiên trì và dũng cảm. Lịch sử quan hệ hai nước Việt-Trung ghi lại nhiều trang lẫm liệt, ngay sau khi đưa được "khách không mời mà đến” ra khỏi nhà mình, Việt Nam đã phải nghĩ đến cầu hòa. Không ai có thể phủ nhận nhân dân ta có nguyện vọng sâu xa và truyền thống quý báu trong xây dựng mối quan hệ đời đời này với Trung Quốc. Bản lĩnh ấy ngày nay càng quan trọng hơn bất cứ giai đoạn nào khác. Ngoại giao dấn thân vì lợi ích quốc gia, dân tộc và có trách nhiệm với thế giới chính là một nền ngoại giao mạnh của một quốc gia có nền nội trị lành mạnh và đầy sức sống. Và cũng chỉ một nền ngoại giao dấn thân như thế mới bảo vệ được đất nước ta và luôn luôn tạo ra cho nước ta sức phát triển mới.

Có thể thấy Biển Đông là một mặt trận nóng, thậm chí có lúc có thể rất nóng, nhưng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mặt trận chính quyết định giành thắng lợi ở mọi mặt trận khác, là nhân dân ta phải xây dựng bằng được nền nội trị lành mạnh làm nền tảng cho mọi quốc sách phát triển kinh tế, xã hội, ngoại giao và quốc phòng. Đây mới là vấn đề, là mặt trận quyết định vận mệnh của Tổ quốc. Thực tế ngày càng làm rõ, "dĩ bất biến ứng vạn biến” cho mọi tình huống là quan trọng hơn bao giờ hết - xây dựng nội trị lành mạnh là mặt trận chính yếu hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta. Đấy sẽ là bức trường thành bất khả xâm phạm bảo vệ Tổ quốc và là nền tảng xây dựng đất nước phồn vinh. Không thể ngồi chờ đợi và cũng sẽ không có chuyện một ngày đẹp trời Trung Quốc bỗng nhiên rút yêu sách "đường lưỡi bò”. Nhưng ngoại giao dấn thân và thái độ công khai minh bạch có thể huy động được dư luận trong nước và thế giới ngăn cản sự lấn tới của Trung Quốc, và trên cơ sở đó tiếp tục giữ được hòa bình trên Biển Đông, mở đường cho những triển vọng mới sau này. Đây còn là hướng đi cụ thể thúc đẩy quá trình hoàn thành Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC), cũng như tiến tới các hiệp định về hòa bình và an ninh khu vực có tính ràng buộc pháp lý cụ thể và chặt chẽ hơn.

Các chuyên gia đều cho rằng, cái gốc của "sức mạnh mềm” suy cho cùng là sự đồng lòng, là kết tinh của sự đoàn kết thống nhất toàn dân tộc. Nhưng muốn có sự đồng lòng, phải biết bao dung, biết dung hòa những khác biệt để hợp sức cho mục tiêu chung là sự giàu mạnh, phát triển bền vững cho muôn đời con cháu mai sau của cộng đồng dân tộc. Một trong những thành tố của sức mạnh tổng hợp tạo nên "sức mạnh mềm” của quốc gia trong lĩnh vực nội trị được cha ông chúng ta sử dụng trong suốt chiều dài lịch sử là sự khoan thư sức dân, lấy dân làm trọng, ý niệm mạnh mẽ về chính nghĩa của dân tộc. Với những điều đó, cha ông chúng ta đã phát huy và động viên được tất cả những tiềm năng, sự sáng tạo của mỗi thành viên trong cộng đồng trên mọi lĩnh vực từ kinh tế - xã hội đến quân sự - quốc phòng và văn hóa – nghệ thuật. Lịch sử cho thấy, thời đại nào nắm vững và thực hành nghiêm túc bài học nội trị như trên luôn là thời thịnh trị với minh quân, thế nước vững chắc cùng sự no ấm của muôn dân khiến cho bao nhiêu mưu toan xâm lược đều phải tiêu vong.

Trước những hành xử hung hăng của Trung Quốc trong âm mưu bá chiếm Biển Đông, áp đặt yêu sách "đường lưỡi bò” phi pháp và phi khoa học, trong tư thế tự vệ chính nghĩa, chủ trương giải quyết tranh chấp bằng thương lượng hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc, chủ trương cùng hợp tác, ổn định và phát triển với các nước liên quan của Việt Nam đang thực sự chuyển hóa thành "sức mạnh mềm”. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang sở hữu một "sức mạnh mềm” từ lịch sử oai hùng, bất khuất được khắc ghi bởi những người con anh hùng của dân tộc, anh dũng hy sinh trong suốt chiều dài hàng mấy thế kỷ qua để thực thi chủ quyền thiêng liêng của người Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong đó mãi mãi khắc ghi hình ảnh những dân binh của các hải đội Hoàng Sa, Bắc Hải từ thời các vua chúa nhà Nguyễn đến các binh sĩ Việt Nam Cộng hòa tử trận năm 1974 trong cuộc hải chiến Hoàng Sa, các chiến sỹ Hải quân Quân đội Nhân dân Việt Nam kiên cường, bất khuất cùng nắm tay nhau thành "vòng tròn bất tử” coi nhẹ cái chết trong cuộc chiến bảo vệ Trường Sa năm 1988...

"Sức mạnh mềm” của Việt Nam cũng cần được hỗ trợ bởi truyền thông tích cực và kiên trì. Cần phải làm cho mỗi người Việt Nam trong và ngoài nước, cộng đồng thế giới, kể cả nhân dân Trung Quốc hiểu rõ sự thật lịch sử và cơ sở pháp lý quốc tế về chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; hiểu rõ về chủ trương "dĩ bất biến ứng vạn biến” kiên trì với chiến lược hòa bình của người Việt Nam trong việc giải quyết mọi tranh chấp quốc tế; kế thừa và thực hiện sáng tạo tư tưởng của cha ông "Đem đại nghĩa thắng hung tàn; Lấy chí nhân thay cường bạo” để "mở nền thái bình muôn thuở” không chỉ cho dân tộc Việt Nam mà còn vì hòa bình, ổn định, hợp tác và cùng phát triển trong khu vực cũng như trên toàn thế giới.

Nhóm PV Biển Đông

BƯỚC MỞ ĐẦU TỐT ĐẸP TRONG BẢO VỆ HÒA BÌNH ỔN ĐỊNH Ở BIỂN ĐÔNG

2012-02-15T20:46:00.002+07:00

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ hai, ngày 13/2/2012
TTXVN (Bắc Kinh 5/2)

Tạp chí “Liêu Vọng” của Trung Quốc số ra gần đây có bài viết về vấn đề nói trên như sau:

Ngày 14/1 tại Bắc Kinh, Trung Quốc và các nước ASEAN đã tổ chức Hội nghị quan chức cấp cao về thực hiện “Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Nam Hải (Biển Đông)” lần thứ tư, đã thảo luận kế hoạch công tác thực hiện “Tuyên bố” năm 2012, đồng thời đi đến nhận thức chung về phương hướng công tác trong thời gian tới. Hội nghị nhất trí cho rằng cần phải nhanh chóng thực thi các hạng mục hợp tác cụ thể như đã đạt được nhận thức chung. Trong năm nay, Trung Quốc sẽ tổ chức hội thảo về phòng chống giảm nhẹ thiên tai ở Nam Hải, môi trường biển và kỹ thuật giám sát môi trường biển ở Nam Hải. Các nước ASEAN sẽ tố chức hội thảo về cứu trợ trên biển, sinh thái biển và đa dạng sinh học biển. Thành quả của hội nghị lần này quả có nhiều mặt lợi đối với việc tiếp tục giữ gìn hòa bình và ổn định ở khu vực Nam Hải.

Năm 2002 Trung Quốc và các nước ASEAN đã ký bản DOC nhằm hảo vệ hòa bình, ổn định ở Nam Hải, cam kết thực hiện nguyên tắc tự kiềm chế, giải quyết tranh chấp bằng phươmg thức hòa bình. “Tuyên bố” nói trên đã giúp duy trì được cục diện ổn định trong tổng thể tình hình Nam Hải, nhưng từ năm 2009 đến nay vấn đề này lại căng thẳng, nếu xét từ những phản ứng đa phương thì chủ yếu có 3 nguyên nhân sau:

Thứ nhất, trước thời hạn nộp hồ sơ xác định ranh giới ngoài thềm lục địa cho Ủy ban phân định ranh giới thềm lục địa của Liên Hợp Quốc, các nước hữu quan đã tự mình đơn lẻ hoặc cùng nộp hồ sơ hoạch định đường ranh giới có tranh chấp, khiến cho vấn đề Nam Hải vốn đã ổn định từ 10 năm nay lại nổi lên.

Thứ hai, sán lượng dầu khai thác ở vùng biển gần của một số nước thuộc Nam Hải giảm đi khiến các nước này phải cần dầu mỏ ở các vùng biền sâu tại Nam Hải. Theo con số “thống kê năng lượng thế giới” của Công ty dầu mỏ Anh (BP), sản lượng dầu mỏ của các nước như Việt Nam, Malaixia, Philíppin đã có xu thế giảm đi ở những mức độ khác nhau sau khi đã lên đến giá trị đỉnh điểm vào năm 2004. Để duy trì sản lượng dầu khí, các nước liên quan một mặt gấp rút thăm dò dầu khí ở những vùng biển tranh chấp, mặt khác lại đưa các công ty dầu mỏ nước ngoài có kỹ thuật thăm dò biển sâu vào tham gia khai thác. Những hành động nói trên không những đã đi ngược lại tinh thần của DOC, mà còn làm cho tình hình căng thẳng thêm.

Thứ ba, trọng tâm chiến lược của Mỹ chuyển về phía Đông, một số người trong chính giới Mỹ mượn vấn đề Nam Hải để ly gián quan hệ giữa Trung Quốc với các nước ASEAN, nhằm kiềm chế tiến trình trỗi dậy hòa bình của Trung Quốc. Mỹ vốn không phải là bên tranh chấp ở Nam Hải từ lâu nay cũng luôn đứng trung lập trong vấn đề Nam Hải, nhưng trong khi thực lực quốc gia Trung Quốc không ngừng tăng mạnh, cùng với quan hệ giữa Trung Quốc với ASEAN phát triển nhanh, một số thế lực ở nước Mỹ luôn lo lắng, đã tự liên hệ việc Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền ở Nam Hải để so sánh, gắn với kinh nghiệm lịch sử của Mỹ hồi thế kỷ 20 là thông qua tham vọng đối với biển Caribê để làm bá chủ ở Tây bán cầu, từ đó khuếch trương lên cái gọi là “Trung Quốc cứng rắn” hoặc “Trung Quốc đe dọa” để khuyến khích kiềm chế Trung Quốc.

Xét từ ba điểm nói trên thì vấn đề phân định ranh giới có thể thông qua đàm phán hiệp thương để giải quyết, nhu cầu về dầu khí tăng lên có thể thông qua cùng khai thác để hòa hoãn, nhưng vấn đề thứ ba – vấn đề Mỹ can dự – đòi hỏi các bên liên quan phải cảnh tỉnh. Tháng 7/2010 tại Diễn đan khu vục ASEAN tổ chức tại Việt Nam, Ngoại trưởng Mỹ H. Clinton đã tuyên bố “vấn đề Nam Hải liên quan đến lợi ích quốc gia của Mỹ”. Kể từ đó, Mỹ không ngừng gia tăng mức độ can thiệp, về mặt quân sự, năm 2010 Mỹ đã tổ chức sau cuốc diễn tập quân sự, đóng quân tại cảng Darwin của Ôxtiaylia, đưa tàu chiến đến bờ biển Xinhgapo, đồng thời có kế hoạch mập mờ đóng quân trở lại ở Philíppin. Dù trong điều kiện dự toán ngân sách quân sự thu hẹp, Mỹ vấn không ngừng đầu tư cho quân sự ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, về ngoại giao, Mỹ không những đầu tư cho các đồng minh của Mỹ – ví dụ như tăng viện trợ quân sự cho Philíppin, mà còn tích cực mở rộng quan hệ với đối tác mới – ví dụ như lần đầu tiên ký hiệp định quân sự với Viêt Năm v.v., được dư luận cho là thực hiện “kiềm chế thông qua những người đại diện” đối với Trung Quốc.

Nhưng ngày gần đây, cơ quan tham vấn của Mỹ là “Trung tâm an ninh mới của Mỹ công bố bản báo cáo, có tên gọi “Mưu cầu hợp tác bằng thực lực: Nước Mỹ, Trung Quốc và Nam Hải”, một mặt ra sức cổ súy nước Mỹ cần mở rộng đầu tư quân sự ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương thiết lập “Đại liên minh hải quân”, thông qua thực lực buộc Trung Quốc phải có thái độ hợp tác trong đòi hỏi của mình; mặt khác lại không ngừng hù dọa các nước Đông Nam Á đang đứng trước mối đe dọa “bị thôn tính hợp pháp” (giống như Phần Lan thời Chiến tranh Lạnh, là nước nhỏ phải thần phục nước lớn Liên Xô, để được bảo vệ Phần Lan phải cắt nhượng cho Liên Xô một phần lãnh thổ), nghĩa là về mặt ngoại giao các nước này ngày càng bị Trung Quốc kiềm chế. Tuy nhiên, trên thực tế, các nước Đông Nam Á quả thực đứng trước nguy cơ “bị thôn tính hợp pháp”, nhưng đe dọa bị thôn tính lại là nước Mỹ chứ không phải Trung Quốc.

So sánh với những việc làm nói trên của nước Mỹ thì nỗ lực của Trung Quốc với các nước Đông Nam Á về mặt duy trì ổn định tình hình Nam Hải ai cũng đều thấy cả. Tháng 7/ 2011, Trung Quốc và các nước ASEAN đã đạt được những nguyên tắc chỉ đạo thực hiện DOC; tháng 9, Tổng thống Philíppin Aquino đi thăm Trung Quốc, nhà lãnh đạo hai nước nhấn mạnh sẽ thông qua đối thoại hòa bình để giải quyết tranh chấp, tiếp tục bảo vệ hòa bình, an ninh và ổn định, cũng như tạo dựng môi trường tăng trưởng kinh tế tốt đẹp ở khu vực; tháng 10, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam thăm Trung Quốc, hai bên đã ký kết “thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển giữa nước CHND Trung Hoa và nước CHXHCN Việt Nam”, đề ra những nguyên tắc mang tính chỉ đạo cho việc giải quyết hòa bình tranh chấp ở Nam Hải; tháng 12, Trung Quốc và các nước ASEAN đã tổ chức một số cuộc hội thảo bán chính thức xoay quanh vấn đề Nam Hải. Mở đầu năm 2012, Trung Quốc và ASEAN đã tổ chức thành công Hội nghị quan chức cấp cao Trung Quốc – ASEAN về thực hiện DOC và đã đi đến một loạt nhận thức chung. Như vậy đã chứng tỏ thái độ thực tế và ý chí kiên định của Trung Quốc và ASEAN nhằm bảo vệ hòa bình, ổn định, loại bỏ sự can dự nhiễu loạn của thế lực bên ngoài ở khu vực Nam Hải.

Tuy nhiên, tình hình nhiễu loạn ở bên ngoài vẫn tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Muốn loại bỏ sự nhiễu loạn nói trên cần phải tăng cường lòng tin lẫn nhau, đó chính là nguyên nhân Trung Quốc và ASEAN tổ chức Hội nghị quan chức cấp cao, đẩy mạnh các biện pháp xây dựng lòng tin, thực hiện DOC. Mặc dù vậy trong tương lai, trên căn bản vẫn cần phải tăng cường lòng tin giữa Trung Quốc với các nước ASEAN, nhất là những nước tranh chấp, đồng thời phải vượt qua được kiểu quan niệm tai hại cho rằng “cường quốc tất thành bá quyền”. Đó chính là cơ sở quan niệm để Mỹ và phương Tây tạo ra “thuyết về mối đe dọa của Trung Quốc”. Với ảnh hưởng của thứ quan niệm này, các nước Đông Nam Á rất khó có thể không coi Trung Quốc đang trỗi dậy là mối đe dọa, nhất là khi có sự cổ súy của Mỹ,

mối “đe dọa” này dường như đang “hiển hiện ngay trước mắt”. Đó cũng là một trong những nguyên nhân mà những việc làm của Trung Quốc trong vấn đề Nam Hải luôn rất dễ được hiểu là “cứng rắn”. Điều kỳ lạ hơn nữa là Mỹ với tư cách là siêu cường duy nhất trên thế giới, lại không lúc nào không lo sợ địa vị bá quyền của mình bị thế giới đe dọa.

Nam Hải phải trở thành một vùng biển hòa bình, hữu nghị và hợp tác, đó là nhận thức chung, cũng phù hợp với lợi ích của các nước xung quanh Nam Hải. Nhưng tính chất phức tạp và mức độ khó khăn của vấn dề Nam Hải đòi hỏi các bên liên quan phải loại bỏ nhiễu loạn, bắt đầu từ những vấn đề dễ trước, tạo dựng lòng tin trong hợp tác, chuyển biến quan niệm.

Hội nghị quan chức cấp cao lần thứ tư năm 2012 là một bước khởi đầu tốt đẹp, đặt nền tảng cho hòa bình và ổn định của khu vực Nam Hải trong thời gian tới./.

CHIẾN LƯỢC BIỂN ĐÔNG CỦA MỸ: TỪ PHƯƠNG DIỆN ĐẾN CỨU CÁNH

2012-02-15T20:45:00.001+07:00

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ ba, ngày 14/2/2012

Theo Đài RFI, vào lúc dư luận thế giới tập trung vào tình hình Eo biển Hormuz thì Chính quyền Obama và giới chuyên gia chiến lược lần lượt đưa ra những sách lược liên quan đến điểm nóng tại châu Á-Thái Bình Dương.

Ngày 5/1/2012, Tổng thống Obama thông báo chính sách “định vị” tại châu Á-Thái Bình Dương thì không đầy một tuần sau, nhóm chuyên gia của Trung tâm nghiên cứu về an ninh mới của Mỹ (CNAS) công bố bản phúc trình 115 trang, kêu gọi Oasinhtơn theo đuổi chính sách “hợp tác ưu tiên” tại Nam Hải (Biển Đông), thúc giục Mỹ gia tăng sức mạnh hải quân để bảo vệ tự do giao thông ở Biển Đông và giúp Đông Nam Á bảo vệ độc lập. Trung tâm nghiên cứu CNAS được sáng lập bởi hai chuyên gia hàng đầu về địa chiến lược là Kurt Campbell, Trợ lý Ngoại trưởng đặc trách châu Á-Thái Bình Dương và Michele Flournoy, cựu quan chức cáo cấp trong Bộ Quốc phòng.

Chính sách “nhất cử lưỡng tiện”

Theo nhận định của bản phúc trình, Mỹ không thể để cho Trung Quốc thực hiện tại Biển Đông chính sách của Liên Xô trước đây tại châu Âu thời Chiến tranh Lạnh, gọi là “Phần Lan hóa”, ép Phần Lan phải trung lập. Trên thực tế, biện pháp tăng cường sức mạnh quân sự tại Biển Đông và quyết tâm củng cố thế mạnh quân sự tối ưu của Mỹ không phải vì mục đích tấn công Trung Quốc. Mục tiêu chính là tiến hành một cách “có hiệu quả” chủ trương hợp tác “kinh tế và ngoại giao” với Bắc Kinh, trong đó Mỹ là “siêu cường lãnh đạo” tại châu Á-Thái Bình Dương.

Song song với chiến lược “định vị” của Chính phủ Mỹ gồm tăng cường căn cứ quân sự, hợp tác thương mại thông qua Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nhân quyền, chiến lược “Biển Đông”, nếu được thực hiện, sẽ cho phép Mỹ đặt Trung Quốc vào một một nước cờ hiểm hóc. Một mặt, Bắc Kinh ở thế khó xử, đối đầu cũng không phải dễ, mà hợp tác theo luật chơi từ kinh tế đến nhân quyền theo kiểu Mỹ thì phải cải cách. Mặt khác, theo tính toán của các nhà chiến lược Mỹ, Mỹ sẽ chứng tỏ với Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, là các quốc gia nhỏ không cô đơn trước thế mạnh bành trướng của Bắc Kinh.

“Nhất cử lưỡng tiện”, Mỹ vừa phòng ngừa được những bất trắc tại châu Á-Thái Bình Dương trong tương lai, vừa ngăn chặn được tham vọng bành trướng của Trung Quốc, vừa tạo ổn định và phát triển trong khu vực. Khi các nước nhỏ tin cậy và thắt chặt liên minh với Mỹ thì họ sẽ gia tăng khả năng quốc phòng, lúc đó Mỹ sẽ giảm bớt được gánh nặng quân sự. Đối với Đông Nam Á, sự can thiệp của Mỹ sẽ giúp họ vừa bảo vệ được độc lập, vừa tránh phải xung đột với Trung Quốc. Cụ thể, chính sách Biển Đông và quan hệ trong thế mạnh với Bắc Kinh theo quan điểm của Oasinhtơn là như thế nào? Liệu Việt Nam có lợi dụng được thời cơ hay không? Từ Xỉtni, nhà báo Lưu Tường Quang phân tích những vấn đề này .

+ Đúng như anh nói, chỉ 4 ngày sau khi tổng thống Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta công bố chiến lược quốc phòng mới, ngày 10/1/2012, Trung nghiên cứu về an ninh mới của Mỹ (CNAS) công bố tài liệu có tên Hợp tác từ thế mạnh của Mỹ – Trung và Biển Đông, tôi thấy có rất nhiều điều tương đồng. Tôi không nói hai bên đã thảo luận với nhau nhưng tôi nghĩ những tác giả của tập tài liệu CNAS “có thể có những suy nghĩ hay có những tư duy cùng tần số” với những nhân vật tại Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao của Chính quyền Obama. Vì lý do đó, phúc trình của CNAS quan tâm nhiều tới Biển Đông, trong khi chính sách của Obama là đặt chiến lược và xác định vị trí của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương. Vi lý do đó mà phúc trình của CNAS cụ thể và rõ ràng hơn là chính sách mà Obama đã tuyên bố. Cụ thể như anh vừa nói, điểm khác biệt rõ rệt nhất là về quốc phòng. Đề nghị của CNAS là Mỹ sẽ tăng cường sức mạnh của hải quân từ 285 tàu chiến hiện nay lên 346 tàu chiến trong tương lai. Nó cũng có những nhận định về các đối tác chiến lược với các quốc gia trong vùng như Ấn Độ, ASEAN chẳng hạn. Thật sự thì cựu Tổng thống George W. Bush cũng như Tổng thống Obama đã và đang sử dụng biện pháp ngoại giao để duy trì hoà bình trong bối cảnh đa phương. Về hợp tác kinh tế trong khu vực, Obama đang đẩy mạnh TTP và điểm sau cùng mà phúc trình CNAS nêu lên là Mỹ phải có một chính sách đúng về Trung Quốc, tức bà sử dụng ngoại giao, hợp tác kinh tế tránh cho sự đối đầu không cần thiết. Điểm này chúng ta cũng thấy cả Oasinhtơn và Bắc Kinh có lẽ cũng đồng ý với nhau. Ví dụ cụ thể là bầu cử tại Đài Loan chẳng hạn, Tổng thống Mã Anh Cửu đã tái đắc cử, làm cho Oasinhtơn lẫn Bắc Kinh rất hài lòng. Lý do là vì Mã Anh Cửu chủ trương hoà hợp giữa Đài Loan và Trung Quốc. Đây là một điều tránh được sự đối đầu giữa Oasinhtơn với Bắc Kinh. Cả hai đều nghĩ như vậy, nên tôi cho rằng những đề nghị của Phúc trình CNAS thực sự là những điểm chính trong chính sách của Obama và các chính sách của Mỹ trước đây. Chẳng hạn khi phúc trình này đưa ra hai nhận định mà tôi chú ý nhất là Mỹ đang có nguy cơ quyền lợi bị đe dọa tại Biển Đông mà cựu Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates tuyên bố rất nhiều lần tại các hội nghị chiến lược tháng 6/2009 và tháng 6/2010 ở Xinhgapo cũng như trong vấn đề cách hành xử theo đuổi lợi ích cốt lõi của Trung Quốc tại Biển Đông. Tôi cho rằng bản phúc trình này có nhận xét rất thích đáng, theo nghĩa dù Trung Quốc theo chế độ độc tài Cộng sản hay theo chế độ đổi mới tự do dân chủ, thì lợi ích cốt lõi của Trung Quốc ở Biển Đông vẫn như cũ. Do đó, Mỹ phải quan tâm đến lợi ích quốc gia ở Biển Đông như bà Ngoại trưởng Hillary Clinton cũng như Tổng thống Obama đã từng nói. Nhìn chung phúc trình của CNAS cụ thể hoá một phần nào chính sách tổng quát của Tổng thống Obama về châu Á-Thái Bình Dương. Tôi không nghĩ rằng trong tương lại ngoại trừ số tàu chiến thì Chính quyền Obama sẽ gặp những khó khăn như bản phúc trình này đã nêu ra.

- Bản phúc trình của CNAS cho rằng số tàu chiến của Mỹ ngày nay ít hơn lực số tàu chiến của Mỹ thời Tổng thống Ronald Reagan, chúng ta thấy Tổng thống Ronald Reagan trong thập niên 1980 đã dùng chính sách “Chiến tranh giữa các vì sao” để đối đầu với Liên Xô, nhưng cũng không bao giờ đi tới chuyện hai bên gây chiến nhau. Mỹ cũng có những chính sách hợp tác toàn diện với Trung Quốc, nhưng cùng lúc có một chính sách quốc phòng để phục vụ đường lối toàn diện này. Như vậy mục đích tối hậu của Mỹ là gì?

+ Mục đích tối hậu của Mỹ nhìn từ tài liệu do Obama và Leon Panetta công bố cũng như từ tài liệu của CNAS thì hoàn toàn giống nhau. Đề tài chính sách của Mỹ tại châu Á-Thái Bình Dương là duy trì sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ và những ưu tiên quốc phòng của thế kỷ 21. Đó là nhan đề chính sách của Obama. Trong khi đó nhan đề của phúc trình của CNAS là Hợp tác từ thế mạnh của Mỹ-Trung và Biển Đông, cả hai đều nhằm một mục tiêu cốt lõi là duy trì và củng cố vị thế thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ trên toàn thế giới đặc biệt trên bàn cờ chính trị, ngoại giao, kinh tế của châu Á-Thầi Bình Dương. Thực hiện mục đích đó như thế nào, phúc trình này nêu 5 bước. Tuy tài liệu của Bộ Quốc phòng không nêu rõ 5 bước như vậy, nhưng rõ ràng Obama đã nói rất nhiều lần cũng như trong bài diễn văn đọc trước Quốc hội Ôxtrâylia cuối năm 2011, Obama nhấn mạnh ba vấn đề trong một chính sách xuyên suốt từ an ninh quốc phòng đem lại ổn định phát triển kinh tế. Khi đã có an ninh quốc phòng, khi đã phát triển kinh tế thì bước thứ 3 là nhân phẩm con người và vấn đề nhân quyền.

Vấn đề nhân quyền không được nêu ra trong tài liệu của CNAS nhưng vấn đề nhân quyền là một trong 3 vế của chính sách ngoại giao của Mỹ. Vì lý do đó, tôi cho rằng chính sách của Obama, tất nhiên tổng quát hơn và đi xa hơn là đề nghị của tổ chức CNRA chỉ tập trung vào Biển Đông mà thôi.

- Khi Ronald Reagan đưa ra dự án “Chiến tranh giữa các vì sao” thì trước đó Tổng thống Jimmy Carter đã có một chiến dịch phản công về nhân quyền đối với Liên Xô. Người ta đã thấy được sự phối hợp giữa nhân quyền và quân sự thời thập niên 1980 của các vị tổng thống trước dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô. Bây giờ, kế hoạch toàn diện của Tổng thống Obama đối với Trung Quốc cũng phối hợp quân sự, kinh tế và nhân quyền có thể dẫn đến một kết quả tương tự như vậy không?

+ Nói một cách ngắn gọn, tôi không nghĩ Mỹ chủ trương theo đuổi một kết quả đối với Trung Quốc tương tự như kết quả của Tổng thống Reagan đối với Liên Xô hồi năm 1983 trong đề nghị gọi là “Chiến tranh giữa các vì sao . ‘Chiến tranh giữa các vì sao” là khái niệm rất rộng lớn sử dụng những loại tên lửa đất đối không để bắn hạ tất cả những tên lửa xuyên lục địa của Liên Xô và do đó tạo ra một sự nghi vấn, lo sợ từ phía Gorbachev là Mỹ có thể đánh phủ đầu Liên Xô mà không sợ Liên Xô đánh trả. Chúng ta phải nhớ có sự khác biệt về tình hình thế giới của thập niên 1980 cũng như sự phát triển, thế mạnh của Mỹ về phương diện kinh tế so với thế mạnh về phương diện kinh tế của Liên Xô lúc bấy giờ. Trong khi đó, vào thê kỷ 21 rõ ràng Trung Quốc đang có sự phát triển mạnh mẽ về phương diện kinh tế. Đây không phải là điều ngẫu nhiên mà Đặng Tiểu Bình từ năm 1978 đã đưa ra một kế hoạch phát triển kinh tế, phát triển kỹ thuật, phát triển quân đội để đi đến giai đoạn gọi là trỗi dậy hòa bình do đó tạo ra một sự lo ngại từ phía Oasinhtơn. Vì những sự thay đổi trong thế chiến lược, kinh tế, an ninh quốc phòng giữa Trung Quốc và Mỹ ở thế kỷ 21 so với thế kinh tế, chính trị, kỹ thuật, quốc phòng giữa Mỹ và Liên Xô trong đầu thập niên 1980 nên tôi nghĩ rằng kếtt quả Tổng thống Reagan đã đạt được bằng cách góp phần vào sự sụp đổ của khối Cộng sản, Đông Âu và Liên Xô có lẽ không tạo được tình trạng tương tự như vậy đối với Trung Quốc hiện nay. Nhưng, ngược lại, hai bên đều có thể có mộí chính sách tránh đối đầu mặc dù hai bên đều có những thế thủ tương tự với nhau. Chẳng hạn, Trung Quốc đang phát triển khái niệm quốc phòng, đẩy lui Mỹ ra khỏi vòng ảnh hưởng của Trung Quốc, tức là đẩy lui Mỹ ra khỏi Biển Đông, Ngược lại, Mỹ cũng đang phát triển một khái niệm mới là phối hợp hải quân với không quân để đối đầu với Trung Quốc.

- Các nhà phân tích Trung Quốc có khuynh hướng khá cực đoan trong thời gian gần đây khi bàn về vấn đề tranh chấp tại Biển Đông đã xem thường Việt Nam và các nước ASEAN. Trong cuộc đọ sức giữa hai cường quốc lớn như thế này thì các nước Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam phải có phản ứng ra sao để duy trì sự độc lập của mình?
+ Phúc trình của CNAS có nhận định rằng Trung Quốc dù là chế độ cộng sản hay trong chế độ tự do dân chủ thì lợi ích cốt lõi của Bắc Kinh về vấn đề Biển Đông vẫn không thay đổi. Vì lý do đó, đứng về phương diện địa dư dù Việt Nam tự do hay Việt Nam cộng sản vẫn không thay đổi được yếu tố địa dư. Tôi cho rằng vào đầu thế kỷ 21, trong khi Mỹ đang quan tâm về mối đe dọa của Trung Quốc, Ấn Độ cũng quan tâm tới mối đe dọa của Trung Quốc thì đây là cơ hội rất tốt để Việt Nam nắm lấy để có thể có được những quan hệ chiến lược gần gũi với các cường quốc nhằm có thể đối trọng với Trung Quốc.

- Trong trường hợp Việt Nam bị “lỡ tàu”, không biết khai thác cơ hội mới này để bảo vệ chủ quyền và độc lập của mình thì chuyện gì sẽ xảy ra cho Việt Nam trong cuộc tranh giành giữa hai “con trâu”?

+ Nếu Việt Nam bỏ lỡ cơ hội lần này thì trong tương lai sẽ không có gì sáng sủa theo nghĩa Việt Nam tiếp tục bị kìm kẹp ở phía Tây là vấn đề sông Mê Công và ở phía Đông là vấn đề Biển Đông. Việt Nam không nắm lấy cơ hội này để đối trọng với Trung Quốc bằng cách giao hảo ở mức độ chiến lược với Ấn Độ và Mỹ thì có 2 cái rủi ro mà Việt Nam có thể phải gánh chịu. Chúng ta còn nhớ, sau khi giải phóng Sài Gòn thì Hà Nội đã nêu ra một giá rất cao trong vấn đề bang giao, bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Mỹ trong khi Mỹ vẫn còn do dự với chính sách mới đối với Bắc Kinh. Năm 1977-1978, thời điểm đó đáng lẽ Hà Nội phải năm lây cơ hội bình thường hóa ngoại giao với Mỹ. Sau khi Mỹ đã đạt được chinh sách với Trung Quốc rồi thì lúc bấy giờ Việt Nam không còn cần thiết nữa, cho nên Việt Nam “lỡ tàu”. Chúng ta nên biết rằng trong quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam cùng như trong quan hệ giữa Ấn Độ và Việt Nam, thì Việt Nam cần Mỹ nhiều hơn Mỹ cần Việt Nam, Việt Nam cần Ấn Độ nhiều hơn Ấn Độ cần Việt Xam. Vì lý do đó mà khi cơ hội đã tới thì phải nắm lấy, nếu không thì sẽ bị “lỡ tàu”./.

TÁC ĐỘNG CỦA CHIẾN LƯỢC QUÂN SỰ MỚI CỦA MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC VÀ TOÀN CẦU

2012-02-15T20:39:00.001+07:00

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ ba, ngày 14/2/2012
TTXVN (Niu Yoóc 1/2)

Tạp chí Quốc phòng của Mỹ ngày 1/2 đăng bài phân tích về “Tác động của Chiến lược quân sự mới của Mỹ đối với toàn cầu và khu vực’’ của Tiến sĩ Subhash Kapila, nhà phân tích các vấn đề chiến lược và quan hệ quốc tế thuộc Tập đoàn Phân tích Nam Á của Ấn Độ, trong đó cho biết ngày 5/1, tại Lầu Năm Góc, Tổng thống Mỹ Barack Obama công bố Chiến lược quân sự mới với nhan đề: “Duy trì sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ: Những ưu tiên cho quốc phòng thế kỷ 21″.

Chiến lược quân sự 2012 của Mỹ được coi là tài liệu chiến lược chi tiết trong thế kỷ 21 ra đời sau tài liệu đánh giá các thách thức chiến lược toàn cầu đang nổi lên thách thức vai trò lãnh đạo toàn cầu và siêu cường quân sự của Mỹ. Nó cũng được coi như một chính sách giải thích chiến lược mặc dù Mỹ áp dụng các biện pháp cắt giảm chi phí quân sự và tái cơ cấu lực lượng. Các nhân tố chính để Mỹ đề ra Chiến lược quân sự mới gồm:

- Trung Quốc và Iran trở thành “mối quan tâm chiến lược” của Mỹ trong năm 2012;

- Môi trường chiến lược đang thay đổi nhanh chóng ở châu Á-Thái Bình Dương và Trung Đông;

- Lực lượng Mỹ rút khỏi Irắc và thành công của Mỹ ở Ápganixtan cho phép Mỹ xem xét lại sức mạnh quân sự;

- Quốc hội Mỹ yêu cầu Chính phủ cắt giảm ngân sách quốc phòng 487 tỷ USD trong 10 năm tới.

Thực tế, Mỹ đang ở thời điểm bước ngoặt chiến lược năm 2012, do đó Mỹ cần có một tài liệu chiến lược chi tiết để chỉ đạo mọi hoạt động. Tài liệu đã chỉ ra các thách thức chiến lược của Mỹ trong năm 2012 và những năm tiếp theo như sau:

- Sự phát triển của các cường quốc mới ở châu Á, trong đó chủ yếu ám chỉ Trung Quốc;

- Những thay đổi lớn liên tiểp xảy ra ở Trung Đông;

- Các hoạt động gây mất ổn định của một số nước như Iran và Bắc Triều Tiên;

- Tình trạng phổ biến các loại nhiên liệu và vũ khí hủy diệt hàng loạt;

- Chủ nghĩa cực đoan bạo lực tiếp tục là mối đe dọa của Mỹ.

Suy cho cùng, mối đe dọa chiến lược hiện nay của Mỹ là Trung Quốc và Iran. Trung Quốc không hề che giấu các mối quan tâm chiến lược của họ để thách thức sức mạnh toàn cầu duy nhất của Mỹ. Trung Quốc đã tận dụng khoảng trống chiến lược được tạo nên trong thập kỷ qua ở châu Á-Thái Bình Dương khi Mỹ bị cuốn vào hai cuộc chiến tranh Irắc và Ápganixtan. Mỹ bắt đầu triển khai tiến trình điều chỉnh sự mất cân bằng chiến lược ở châu Á-Thái Bình Dương và khẳng định trong Chiến lược rằng Mỹ có ý định hành động mạnh mẽ hơn nữa, Bên cạnh đó, Iran hiện đang nổi lên như một cường quốc khu vực ở Trung Đông bất chấp các nỗ lực ngăn chặn của Mỹ và các nước đồng minh châu Âu. Iran cần được coi là một nhà nước có vũ khí hạt nhân, tuy khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của Iran có thể mới ở giai đoạn đầu. Cả Trung Quốc và Iran đã và đang tạo nện sức mạnh chiến lược thù địch chống Mỹ và các nước đồng minh khu vực của Mỹ, đồng thời có ý định xóa bỏ sự vượt trội chiến lược của Mỹ trên toàn cầu. Vì vậy, để đạt được mục tiêu chiến lược “Duy trì sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ” trong thế kỷ 21, Mỹ phải vô hiệu hóa mối đe dọa của Trung Quốc và Iran.

Trên cơ sở phân tích các tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng và các quan chức quân sự cấp cao khác của Mỹ, các chuyên gia cho rằng lựa chọn chiến lược hiện nay của Mỹ là: do cắt giảm lớn về quy mô lực lượng tác chiến của Lục quân và Lính thủy đánh bộ, Lầu Năm Góc đang từ bỏ kiểu Cơ cấu tổ chức lực lượng tác chiến và đánh thắng 2 cuộc chiến tranh lớn cùng một lúc. Nhận thấy điều này có thể gây hiểu lầm rộng rãi, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho biết Mỹ sẽ duy trì khả năng tiến hành một số cuộc chiến tranh cùng một lúc. Để nhấn mạnh vấn đề, ông ta khẳng định Mỹ sẽ không chống lại các mối đe dọa đã từng tồn tại trong kỷ nguyên Chiên tranh Lạnh mà tổ chức lực lượng để tác chiến và đánh thắng các thách thức trong thế kỷ 21. Chương trình cắt giảm quy mô lực lượng của Lính thủy đánh bộ và Lục quân Mỹ cho thấy Mỹ sẽ không duy trì quy mô lực lượng lớn và các chiến dịch ổn định lâu dài trên các chiến trường như Irắc và Ápganixtan. Nhưng điều đó không có nghĩa Mỹ sẽ cắt giảm gần như toàn bộ quy mô lực lượng Lính thủy đánh bộ và Lục quân. Mục đích cắt giảm quy mô lực lượng này của Mỹ nhằm nâng cao sức mạnh và khả năng tác chiến của các đơn vị.

Các chiến lược quân sự trong tương lai của Mỹ sẽ lệ thuộc vào việc sử dụng sức mạnh tổng hợp của lực lượng Không quân, Hải quân và Lực lượng đặc nhiệm của quân đội Mỹ. Do đó, các lực lượng này không những không bị cắt giảm mà có thể còn được đầu tư lớn hơn nữa. Theo phương hướng này, Mỹ bắt đầu thúc đẩy và hoàn thiện “Học thuyết tác chiến trên không-trên biển” để thay thế “Học thuyết tác chiến trên bộ-trên biển” của Mỹ đang được NATO áp dụng. Để thực hiện chiến lược, Mỹ âm mưu dựa vào các nước đồng minh khu vực, đồng thời thúc đẩy và xây dựng các mối quan hệ đối tác chiến lược mới để thay thế lực lượng Mỹ trên tất cả các chiến trường, về những thay đổi chiến lược khu vực, Chiến lược quân sự mới của Mỹ đề ra những ưu tiên chiến lược dưới đây:

- Tăng cường sự hiện diện quân sự, các khả năng nâng cao sưc mạnh tác chiến và sức mạnh ngăn chặn ở châu Á-Thái Bình Dương;

- Chú trọng duy trì sự hiện diện và các khả năng quân sự của Mỹ ở

Trung Đông rộng lớn hơn;

- Cắt giảm và bố trí lại lực lượng quân sự ở châu Âu và khẳng định NATO tiếp tục là một “Liên minh hạt nhân” chừng nào các loại vũ khí hạt nhân còn tồn tại trên toàn cầu.

Nhưng Chiến lược quân sự năm 2012 của Mỹ có những tác động toàn cầu. Trước hết, cắt giảm quy mô lực lượng và những thay đổi chiến lược khu vực dẫn đến tư tưởng cho rằng Mỹ không còn khả năng duy trì vai trò lãnh đạo cũng như sức mạnh quân sự vượt trội trên toàn cầu. Nằm cường quốc: Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản và Ấn Độ đều nằm trong mối quan

hệ đối tác chiến lược ngày càng phát triển với Mỹ. Do đó, 5 cường quốc này không phải là mối đe dọa chiến lược đối với Mỹ. Với Nga, mặc dù đang khôi phục chiến lược nhưng Nga không có ý định và cũng chưa có đủ khả năng để thách thức sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ như trong kỷ nguyên Chiến tranh Lạnh. Trung Quốc, cường quốc duy nhất có chương trình hiện đại hóa quân sự chiến lược và sức mạnh chiến lược, đang có ý định thách thức vị thế bá chủ thế giới của Mỹ và tìm cách buộc Mỹ rút khỏi Đông Á. Do vậy Chiến lược quân sự mới của Mỹ không những có tác động toàn cầu mà còn ảnh hưởng đến sự lãnh đạo toàn cầu và sức mạnh quân sự vượt trội của Mỹ.

Bên cạnh đó, Chiến lược quân sự 2012 của Mỹ cũng gây nên những tác động khu vực, trong đó đặc biệt đối với châu Á-Thái Bình Dương và Trung Đông. Chiến lược này thể hiện rõ Mỹ có ý định tăng cường quy mô lực lượng, các khả năng nâng cao sức mạnh tác chiến và ngăn chặn ở châu Á-Thái Bình Dương. Do đó, cuộc đối đầu chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ ngày càng trở nên quyết liệt trong thế kỷ 21. Mặc dù chưa xuất hiện một cuộc xung đột vũ trang toàn diện nhưng một cuộc chiến tranh lạnh mang tính chiến lược sẽ xảy ra. Trung Quốc có thể đẩy mạnh chiến lược chính sách bên miệng hố chiến tranh truyền thống ở châu Á-Thái Bình Dương, đặc biệt ở Biển Đông. Nhưng thực tế, Trung Quốc không có nhiều đồng minh tự nhiên ở châu Á- Thái Bình Dương, ngoài Bắc Triều Tiên và Pakixtan. Trong khi đó, Mỹ xem xét lại và tăng thêm sức mạnh mới cho cơ cấu an ninh ở châu Á-Thái Bình Dương, ngoài việc thúc đẩy quan hệ với Việt Nam và Mianma. Tại Trung Đông, mặc dù không tăng cường sức mạnh quân sự như đã khẳng định, nhưng Mỹ tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì quy mô lực lượng quân sự hiện nay trong khu vực. Nên nhớ, ở Trung Đông, bất chấp Thổ Nhĩ Kỳ và Arập Xêút giảm bớt mối quan hệ chiến lược của họ với Mỹ, các nước đồng minh châu Âu thường xuyên ở đó để lấp đầy khoảng trống quân sự. Ixraen sẽ tiếp tục là chỗ dựa vững chắc cho sức mạnh quân sự của Mỹ ở Trung Đông. Nhưng vấn đề- cần lưu ý lá, các cường quốc khu vực khác ở châu Á-Thái Bình Dương và Trung Đông sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc đối đầu giữa Mỹ với Trung Quốc và Iran. Thực tế, Trung Quốc đã sử dụng Iran như một mũi nhọn phản chiến lược chống Mỹ ở châu Á-Thái Bình Dương và Trung Đông.

Tóm lại, tất cả các đánh giá chiến lược sẽ sai lầm nếu cho rằng cả giảm ngân sách quốc phòng và quy mô lực lượng sẽ làm giảm vị thế là nước lãnh đạo toàn cầu và làm mất vị thế siêu cường quân sự của Mỹ. Sức mạnh toàn cầu của Mỹ chắc chắn không giảm. Mặc dù không chính thức và thông qua các phương tiện truyền thông, hiện nay Trung Quốc đang đặt câu hỏi làm sao Mỹ có thể duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu bằng một nên kinh tế yếu kém? Câu trả lời nằm trong thực tế ở châu Á-Thái Bình Dương, hiện nay nhiều nước đang hợp tác với Mỹ vì nhận thấy mối đe dọa của Trung quốc. Trung Quốc không thể bảo đảm chiến lược hoặc kinh tế cho các nước này, trong khi sự hiện diện quân sự của Mỹ ở khu vực là có thể.

***

TTXVN (Niu Đêli 10/2)

Thế giới đang thay đổi nhanh chóng với sự chuyển dịch cán cân quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc. Ấn Độ phản ứng như thế nào trước sự thay đổi này ? Theo nhà phân tích chính trị cao cấp Ấn Độ C. Raja Mohan,Niu Đêli đang “ngủ yên” chẳng phán ứng gì Trong bài bình luận trên tờ “India Express ”, ông C. Raja Mohan viết về vấn đẽ này như sau:

Sau Khi Tổng thống Mỹ Barack Obama công bố “Chiến lược quân sự mới” báo chí Ấn Độ đã đăng nhiều bài có tiêu đề với nội dung như “Trung Quốc là mối đe dọa và Ấn Độ là một đối tác”. Cách đặt vấn đề đơn giản như vậy đã che giấu sự phức tạp của vấn đề. Trên thực tế chiến lược quốc phòng mới của Oasinhtơn phản ánh một sự thay đổi lớn về cấu trúc trong môi trường bên ngoài Ấn Độ. Xét về bản chất, chiến lược quốc phòng mới của Chính quyền Obama cho thấy sự suy giảm ảnh hưởng của Mỹ dường như không thể đảo ngược và sự nổi lên của Trung Quốc là không thể ngăn cản được.

Bề ngoài, khái niệm của Mỹ về tam giác chiến lược này không phải là mới. Trong thực tế, giới bình luận chính trị tại cả Mỹ và Ấn Độ đều cần sáng kiến hạt nhân dân sự năm 2005 của cựu Tổng thống Mỹ G. Bush một phần của nỗ lực mang tính chiến lược nhằm thúc đẩy Ấn Độ như một đối trọng tiềm năng với Trung Quôc.

Sáng kiến trên đã dẫn tới việc các đảng cánh tả đã rút ra khỏi liên minh trong chính phủ của Liên minh Tiến bộ Thống nhất cầm quyền nhiệm kỳ đầu (UPA-1), do đảng Quốc đại lãnh đạo, và cũng đã kết thúc giai đoạn bị cô lập kéo dài trong lĩnh vực hạt nhân của Ấn Độ như một cuộc thử thách địa chính trị.

Trong khi đó, Bắc Kinh đã nghi ngờ Ấn Độ đang vạch chiến lược ngăn chặn do Mỹ đứng đầu chống lại Trung Quốc, và cố gắng ngăn chặn việc thông qua sáng kiến hạt nhân dân sự trong nhóm cung cấp hạt nhân (NSG) năm 2008. Tuy nhiên, khi không thể làm được điều đó, Bắc Kinh đã tuyên bố ký một thỏa thuận hạt nhân với Pakixtan tương tự như thỏa thuận hạt nhân mà Mỹ đã ký với Ấn Độ.

Các cuộc tranh luận về hạt nhân của Ấn Độ giai đoạn 2005 đến 2008, có thể được coi là cuộc tranh cãi về chính sách đối ngoại “quyết liệt” nhất tại Niu Đêli kể từ thất bại của Trung Quốc năm 1962, đã cho thấy 3 yếu tô quan trọng về thế giới quan của Ấn Độ.

Một là’“sự ngờ vực” sâu sắc đối với Mỹ trong tất cả các chính đảng ở Ẩn Độ. Tại đó, Đảng Cộng sản Mácxít Ấn Độ (CPM) và Đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) đã cùng nhau “hợp tác” để chống lại một thỏa thuận mà Chính phủ Ấn Độ ủng hộ nhằm thắt chặt quan hệ hợp tác mạnh mẽ với Mỹ.

Hai là về những tác động chính trị trong nước của việc tiến gần hơn tới Oasinhtơn, trong đó, Đảng Quốc đại tỏ ra mơ hồ về sáng kiến hạt nhân của Thủ tướng M. Singh, do dự trong việc gạt bỏ CPM và xa lánh các khối cử tri khác.

Ba là những nỗi lo sợ cố hữu về sức mạnh của Mỹ, việc lặp lại cơn ác mộng trong cuộc tranh luận ở Ấn Độ về chương trình vũ khí chiến lược và Niu Đêli bắt đầu phụ thuộc vào Oasinhtơn.

Mặc dù sáng kiến hạt nhân cuối cùng đã được ký kết, sự e ngại của Ấn Độ về sức mạnh của Mỹ vẫn không biến mất. Điều này được phản ảnh bởi sự mâu thuẫn tiếp diễn trong tư tưởng ở Niu Đêli, đặc biệt trong Bộ Quốc phòng, về vấn đề tăng cường hợp tác an ninh và quốc phòng với Oasinhtơn.

Trong khi cách nói của Ấn Độ không thay đổi thì thế giới đã đổi khác trong những năm gần đây. Khi Thủ tướng M. Singh và cựu Tổng thống Mỹ G. Bush tuyên bố thỏa thuận hạt nhân năm 2005, nước Mỹ đang ở đỉnh cao của “một thế giới đơn cực”.

Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã bao trùm nước Mỹ, nhanh chóng làm thay đổi sự thịnh vượng của họ. Quyết định cắt giảm gần 500 tỷ USD của Chính quyền Obama trong ngân sách chi tiêu quốc phòng trong thập kỷ tới là sự nhượng bộ trước thực trạng kinh tế Mỹ hiện nay.

Nếu Quốc hội Mỹ không đảo ngược kế hoạch của Nhà Trắng về cắt giảm thâm hụt ngân sách thì việc giảm chi phí quốc phòng thêm 500 tỷ USD sẽ được thực thi một cách tự động vào năm tới.

Tổng thống Mỹ Obama thông báo với người dân Mỹ về chiến lược quốc phòng mới của chính phủ, “chúng ta phải cải cách chính sách tài chính của nước Mỹ trong khuôn khổ và khôi phục sức mạnh của nền kinh tế về lâu dài”. Kể từ khi lên làm Tổng thống năm 2009, Tổng thống Obama đã cho rằng việc xây dựng nền kinh tế Mỹ phải được ưu tiên hơn những ý tưởng “hão huyền” về các cách tái cấu trúc nền kinh tế đã bị thất bại tại các nước trên thế giới.

Tổng thống Obama đã kết thúc sự chiếm đóng Irắc và sẽ kiên quyết rút lực lượng quân sự của Mỹ tại Ápganixtan năm 2012, và Quân đội Mỹ sẽ kết thúc vai trò tại nước này vào năm 2014.

Nói một cách đơn giản, thời đại “phiêu lưu” quân sự của Mỹ đã qua. Trong khi nước Mỹ vẫn sẽ duy trì sức mạnh quân sự hàng đầu thế giới, ông Obama đã ra lệnh cắt giảm lực lượng quân đội Mỹ, giảm bớt các tham vọng địa chính trị, và giảm các sứ mệnh quân sự mà Mỹ có thể thực hiện ở bất kỳ thời điểm nào.

Trong khi Lầu Năm Góc chuẩn bị cho một thời đại “thắt lưng buộc bụng”, những ưu tiên trong chính sách của Chính quyền Obama là giảm sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu, tránh các cuộc chiến tranh rất tốn kém như chiến tranh tại Irắc và Ápganixtan, điều chỉnh chiến lược quay trở lai châu Á – Thái Bình Dương nhằm đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Nếu nước Mỹ đã coi thường những thách thức từ Trung Quốc tại thời kỳ đỉnh cao sức mạnh của Mỹ trong thập kỷ qua, thì hiện nay, Oasinhtơn đang phải “vật lộn” điều chỉnh chiến lược để đối phó với việc Bắc Kinh gia tăng sức mạnh quân sự tại châu Á ở thời điểm nước Mỹ đang trong thời kỳ “yếu kém nhất” kể từ cuộc Chiến tranh thế giới thứ Hai.

Các cuộc tranh luận nội bộ tại Oasinhtơn và Bắc Kinh là về cùng một chủ đề – cán cân quyền lực đang thay đổi nhanh chóng tại châu Á giữa Mỹ và Trung Quốc. Trong khi tại Oasinhtơn và Bắc Kinh người ta đang tranh luận mạnh mẽ và sâu sắc về ý nghĩa của sự chuyển dịch quyền lực này đối với các chiến lược quốc gia của nước họ, phần lớn các nhà hoạch định chính sách tại Niu Đêli hoặc không nhận thức được “hoàn cảnh thuận lợi” hay hoàn toàn không muốn đối mặt với các tác động của sự suy giảm ảnh hưởng của Mỹ và sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Giới tinh hoa Ấn Độ vốn cảm thấy rất dễ chịu với sự lãnh đạo của Mỹ sẽ sớm nhận ra sự suy yếu của Mỹ có thể gây ảnh hướng lớn hơn đến an ninh của mình. Niu Đêli cũng có thời gian dài ảo tưởng về sự ngang bằng nào đó với Trung Quốc.

Quả thực, Ấn Độ đã ngang bằng với Trung Quốc trong những năm 1990. Tuy nhiên, kể từ đó, Trung Quốc đã nhanh chóng vượt Ấn Độ trong tất cả các tiêu chí sức mạnh quốc gia trong hai thập kỷ qua.

Sự suy giảm của Mỹ, sự nổi lên của Trung Quốc và cán cân quyền lực đang thay đổi giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tác động tới tất cả các khía cạnh an ninh quốc gia của Ấn Độ trong những năm sắp tới. Liệu Oasinhtơn hung hăng có thể tiến hành một cuộc chiến tranh lạnh mới với Bắc Kinh hay sẽ thu mình lại để làm cho Trung Quốc hài lòng, Ấn Độ sẽ cảm thấy bất an sâu sắc về chiến lược.

Tuy nhiên, vấn đề là ai, cái gì có thể đánh thức giấc ngủ của “Kumbhakarna” (nhân vật khổng lồ huyền thoại trong sử thi Ramayana của Ấn Độ cổ được mô tả có giấc ngủ say ghê gớm và chí thức giấc khi có 1.000 con voi đi qua đẫm lên) ở Niu Đêli?./.

Phản biện xã hội- vì sao?

2012-02-14T00:30:00.005+07:00

Học viện công dân là một mục trong Webblog này. Học viện công dân là một thành phần quan trọng nhất trong chiến lược giáo dục tư tưởng công dân, trong việc định hình một tư tưởng tiến bộ cho các cá nhân để tiếp tục phát huy những ý tưởng của chúng ta về dân chủ và nhân quyền.

Học viện công dân sẽ sưu tầm, cung cấp các tài liệu đọc và các nguồn tin có liên quan về pháp luật, dân chủ, nhân quyền để giúp bạn có thêm kiến thức để có thể thảo luận và tranh luận về các vấn đề của công dân trong xã hội. Đấu tranh trong các vấn đề của xã hội để đất nước thật sự là một nước tự do và dân chủ.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Phản biện xã hội- vì sao?

(Báo VietNamNet) Phản biện xã hội góp phần nâng cao trách nhiệm xã hội của cộng đồng, phát triển ý thức về quyền và nghĩa vụ của người công dân, qua đó từng bước hình thành môi trường xã hội dân chủ, tiến bộ.

Phản biện xã hội là sự "phản tỉnh" của các lực lượng xã hội đối với những kiến tạo chính sách, thể chế... Ảnh minh họa

LTS: Cách đây không lâu, trên các trang mạng xã hội sôi nổi bàn luận về trí thức và sự phản biện. Mới đây, Tuần Việt Nam nhận được bài viết, với chủ đề về phản biện xã hội. Để rộng đường dư luận, tôn trọng tính thông tin đa chiều, Tuần Việt Nam xin đăng tải bài viết. Và mong mỏi nhận được nhiều ý kiến về chủ đề này

Xã hội đã thiếu một cơ chế đối thoại?

Phản biện xã hội là sự "phản tỉnh" của các lực lượng xã hội đối với những kiến tạo chính sách, thể chế... trực tiếp liên quan đến quyền lợi của các thành viên trong cộng đồng, từ đó giúp các cơ quan hữu quan điều chỉnh chủ trương, chính sách cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Như vậy, về bản chất, phản biện xã hội là sự tương tác, giao thoa về quan điểm, tư tưởng giữa các lực lượng (chính trị, kinh tế, xã hội) trong một cộng đồng. Do đó, thực tiễn và chất lượng của hoạt động phản biện nói lên tính chất tiến bộ, trình độ dân chủ, văn minh của cộng đồng ấy.

Xã hội là một tập hợp của nhiều nhóm lợi ích. Trong quá trình phát triển, các nhóm có nguy cơ mâu thuẫn về quyền lợi, dẫn đến những ẩn ức, ức chế xã hội (trong trường hợp không được giải tỏa). Cao hơn, có thể dẫn đến tình trạng căng thẳng xã hội thường trực, thậm chí là tiền đề cho các cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội trên diện rộng.

Sở dĩ có tình trạng như vậy là bởi xã hội đã thiếu đi một cơ chế đối thoại. Do đó, phản biện xã hội nảy sinh, ở một góc độ nào đó, là để điều hòa mâu thuẫn, cân đối lợi ích giữa các nhóm liên quan. Nếu chúng ta xem xã hội như một chỉnh thể toàn vẹn thì vận động xã hội là quá trình "trao đổi chất" giữa các lực lượng xã hội.

Mâu thuẫn/xung đột xã hội sẽ làm gián đoạn phương thức trao đổi này cho đến khi cơ chế đối thoại, phản biện xã hội xuất hiện. Phản biện xã hội góp phần tái tạo, phục hồi trạng thái cân bằng vốn đã bị phá vỡ trước đó, mở đường cho trạng thái đồng thuận xã hội xuất hiện.

Khi một xã hội trở nên đồng thuận, bản thân nó đã tự tạo cho mình những tiền đề phát triển mới. Vì đồng thuận xã hội là điều kiện cần để phát triển các nguồn vốn cộng đồng, mở rộng mạng lưới xã hội mà ở đó, các thành viên dễ dàng tương tác với nhau nhờ cùng chia sẻ những niềm tin và giá trị chung.

Phản biện xã hội góp phần khắc phục những khiếm khuyết của các kiến tạo chính sách - thể chế, qua đó nâng cao chất lượng quản trị của bộ máy Nhà nước

Khi hoạt động phản biện diễn ra, người ta hiểu rằng, trước đó, đã tồn tại một số vấn đề nhất định trong sự kiến tạo chính sách của cơ quan Nhà nước chuyên trách công việc này. Khiếm khuyết ấy có thể làm cho bản thân chính sách, quyết định đó trở nên bất khả thi khi áp dụng vào điều kiện thực tế.

Cho nên, phản biện xã hội thực chất là đưa ra một cách nhìn khác của cộng đồng đối với chất lượng và triển vọng của chính sách vừa được ban hành- một cách nhìn mang tính ngoại thể so với cách nhìn mang tính nội thể của người trong cuộc.

Trong ý nghĩa tích cực của nó, phản biện xã hội không có mục đích phủ định sạch trơn hay tìm cách đánh đổ kiến tạo chính sách của cơ quan công quyền. Ngược lại, nó giúp cơ quan kiến tạo chính sách nhận ra những vết rạn hay lỗ hổng của bản thân chính sách, kể cả việc đề xuất các hướng đi hay giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế ấy.

Rõ ràng, việc bổ sung cách nhìn ngoại thể đưa đến một tác động kép: Một mặt, nó trực tiếp nâng cao tính hiệu quả của quá trình lập định chính sách. Mặt khác, từng bước thay đổi tư duy kiến tạo chính sách, kể cả tư duy quản lí của giới kĩ trị theo hướng bám sát thực tiễn hơn.

Phản biện xã hội góp phần nâng cao trách nhiệm xã hội của cộng đồng, phát triển ý thức về quyền và nghĩa vụ của người công dân, qua đó từng bước hình thành môi trường xã hội dân chủ, tiến bộ.

Do bản chất xã hội của nó, các hoạt động phản biện thường gây ảnh hưởng đáng kể lên đời sống cộng đồng. Trong thời đại bùng nổ thông tin ngày nay, vai trò tích cực của cộng đồng truyền thông càng giúp đẩy mạnh quá trình xã hội hóa các hoạt động phản biện.

Thông qua quá trình này, cộng đồng dần nắm bắt được căn nguyên xuất hiện của hoạt động phản biện, từ đó dấy lên nhu cầu quan tâm, nhận thức vấn đề đang được đặt ra.

Bằng cách này hay cách khác, hoạt động phản biện luôn ủ sẵn khả năng tạo ra một trường tương tác xã hội (social interaction sphere) giữa cộng đồng trí thức (phát hiện và lí giải vấn đề), cộng đồng truyền thông (phổ quát thông tin) và cộng đồng xã hội (hưởng ứng thông tin và hình thành dư luận).

Quá trình tương tác ấy phá vỡ ốc đảo khép kín của đời sống cá thể, nối kết cá thể với cộng đồng rộng lớn bên ngoài. Từ đó giúp họ hình thành nên tính năng động xã hội- một phẩm chất không thể thiếu của người công dân hiện đại.

Nền tảng để hình thành phản biện xã hội

Hệ thống thể chế minh bạch, dân chủ, tiến bộ: Kinh nghiệm quốc tế và trong nước ngày càng cho thấy rằng, hệ thống thể chế có vai trò đòn bẩy đối với tốc độ và chất lượng phát triển của toàn xã hội.

Thể chế không chỉ tạo cơ sở pháp lý mà còn kích thích và định hình chiều hướng vận động của các nguồn lực xã hội. Ở các quốc gia phát triển, với sự tồn tại của một nhà nước pháp quyền dân chủ và một nền kinh tế thị trường lành mạnh, phản biện xã hội diễn ra như một hiện tượng tất yếu, tự nhiên của đời sống dân sự.

Sự tương tác qua lại thường xuyên giữa nhà nước - thị trường - xã hội dân sự thông qua cơ chế phản biện xã hội đã giúp các quốc gia này giảm thiểu được xung đột, căng thẳng xã hội, điều chỉnh năng lực quản trị của bộ máy nhà nước, cũng như phát triển trách nhiệm xã hội, ý thức cộng đồng ở từng cá thể công dân lẫn các tập đoàn doanh nghiệp.

Rõ ràng, trong điều kiện lí tưởng của trạng thái phát triển, phản biện xã hội trở thành cơ chế đảm bảo cho quá trình cộng thông liên tục giữa các lực lượng xã hội, nhờ vậy, đảm bảo tính bền vững cho lộ trình phát triển nói chung.

Sự hiện diện của xã hội dân sự: Giữa xã hội dân sự và phản biện xã hội tồn tại một mối quan hệ mang tính nhân quả. Nói cách khác, sự hiện diện của xã hội dân sự là một đảm bảo tiên quyết để hoạt động phản biện xã hội được diễn ra. Về bản chất, xã hội dân sự là lực lượng trung gian đứng giữa nhà nước và thị trường, được hình thành trên nền tảng của một môi trường xã hội dân chủ và tiến bộ.

Chủ thể của nền tảng ấy là những người công dân đã biết tổ chức ra các đoàn thể, hiệp hội để thông qua các tổ chức đại diện ấy thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ công dân của họ dưới rất nhiều cách thức, mà phản biện xã hội là một trong số đó.

Điều này nói lên rằng, phản biện xã hội chính là chức năng cơ bản nhất của xã hội dân sự. Các lực lượng dân sự sử dụng cơ chế phản biện để bày tỏ quan điểm, thái độ của họ đối với các kiến tạo chính sách, thể chế, định chế ... của nhà nước.

Trong một chừng mực nhất định, có thể diễn đạt rằng, phản biện xã hội là sự cụ thể hóa năng lực và phẩm chất của xã hội dân sự trước những vấn đề mà thực tiễn đặt ra cho bản thân nó.

Năng lực và trách nhiệm xã hội của giới trí thức: Karl Marx từng nhấn mạnh đến một chức năng rất cơ bản của người trí thức: Chức năng phê phán hay phản biện xã hội [1].

Thực ra, công tác phản biện xã hội thuộc về trách nhiệm của toàn cộng đồng. Tuy nhiên, với ưu thế đặc biệt về năng lực và do sự thôi thúc lương tâm, người trí thức luôn nhận lãnh trách nhiệm của người tiên phong.

Họ thường nhạy cảm phát hiện ra các vấn đề mới của cuộc sống, đặt chúng trong một hệ qui chiếu rộng lớn của đời sống cộng đồng. Từ đó đánh giá những tác động lợi- hại của chúng đối với lợi ích trước mắt và lâu dài của xã hội.

Trong điều kiện đã tồn tại xã hội dân sự, hoạt động phản biện do giới trí thức khởi xướng sẽ hình thành nên một không gian công cộng (public sphere), mà những sinh hoạt gắn liền với nó được qui về cái gọi là nền văn hóa công luận (public culture).

Về mặt lịch sử, sự ra đời của không gian công cộng là một nỗ lực nhằm ngăn ngừa tính độc đoán, áp đặt của các hệ thống chính trị và các phong trào xã hội có nguy cơ bị chính trị hóa.

Trình độ dân trí của cộng đồng: Tác động của trình độ dân trí đối với phản biện xã hội được biểu hiện dưới hai khía cạnh cụ thể sau đây: Thứ nhất, trong một xã hội có nền dân trí cao, người dân nhận thức rất rõ về quyền lợi và trách nhiệm công dân của họ. Con người tìm thấy hạnh phúc trong sự gắn nối tự nguyện với không gian bên ngoài.

Không thể gọi là hạnh phúc, mà không tham gia vào công việc công cộng. Không thể gọi là tự do nếu không thể nghiệm thế nào là tự do công cộng. Không thể là tự do hay hạnh phúc mà không có chút quyền hành nào trong quyền lực công cộng [2].

Những người công dân năng động này rất quan tâm đến các vấn đề liên quan đến quyền lợi của cộng đồng, chẳng hạn việc ban hành một chính sách, quy định, nghị định ... nào đó của các tổ chức/cơ quan Nhà nước.

Hệ quả, họ đủ khả năng tự nhận ra những hệ lụy mà mình đang hoặc chuẩn bị đối mặt, hoặc dễ dàng đồng cảm với những phát hiện và cảnh báo của giới trí thức - tầng lớp hoa tiêu của xã hội. Từ đây, dư luận xã hội sẽ hình thành để vừa trực tiếp tác động tới thái độ của cơ quan công quyền, vừa hậu thuẫn đắc lực cho tiếng nói của những người trực tiếp tham gia vào công tác phản biện.

Thứ hai, nền dân trí cao là điều kiện nền tảng để hình thành nên một đội ngũ trí thức cho cộng đồng - đội ngũ mà về sau sẽ đảm nhận sứ mệnh tiên phong trong công tác phản biện xã hội.

Một lô-gic mang tính phổ quát được vạch ra: Trên một mặt bằng dân trí cao, tầng lớp trí thức phát triển thành một lực lượng xã hội độc lập, cầm trịch nền văn hóa công luận và không gian công cộng để đảm trách công việc khai sáng cộng đồng, phê phán/phản biện xã hội.

***

Là sự "phản tỉnh" của các lực lượng xã hội đối với những kiến tạo chính sách, thể chế... trực tiếp liên quan đến quyền lợi của các thành viên trong cộng đồng, phản biện xã hội đã trở thành một cơ chế động năng cho quá trình vận động, đổi mới của xã hội.

Tuy nhiên, để hóa thân thành hiện thực, phản biện xã hội cần đến những điều kiện cơ bản, trong đó quan trọng nhất là tính chất dân chủ của hệ thống thể chế, sự hiện diện của xã hội dân sự, năng lực - trách nhiệm của giới trí thức và nền tảng dân trí của cộng đồng.

Trong bối cảnh Việt Nam, để cụ thể hóa các nội dung của Báo cáo chính trị Đại hội X của Đảng về công tác phản biện xã hội, việc xác lập và phát triển các điều kiện vừa nêu là những nhu cầu bức thiết đòi hỏi nỗ lực, trách nhiệm và lương tri của toàn thể các lực lượng xã hội.

-----

[1] Dẫn theo Paul Alexandre Baran (1961), Thế nào là người trí thức

[2] Dẫn theo Bùi Văn Nam Sơn (2011), Văn hóa và văn hóa chính trị,

Phạm Quang Tú & Đặng Hoàng Giang

Hải quân Trung Quốc mạnh cỡ nào?

2012-02-14T00:26:00.000+07:00

(Báo VietNamNet) Trong 15 năm qua, sự phát triển vững mạnh của Trung Quốc về các năng lực hải quân đã thu hút sự chú ý nhiều chưa từng có kể từ thời Liên Xô mở rộng Hải quân tiếp sau Cuộc Khủng hoảng Tên lửa Cuba. Tuy nhiên, phần lớn sự chú ý đó tập trung vào ý nghĩa của sự phát triển này đối với an ninh của Đài Loan hoặc một trận đấu có thể với Mỹ. 1 Tuy nhiên, mối quan tâm về lãnh thổ hướng ra phía biển của Bắc Kinh chạm tới tận Biển Đông. Và đó là nơi mà cán cân quân sự gần như ngay lập tức dịch chuyển theo hướng có lợi cho Trung Quốc như là kết quả chương trình hiện đại hóa của nước này. Bài báo này sẽ không chỉ tìm hiểu cán cân đó dịch chuyển thế nào mà còn xem xét các nước Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam và Philippines, có thể làm gì để bảo vệ tốt nhất các lợi ích lãnh thổ của họ trước sự thay đổi đó.

Ảnh minh họa: THX

Khởi nguồn lâu đời của căng thẳng giữa Trung Quốc và các nước Đông Nam Á là các khu vực tranh chấp trên Biển Đông (Biển Nam Trung Quốc) và các quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa nằm ở đó. Trung Quốc và 6 nước khác nhận toàn bộ hoặc một số phần của khu vực. Bắc Kinh nhận chủ quyền gần như toàn bộ vùng biển giữa bờ nam nước này và bờ bắc đảo Borneo. Mặc dù tất cả các nước nhận chủ quyền đều đã bắt giữ các tàu cá xâm phạm lãnh thổ của họ, chỉ có Trung Quốc là sử dụng vũ lực để xác nhận các tuyên bố của mình.

Năm 1974, Trung Quốc chiếm quần đảo Hoàng Sa từ một Nam Việt Nam bị cô lập về chính trị, và năm 1988, nước này đụng độ với Việt Nam ở Trường Sa khi Liên Xô rút khỏi khu vực. Nhưng đối với hầu hết hai thập niên tiếp đó, Trung Quốc thường kiềm chế đối đầu trực tiếp, khi nước này nhận ra rằng những hành động tham chiến như vậy có thể khiến các chính phủ ở Đông Nam Á đón chào các cường quốc khác vào khu vực ở một thời điểm mà nước này chưa sẵn sàng đối phó với họ. Lối tiếp cận đó được nêu rõ trong chỉ đạo của Đặng Tiểu Bình: "Bình tĩnh quan sát, ứng xử hài hòa, giữ vững lập trường, che giấu năng lực, chờ đợi cơ hội, thực hiện những gì có thể".

Vì thế, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) đã cố gắng xoa dịu lo ngại ở Đông Nam Á bằng cam kết của một heping jueqi (sự trỗi dậy hòa bình), và với những tham vọng mới đây hơn về một hexie shijie (thế giới hài hòa). Nước này giảm nhẹ các tranh chấp lãnh thổ và nhấn mạnh các mục đích hòa bình. Thêm vào đó, những lợi ích kinh tế mà sự thịnh vượng của Trung Quốc đem lại cho khu vực cũng đầy sức thuyết phục y như ngoại giao của nước này. Rõ ràng, các nước Đông Nam Á cũng thấy bớt căng thẳng khi Trung Quốc từ chối tham gia cam kết phá giá tiền tệ quét qua khu vực trong cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997-1998. Họ lại càng an tâm khi Bắc Kinh ký Tuyên bố về Ứng xử của Các bên ở Biển Đông của ASEAN năm 2002 - được biết đến với cách gọi đơn giản hơn là Bộ Quy tắc Ứng xử - và Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác một năm sau đó. Nhiều nước ở Đông Nam Á nhìn nhận các diễn biến này là những nấc thang hướng tới giành được sự chấp nhận của Trung Quốc về các quy tắc đa phương của khu vực.

Nhưng Bắc Kinh chưa bao giờ muốn các giải pháp đa phương. Thay vào đó, nước này tiếp tục theo đuổi các cuộc đàm phán song phương, đáng chú ý nhất là với Philippines năm 2004. Và khi ảnh hưởng kinh tế cùng sức mạnh quân sự của Trung Quốc gia tăng thì sự tự tin của nước này cũng lên cao. Vào cuối năm 2007, Trung Quốc nâng cấp chính quyền quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thành "thành phố cấp huyện", trực thuộc tỉnh Hải Nam. Tiếp đó, vào tháng 3/2010, Trung Quốc lần đầu tiên liệt các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông vào "các lợi ích cốt lõi", cùng với Đài Loan, Tây Tạng và Tân Cương đã tuyên bố từ trước đó.

Kết quả là, một số nước Đông Nam Á đã củng cố quan hệ quân sự của họ với Mỹ và Nhật Bản. Vào tháng 7/2010, căng thẳng giữa Đông Nam Á và Trung Quốc nóng ran suốt Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 17, tại đó các lãnh đạo ở khắp Đông Nam Á lên tiếng về sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông. Mỹ đã đưa ra đề nghị thúc đẩy một giải pháp đa phương đối với các tuyên bố chồng lấn của các bên ở Biển Đông - tách khỏi chính sách lâu nay của nước này là không dính dáng đến cuộc tranh chấp. Đề nghị đó đã chọc giận Trung Quốc và Ngoại trưởng nước này đáp trả bằng một lời cảnh báo không "quốc tế hóa" vấn đề. Vào thời điểm đặc biệt, ba ngày sau đó, hải quân Trung Quốc tiến hành một cuộc tập trận phối hợp lớn ở Biển Đông với sự tham gia của các máy bay, tàu và tàu ngầm mới nhất của nước này, và bao gồm các bài tập phóng tên lửa thật.

Do cuộc tập trận có sự tham dự của các lãnh đạo quân sự Trung Quốc cấp cao nhất, nhiều nước ở Đông Nam Á coi đó là một thông điệp ngăn chặn rất rõ ràng.

Tại một hội nghị cấp bộ trưởng một năm sau đó, Tướng Trung Quốc Liang Guanglie tái khẳng định rằng Bắc Kinh sẽ "không bao giờ theo đuổi quyền bá chủ hoặc mở rộng quân sự" và chính sách của nước này ở Biển Đông "đơn thuần mang tính chất phòng thủ".

Nhưng trong nửa đầu năm 2011, các tàu Trung Quốc nhổ bỏ các cột dựng trên bãi đá ngầm Amy Douglas mà Philippines tuyên bố chủ quyền, quấy rối một tàu Philippines và cắt cáp hai tàu thăm dò dầu khí của Việt Nam. Khi Việt Nam phản ứng thông qua các cuộc tập bắn đạn thật, Trung Quốc đáp trả bằng một cuộc phô diễn hỏa lực. Sau đó, vào tháng 9/2011, Bắc Kinh cảnh báo cả Hà Nội và New Delhi về việc Việt Nam cho phép một công ty dầu lửa của Ấn Độ thăm dò các lô ở Biển Đông. Những căng thẳng tăng cao như vậy một lần nữa thu hút sự chú ý vào cán cân quân sự đang thay đổi của khu vực. Tất nhiên, các nhà phân tích thận trọng ở Đông Nam Á đang chú ý sát sao hơn đến các năng lực của Trung Quốc và bắt đầu đánh giá lại những điểm mạnh và điểm yếu của đất nước mình.

Chương trình Hiện đại hóa của Trung Quốc

Trung Quốc bắt đầu tăng tốc hiện đại hóa các lực lượng vũ trang nước này năm 1990. Sau khi chứng kiến bước tiến vượt trội về vũ khí tinh vi của Mỹ tại cuộc chiến Vùng Vịnh lần đầu năm 1991, và thất bại của chính nước này trong việc ngăn chặn Mỹ can thiệp vào Khủng hoảng Eo biển Đài Loan 1995-1996, các nhà lãnh đạo Trung Quốc quyết định bắt tay vào một chương trình hiện đại hóa quân sự sâu rộng. Quân đội Trung Quốc không chỉ thay thế các trang thiết bị lỗi thời của mình mà còn sửa đổi các khái niệm chiến đấu và chuyên nghiệp hóa quân lính. Nhưng trong khi phần lớn các năng lực mới của Trung Quốc được hướng tới đáp ứng những thách thức bất ngờ từ phía Đài Loan và Mỹ, nước này cũng có thể sử dụng nhiều khả năng - đặc biệt là các nền tảng hải quân và không quân mở rộng tầm với của nước này - để xác nhận quyền kiểm soát ở Biển Đông, nơi các tuyên bố về biển xa nhất của Bắc Kinh vươn dài hơn 1.500km từ Đảo Hải Nam.

Rõ ràng, hải quân và không quân của Trung Quốc ngày càng giỏi hơn. Có thể nói tiến bộ đó chủ yếu là nhờ những cải thiện chất lượng, chứ không phải là sự mở rộng, các cấu trúc lực lượng. Hải quân Trung Quốc đưa vào hoạt động không dưới 10 loại tàu khu trục mới và tàu khu trục nhỏ kể từ thập niên 1990, nhiều tàu được trang bị tên lửa và công nghệ radar, khắc phục những lỗ hổng trong khả năng chiến đấu phòng không của nước này và mở rộng năng lực chiến đấu trên biển.

Và mặc dù Hạm đội Nam Hải tuần tra Biển Đông, về mặt lịch sử, là hạm đội cuối cùng trong 3 hạm đội của Trung Quốc được hiện đại hóa, đây lại thường xuyên là hạm đội đầu tiên tiếp nhận các vũ khí mới trong hầu hết thập niên qua. Kể từ năm 2000, lực lượng dưới nước của hạm đội này tăng thêm hai tàu ngầm hạt nhân tấn công lớp Shang cùng với 4 tàu lớp Kilo, 3 tàu lớp Song, và chiếc đầu tiên trong loạt tàu ngầm diesel-điện lớp Yuan mới nhất. Trong khi đó, hạm đội trên mặt biển được bổ sung 2 tàu lớp Luyang II, 2 tàu lớp Luyang I, và một tàu khu trục lớp Luhai cùng với hai tàu lớp Jiangkai và 4 tàu khu trục nhỏ lớp Jiangwei II. Quan trọng không kém, Hạm đội Nam Hải nâng cấp năng lực đổ bộ với hai tàu phục vụ vận tải đổ bộ (LPD) lớp Yuzhao, loại tàu có thể dễ dàng hỗ trợ các nhiệm vụ từ tàu-tới-bờ cần thiết ở quần đảo Trường Sa, chưa kể một loạt các tàu LST lớp Yuting mới chế tạo, các tàu LSM lớp Yunshu, và các tàu LCU lớp Yubei.

Tương tự, không quân Trung Quốc đã tiếp nhận một loạt máy bay chiến đấu mới, trong đó có các chiến đấu cơ như Su-27SK, Su-30MKK, J-10, và J- 11 - phiên bản của Su-27 do Trung Quốc chế tạo. Nhưng quan trọng hơn ở Biển Đông, lực lượng không quân của Hải quân Trung Quốc - với vai trò hỗ trợ các chiến dịch hải quân - cũng biên chế các máy bay chiến đấu hiện đại hơn, trong đó có các chiến đấu cơ Su-30MK2, máy bay tiêm kích-ném bom JH-7A, và máy bay cảnh báo sớm Y-8J. Lực lượng này còn bắt đầu chuyển đổi một số lượng nhỏ các máy bay ném bom H-6D thành các máy bay tiếp dầu trên không. Tuy những máy bay mới này được giới thiệu đầu tiên tới các trung đoàn không quân của hải quân thuộc các hạm đội Bắc Hải và Đông Hải, một số chiếc giờ đã bắt đầu đến tay những trung đoàn được triển khai tới Hạm đội Nam Hải.

Tại Lingshui trên đảo Hải Nam, Sư đoàn Không chiến số 9 đã nhận được một dàn máy bay tiêm kích-ném bom JH-7A và nhiều khả năng sẽ nhận được loạt chiến đấu cơ 24 Su-30MK2 thứ 2 để thay thế các chiến đấu cơ J-8 sắp lỗi thời ở một trong hai trung đoàn máy bay chiến đấu khác. Các chiến đấu cơ mới sẽ cải thiện rất lớn khả năng tiến hành các sứ mệnh tấn công của sư đoàn. Nhưng ngay cả khi có trong tay các máy bay mới có tầm bay xa hơn, Hạm đội Nam Hải vẫn sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì một lực lượng không quân yểm trợ mạnh trên các khu vực phía nam Biển Đông. Các máy bay tiếp nhiên liệu chuyên dụng trên không, mà vẫn chưa xuất hiện, sẽ chỉ giải quyết được một phần vấn đề.

Thứ đảm bảo tốt hơn cho một lực lượng không quân yểm hộ bền bỉ và kịp thời trên toàn Biển Đông là hàng không mẫu hạm mới của Trung Quốc. Tuy mới hoàn tất các cuộc thử nghiệm ban đầu hồi tháng 8/2011, con tàu này đã có một lịch sử rất dài. Được Liên Xô khởi công chế tạo năm 1985 nhưng con tàu chưa hoàn tất nằm xếp xó tại một xưởng đóng tàu Ukraine khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. Cuối cùng, vào năm 1998, Ukraine đã bán tàu này cho Trung Quốc nhưng mãi 5 năm sau tàu mới được lai dắt tới Đại Liên. Vào cuối những năm 2000 xuất hiện thông tin rằng Trung Quốc đã bắt đầu sửa chữa con tàu. Chỉ huy Hải quân Trung Quốc xác nhận những tin tức đó vào tháng 6/2011. Tuy nhiên, khi chiếc tàu sân bay này bắt đầu nhiệm vụ của mình, nhiều người cho rằng nếu không có dàn tàu hộ tống tốt, còn tàu này sẽ không thể tạo ra một thách thức nghiêm trọng đối với Mỹ. Có thể họ đúng. Tuy nhiên, nếu Quân ủy Trung ương Trung Quốc triển khai tàu tới Biển Đông cùng với một dàn chiến đấu cơ hiệu quả, tàu sân bay mới này sẽ là một địch thủ ngang sức với hầu hết các lực lượng không quân ở Đông Nam Á, khi không có sự hiện diện của sức mạnh không quân hải quân Mỹ. Trong khi boong tàu với đường băng cất cánh ngắn có thể không được thiết kế để hỗ trợ các sứ mệnh tấn công liên tục, tàu sân bay này về cơ bản sẽ cải thiện khả năng cung cấp lực lượng không quân yểm hộ cho các lực lượng hải quân Trung Quốc đang hoạt động trong khu vực.

Tất nhiên, chất lượng của lực lượng yểm hộ đó sẽ phụ thuộc vào các máy bay mà con tàu chuyên chở. Vào thời điểm viết bài này, ứng viên nhiều khả năng nhất là chiến đấu cơ J-15, loại máy bay được công bố hồi tháng 4/2011. J-15 là một biến thể hải quân của J-11 và được kết hợp một số đặc điểm chiến đấu của nguyên mẫu chiến đấu cơ Su-33 mà Trung Quốc mua từ Ukraine. J-15 khá phù hợp cho các sứ mệnh đặc biệt trên không, mặc dù tầm bay của nó nhiều khả năng ngắn hơn J-11 bởi vì nó phải đủ nhẹ để cất cánh từ boong tàu với đường băng dốc. Cùng lý do đó, trọng tải chiến đấu của J-15 có thể cũng nhẹ hơn, khiến chiến đấu cơ này gặp khó khăn hơn khi chở những vũ khí nặng cần thiết cho cuộc oanh kích. Trong bất kỳ trường hợp nào, J-15 sẽ phải hoàn tất các chuyến bay thử nghiệm trước khi được biên chế cho Hạm đội.

Để trang bị tốt hơn cho các tàu chiến mới thuộc Hạm đội Nam Hải, Trung Quốc đã xây dựng một căn cứ hải quân lớn ở Vịnh Yalong tại mũi nam của đảo Hải Nam. Không giống như căn cứ không quân Yulin cũ hơn nằm ở trung tâm Sanya, căn cứ mới tại Vịnh Yalong trải trên một vùng rộng lớn cách thành phố 15km về phía đông.

Công việc xây dựng ở căn cứ bắt đầu từ đầu thập niên 2000; và cơ sở này được chia làm 2 phần. Phần phía tây có 2 cầu tàu 1.000m thông thường phục vụ các tàu trên mặt biển. Tọa lạc trên một bán đảo, phần phía đông biệt lập hơn, với chỉ một con đường nối với phần phía tây của căn cứ. Phần phía đông này cũng rộng hơn, có cầu tàu riêng dài 800m, 4 cầu tàu 230m cho tàu ngầm, và nổi bật nhất là một đường hầm ngầm dưới nước. So sánh đường hầm này, và sự tương đồng của các cấu trúc gần nó, với những đường hầm được phát hiện ở Jianggezhuang, căn cứ tàu ngầm chiến lược đã đi vào hoạt động từ lâu của Trung Quốc, không ngạc nhiên khi thấy phía cầu tàu của các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân. Tử hình ảnh vệ tinh thương mại có thể thấy rõ đường hầm ngầm dưới nước và các hoạt động xây dựng đang tiếp tục tại căn cứ này. Tuy các cần trục trên tàu và các cơ sở sửa chữa dường như không hiện diện, nếu chúng được lắp đặt, căn cứ này sẽ là một điểm chiến lược để từ đó bắt đầu các chiến dịch vào Biển Đông.

Giới quan sát từ lâu đã nhắc đến vai trò của các tên lửa đạn đạo DF-21D của Trung Quốc như các vũ khí chống hạm để phản công các tàu sân bay Mỹ. Nhưng ở Đông Nam Á, chính kho tên lửa đạn đạo tấn công mặt đất của Trung Quốc mới là một thách thức lớn hơn đối với các hàng rào phòng thủ Đông Nam Á. Với những khó khăn liên quan đến tích hợp DF-21D với hệ thống do thám đại dương và nhắm mục tiêu chính xác để tấn công một mục tiêu phát ra khí thải lớn, chẳng hạn một tàu sân bay trên biển, các tàu chiến cỡ nhỏ đang hoạt động ở ven biển nhiều khả năng sẽ là rào cản trong thời gian ngắn. Dĩ nhiên, các quân đội ở Đông Nam Á sẽ lo lắng hơn về khả năng vô hiệu hóa một cuộc tấn công tên lửa đạn đạo bình thường nhằm vào các căn cứ hải quân và không quân của họ phối hợp với một chiến dịch hải quân. Trong thập niên qua, các học thuyết hành động được hiện đại hóa của Trung Quốc cho thấy có việc sử dụng như vậy đối với các tên lửa đạn đạo thường và các quân chủng nước này đã bắt đầu các cuộc tập trận chung.

Chắc chắn, năng lực của hải quân Trung Quốc trong tiến hành các chiến dịch liên tục ở những khu vực xa xôi đã được cải thiện bằng việc hiện đại hóa lực lượng này. Nhưng mãi cho tới tháng 12/2008, khi Bắc Kinh quyết định cử một đội tàu nhỏ tham gia nỗ lực chống cướp biển quốc tế ở Vịnh Aden, thì Hải quân nước này mới bắt đầu tích lũy kinh nghiệm thực tế. Lần đầu tiên, họ đương đầu với những điều phức tạp khi triển khai nơi xa và học cách lái chúng. Kể từ đó, các hạm đội Nam Hải và Đông Hải của Trung Quốc đã phái một số đội tàu nhỏ - luôn bao gồm hai tàu khu trục mới hoặc tàu chiến với một tàu tiếp tế lớp Fuchi - luân phiên nhau 4 tháng một lần.

Tuy chương trình hiện đại hóa hải quân của Trung Quốc khá ấn tượng, nước này không phải là duy nhất. Cả Mỹ và Nhật Bản vẫn tiếp tục hiện đại hóa các hạm đội của mình và sẽ là khôn ngoan khi tiếp tục làm như vậy. Nhưng hầu hết các nước ở Đông Nam Á lại không hiện đại hóa các tài sản hải quân và không quân của họ với cùng một tốc độ như thế, bất chấp tầm quan trọng của chúng đối với sự đảm bảo các tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông.

Còn tiếp

Thanh Hảo dịch theo viet-studies

Quân đội Mỹ mở rộng tiếp cận ở Philippines

2012-02-14T00:18:00.002+07:00

(Báo VietNamNet) Nhiều nguồn tin quân sự và ngoại giao cho biết, Mỹ đang tìm cách tiếp cận nhiều hơn những cảng và sân bay của Philippines phục vụ hoạt động của tàu chiến, máy bay.

Ảnh: Reuters

Giới phân tích cho rằng, Washington đang không ngừng mở rộng sự hiện diện của mình vào thời điểm căng thẳng Biển Đông leo thang. Tuy nhiên, Mỹ không cố gắng để mở lại các căn cứ quân sự tại quốc gia Đông Nam Á này.

Sự hợp tác ngày một gia tăng của Washington tại Philippines, một đồng minh đã bỏ phiếu để dỡ bỏ các căn cứ không quân và hải quân lớn của Mỹ 20 năm trước, diễn ra sau tuyên bố năm ngoái về việc Mỹ dự kiến thiết lập căn cứ lính thuỷ đánh bộ tại phía bắc Australia và có thể cả những cơ sở tàu chiến ở Singapore.

Các động thái trên khá trùng khớp với những va chạm ngoại giao và quân sự ở Biển Đông - vùng biển được tin là giàu tiềm năng dầu khí và là nơi diễn ra tuyên bố chủ quyền chồng lấn giữa Trung Quốc và một số quốc gia Đông Nam Á.

Tháng trước, các quan chức ngoại giao và quốc phòng cấp cao Philippines đã gặp gỡ những người đồng nhiệm Mỹ tại Washington để thảo luận về nhiều biện pháp làm gia tăng số lượng lính Mỹ ở Philippines cũng như các cuộc tập trận chung, đào tạo, kế hoạch thăm cảng, và những hoạt động khác…

"Đó là sự tiếp cận, không phải căn cứ”, một quan chức ngoại giao gần gũi với cuộc đối thoại chiến lược Mỹ - Philippines cho biết. "Các cuộc hội đàm của chúng tôi tập trung vào nỗ lực tăng cường hợp tác các hoạt động quân sự và phi quân sự như phản ứng với thảm hoạ, trợ giúp nhân đạo, chống khủng bố, không phổ biến hạt nhân. Không hề có thảo luận về căn cứ mới nào của Mỹ”.

Các hoạt động như vậy sẽ cho phép quân đội Mỹ tiếp cận nhiều hơn ở Philippines, kéo dài sự hiện diện của họ bên ngoài những cơ sở quân sự địa phương. Nhà ngoại giao nhấn mạnh, các tàu và máy bay Mỹ đang tìm kiếm tiếp cận phục vụ cho những hoạt động hậu cần, tiếp dầu, sửa chữa chứ không đơn thuần là các chuyến thăm thiện chí, trao đổi, diễn tập, đào tạo.

Philippines nằm dưới sự lãnh đạo của Mỹ gần năm thập niên giữa sự ra đi của người Tây Ban Nha và sự chiếm đóng của Nhật trong thời kỳ Thế chiến II và giờ đây là một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại châu Á.

Kể từ năm 1987, hiến pháp Philippines cấm sự hiện diện thường trực của quân đội nước ngoài. Nhưng Washington vẫn duy trì quan hệ quân sự chặt chẽ với quốc gia Đông Nam Á theo hiệp ước phòng thủ năm 1951. Lực lượng đặc nhiệm Mỹ đang giúp quân đội Philippines chiến đấu chống các phần tử hồi giáo cực đoan ở phía nam nước này kể từ 2002.

Một nhà ngoại giao Philippines cho hay, sự mở rộng hiện diện của Washington là theo Thoả thuận ký kết năm 1998 và thoả thuận năm 2002.

Vấn đề này có thể được đưa ra trong chuyến thăm Manila của trợ lý ngoại trưởng Mỹ Andrew Shapiro, một cố vấn cấp cao về chính trị - quân sự cho Hillary Clinton.

Khí tài Mỹ

Ngoài đào tạo và diễn tập, hai nước đã thảo luận về những hỗ trợ quân sự Mỹ bao gồm cả các thiết bị và dữ liệu để “nâng cao phạm vi nhận thức” ở Biển Đông. Con tàu tuần duyên thứ hai sẽ được chuyển giao cho hải quân Philippines năm nay và khả năng chuyển giao con tàu thứ ba đang được bàn đến, quan chức Philippines nhấn mạnh.

"Về phần mình, chúng tôi cũng đang cố gắng tìm kiếm các biện pháp để tiếp cận tốt hơn với các khí tài quân sự Mỹ thông qua đề án đổi mới tài chính hơn là các kênh thông thường”, vị quan chức nói.

Theo một số nguồn tin quân sự, Manila đang nghiên cứu để thuê các tàu tuần tra ven biển, tàu hỗ trợ mới hơn từ Mỹ cũng như nâng cao kỹ năng đào tạo sử dụng máy bay chiến đấu.

Tháng trước, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Voltaire Gazmin nói với báo chí tại Manila rằng, nước này đang cân nhắc đề xuất từ bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ về việc triển khai các máy bay do thám P3C-Orion tại đây để hỗ trợ giám sát các hoạt động tại Biển Đông.

Những tranh chấp chủ quyền với các đảo, vỉa đá ngầm giàu năng lượng ở Biển Đông - vùng biển chiếm khoảng 5 nghìn tỉ giá trị vận chuyển thương mại hàng năm, là một trong những mối đe doạ an ninh lớn nhất tại châu Á. Bắc Kinh tuyên bố có chủ quyền lịch sử với hầu hết vùng biển, bất chấp tuyên bố chủ quyền của nhiều nước khác.

Căng thẳng trong khu vực và kế hoạch mở rộng hoạt động quân sự của Mỹ tại châu Á - Thái Bình Dương có thể sẽ được đề cập trong các cuộc hội đàm khi nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Washington tuần tới.

Trung Quốc bày tỏ sự nghi ngại về sự chuyển hướng của chính quyền Obama nhằm nâng cao vai trò an ninh Mỹ trong khu vực ở thời điểm Bắc Kinh đang mở rộng tầm với quân sự của mình. Đề xuất của bộ Chỉ huy Thái Bình Dương trong việc triển khai máy bay do thám xuất hiện sau hai tháng khi quan chức ngoại giao và Lầu Năm Góc đưa ra ý kiến chia sẻ dữ liệu giám sát về Biển Đông trong cuộc trao đổi với Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario tháng 6/2011.

Năm ngoái, ông Del Rosario đã nhiều lần phản đối các hành động và sự xâm nhập của Trung Quốc vào lãnh hải Philippines bao gồm cả nỗ lực ngăn chặn tàu thăm dò dầu khí ở Biẻn Đông. Manila còn cáo buộc các tàu Trung Quốc vượt qua biên giới hàng hải của họ hơn chục lần trong năm 2011.

Philippines đã hoan nghênh việc Mỹ xoay chiều, chú ý nhiều hơn tới châu Á - Thái Bình Dương và vị quan chức ngoại giao cấp cao Philippines cho rằng, sự hiện diện quân sự mở rộng của Mỹ có thể đảm bảo hoà bình và ổn định khu vực. "Với chúng tôi, nó sẽ góp phần tăng cường các khả năng ngăn chặn những vụ xâm nhập vào lãnh thổ”, ông nói.

Thái An (theo Reuters)

Canh bạc của Bắc Kinh ở Biển Đông

2012-02-14T00:12:00.003+07:00

Nếu Trung Quốc đúng, ở ngoài khơi Biển Đông sẽ có đầy đủ dầu đáp ứng cho nhu cầu tiêu thụ của thế giới trong vòng vài năm. Nhưng Trung Quốc có thể đang đặt tất tay cho một canh bạc sai lầm.

Bắc Kinh dường như đang có một thái độ mạo hiểm tại Biển Đông. Tại sao lại như vậy? Đó phần lớn là vì Trung Quốc muốn bảo đảm khả năng tiếp cận an toàn đối với nguồn hydrocarbon như dầu và khí tự nhiên ở ngoài khơi - Biển Đông thường được ví như Vịnh Ba Tư mới bởi tiềm năng tài nguyên nằm sâu dưới đáy. Và dù còn những khác biệt đáng kể giữa hai khu vực làm phức tạp thêm phép so sánh - bao gồm mức độ dễ dàng tiếp cận nguồn tài nguyên hóa thạch và chi phí phát triển và khai thác - đây vẫn là một phép so sánh tốt giúp ta hiểu tại sao Trung Quốc coi khu vực này có tầm quan trọng đối với lợi ích cốt lõi của mình.

Nhưng Bắc Kinh thực tế có thể đã đánh giá quá cao tầm quan trọng chiến lược của nguồn dầu và khí tự nhiện ở khu vực - và đang có những hành động liều lĩnh một cách không cần thiết có thể cản trở đến sự trỗi dậy hòa bình của mình.

Nhu cầu năng lượng "không đáy" của Trung Quốc để tiếp sức cho quá trình phát triển kinh tế sẽ trở nên ngày càng gay gắt khi nước này tiếp tục quá trình chuyển mình thành một công xưởng công nghiệp. Năm 2009, Trung Quốc chỉ vừa vượt Mỹ trở thành nước tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới; đến năm 2025, tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc dự báo sẽ cao hơn của Mỹ gần 50%. Để đảm bảo khả năng tiếp cận các tài nguyên năng lượng cần thiết cho phát triển kinh tế, Bắc Kinh đang xây dựng một loạt các nguồn năng lượng, bao gồm các đầu tư vào công nghệ mặt trời và phát triển thủy điện. Tuy nhiên, các nhiên liệu hóa thạch thông thường mà Trung Quốc đang đặt cược vào nhiều khả năng sẽ vẫn chiếm vị trí chủ đạo trong kế hoạch của Bắc Kinh.

Kết quả, Bắc Kinh đang tích cực mở rộng nguồn cung cấp tài nguyên hóa thạch từ đa dạng các khu vực như Trung Đông, Trung Á và Biển Đông, trong nỗ lực nhằm giảm thiểu sự rủi ro từ bất kỳ nguồn dầu nào. Dầu từ Trung Đông phải vận chuyển qua Eo biển Malacca, nơi Trung Quốc thừa hiểu rằng sẽ nảy sinh những điểm dễ tổn thương chiến lược nếu bất kỳ quốc gia nào có ý định gây cản trở cho tuyến giao thông liên lạc đường biển này bằng cách làm gián đoạn hoạt động qua lại trên eo biển. Nếu Bắc Kinh định đầu tư của vào cơ sở hạ tầng đường ống năng lượng trên lục địa từ Trung Á cũng sẽ đồng nghĩa với việc dầu phải đi qua các nước trung gian đầy bất ổn như Myanmar và Pakistan và chuyển qua phía tây Trung Quốc, nơi ảnh hưởng của Bắc Kinh chưa đủ mạnh. Hệ quả tất yếu là, Bắc Kinh đang nhắm Biển Động như một con đường an toàn hơn để bảo đảm tiếp cận nguồn năng lượng cần thiết cho phát triển mạnh.

Tuy nhiên, kế hoạch của Bắc Kinh có thể chứa đựng nhiều sai sót. Có quá nhiều các ước tính khác nhau về quy mô trữ lượng hydrocarbon ở dưới đáy Biển Đông. Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ tính toán, có khoảng xấp xỉ 28 tỷ thùng dầu - đủ để cung cấp cho nhu cầu thế giới trong khoảng 11 tháng, theo số liệu năm 2009. Trong khi đó, chính phủ Trung Quốc ước tính khu vực Biển Động chứa gần 200 tỷ thùng dầu, tức đủ phục vụ sức tiêu thụ dầu toàn cầu trong hơn 6,5 năm. Đa số các nhà phân tích nhận định, ước tính của Trung Quốc có phần quá lạc quan. Các con số một trời một vực ấy cần phải được chứng minh lại, tuy nhiên, những nỗ lực khảo sát trữ lượng nhiên liệu hóa thạch gần đây của các nước như Việt Nam đã liên tục bị Cơ quan An toàn Hàng hải Trung Quốc cản trở, trong đó nổi bật là hành động cắt cáp tàu khảo sát được thuê để tìm kiếm thông tin chính xác hơn.

Hơn nữa, canh bạc của Bắc Kinh đặt vào nhiên liệu hóa thạch với niềm tin đây sẽ vẫn là nguồn năng lượng chủ yếu dường như đã không tính đến những tiến bộ đạt được trong công nghệ năng lượng và rộng hơn là thị trường năng lượng. Thực tế, ngành giao thông từng phụ thuộc một nguồn năng lượng duy nhất, chiếm khoảng 60% tiêu thụ dầu tiêu thụ tại các nước OECD, đang được đa dạng hóa thông qua các phương tiện chạy điện cũng như các nghiên cứu và phát triển nghiêm túc về các nhiên liệu sinh học lỏng thế hệ thứ hai có nguồn gốc từ các nguyên liệu cơ bản như tảo có thể làm dịch chuyển nhu cầu về dầu mỏ.

Thực tế, việc tăng cường tỷ trọng các nhiên liệu thay thế sẽ làm thay đổi giá trị chiến lược của bất cứ nguồn tài nguyên nào nằm dưới đáy Biển Đông khi chúng có cùng mức giá với các nhiên liệu hóa thạch thông thường. Các chuyên gia đều có chung quan điểm rằng nếu việc sản xuất các nguồn nhiên liệu thay thế này tiếp tục tăng nhanh như dự báo, trong vòng một thập niên nữa chúng sẽ có thể được cung cấp thương mại ở mức giá ngang với giá dầu hỏa.

Hơn nữa, không phải tất cả dầu ở mọi nơi đều được sản xuất giống như nhau, ít nhất là về mặt chi phí. Một số nhà phân tích ước đoán giá thành mỗi thùng dầu từ các giếng dầu sâu có thể cao gấp 4 lần mỗi thùng sản xuất từ các nguồn trữ lượng thông thường như ở Trung Đông. Do đó, chi phí khai thác dầu từ Biển Đông có thể tốn kém hơn nhiều so với chi phí sản xuất các nhiên liệu làm từ tảo, các sinh khối khác hay thập chí từ các nguồn "bẩn" hơn như than đá và khí tự nhiên, khiến dầu ở sâu dưới đáy biển trở nên ít có tầm quan trọng chiến lược hơn các nguồn tài nguyên khác.

Dù những tài nguyên hydrocarbon đó ở Biển Đông có tầm quan trọng chiến lược hay không, Bắc Kinh dường như vẫn cứ khăng khăng nhìn nhận đó là như vậy. Vậy nên, không bất ngờ khi Trung Quốc ngày càng lựa chọn cách tiếp cận ăn thua trong việc bảo vệ khả năng tiếp cận các tài nguyên này, trở nên quyết liệt hơn với các nước láng giềng mà nước này nghi ngờ đang cố gắng một mình khai thác dầu và khí tự nhiên. Theo nghĩa đó, ngay cả lời kêu gọi cùng phát triển của Bắc Kinh cũng có thể bị coi là nỗ lực nhằm lừa bịp các nước khác bởi chính Công ty Dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc vẫn cứ đang nhăm nhe phát triển các nguồn tài nguyên này trước.

Nhưng nỗ lực của Bắc Kinh có thể chỉ là trò cười nếu xu hướng năng lượng tiếp tục phát triển như dự báo, và đặc biệt nếu Biển Đông trở nên "khô hạn" về năng lượng (như ai đó đã nói). Kết quả, sự quyết liệt của Trung Quốc ở Biển Đông có thể làm mất đi ý nghĩa của tuyên bố về một sự trỗi dậy hòa bình và thúc đẩy các nước liên quan mời chào Mỹ đến duy trì sự hiện diện quân sự trong khu vực.

Có thể, trong ngắn hạn, Mỹ sẽ tiến hành bước đi quan trọng nhất là tháo ngòi nổ căng thẳng trong khu vực nhằm phát đi thông điệp rằng những tài nguyên năng lượng này không giá trị như Bắc Kinh nhìn nhận. Cùng với đó, Mỹ có thể sẽ khuyến khích các quốc gia Đông Nam Á đứng đầu các nỗ lực đa phương thông qua các quan hệ đối tác như Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương để khảo sát các tài nguyên năng lượng hóa thạch, đính chính lại những điều còn chưa rõ ràng xung quanh khối lượng dầu và khí tự nhiên thực tế ở dưới đáy Biển Đông. Có lẽ, khi đó, Bắc Kinh sẽ nhận ra rằng canh bạc của mình đối với Biển Đông là một canh bạc chắc chắn sẽ thất bại.

Tác giả: Đình Ngân theo Diplomat

Will Rogers là nhà nghiên cứu tại Trung tâm an ninh Mỹ mới, một viện nghiên cứu chính sách an ninh và quốc phòng phi đảng phái tại Washington, DC, nơi ông nghiên cứu về điểm giao nhau giữa chính sách tài nguyên thiên nhiên và chính sách an ninh quốc gia.

Nga tăng cường thử nghiệm chiến đấu cơ tàng hình tối tân

2012-02-14T00:09:00.003+07:00

(Dân trí) - Nga sẽ tăng số lượng máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 Sukhoi T-50 trong các cuộc thử nghiệm từ 3 lên 14 chiếc vào năm 2015, Tổng tư lệnh Không quân Nga, Thượng tướng Alexander Zelin, hôm nay cho biết.

Chiến đấu cơ thế hệ thứ 5 của Nga, Sukhoi T-50.

“Hiện có 3 chiếc Sukhoi T-50 đã cất cánh. 3 chiếc khác sẽ được đưa vào thử nghiệm trong tương lai gần nhất. Toàn bộ số máy bay chiến đấu thử nghiệm sẽ tăng lên con số 14”, ông Zelin nói.

T-50, được phát triển tại Cơ quan thiết kế máy bay Sukhoi, xuất hiện trước công chúng lần đầu tiên tại triển lãm hàng không MAKS-2011 gần Mátxcơva hồi tháng 8 năm ngoái.

Chiến đấu thế hệ thứ 5 Sukhoi T-50, được hợp tác phát triển với Ấn Độ, đã thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên tại vùng Viễn Đông của Nga hồi đầu năm 2010.

Ông Zelin cũng cho hay T-50 của Nga vượt xa các máy bay chiến đấu thế hệ thứ 5 của Mỹ và Trung Quốc.

“Sau khi so sánh các đặc tính của T-50 với F-22 của Mỹ và J-20 của Trung Quốc, chúng tôi có thể kết luận rằng T-50 vượt xa các đối thủ nước ngoài về đốc độ tối đa, tầm bay và khối lượng cất cánh tối đa”, ông Zelin nói.

Nga đã bắt đầu phát triển chiến đấu cơ thế hệ thứ 5 kể từ những năm 1990. Các quan chức quân đội hàng đầu của nước này cho biết, T-50, với tầm bay lên tới 5.500km, có thể được biên chế trong Không quân Nga vào năm 2015.

An Bình
Theo Ria

Mỹ chi đậm cho máy bay và tàu chiến

2012-02-14T00:08:00.001+07:00

(Báo Người Lao Động Điện tử) Trong kế hoạch tài khóa 2013, Lầu Năm Góc chi 178,8 tỉ USD để phát triển và mua các tàu chiến, máy bay chiến đấu mới và các loại vũ khí quan trọng khác. Con số này giảm 7,5% so với mức dự kiến ban đầu.

Một máy bay chiến đấu hiện đại của Mỹ. Ảnh: Global Look Press

Trong số đó có 9,1 tỉ USD dành cho các chi tiêu liên quan đến chiến tranh, giảm 12,2 % so với mức đề nghị 15,4 tỉ USD trong ngân sách năm 2012. Ngoài ra, theo hãng tin Reuters, Lầu Năm Góc dự chi 109,1 tỉ USD cho việc mua sắm và 69,7 tỉ USD cho việc nghiên cứu và phát triển, có giảm so với mức dự kiến trước đó là 117,6 tỉ USD cho mua sắm và 75,7 tỉ USD cho nghiên cứu và phát triển.

Lầu Năm Góc sẽ chính thức công bố chi tiết vào ngày 13-2 khi Tổng thống Barack Obama chuyển yêu cầu về ngân sách trong tài khóa 2013 (bắt đầu từ ngày 1-10) cho quốc hội, cơ quan có trách nhiệm duyệt kế hoạch chi tiêu. Tuy nhiên, Reuters nhận xét rằng văn bản trên cho thấy quân đội Mỹ đang duy trì chi tiêu ở mức cao dành cho máy bay chiến đấu và tàu chiến.

Điểm đáng chú ý là Mỹ đã chuyển sang tập trung vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương theo chiến lược quân sự mới mà Tổng thống Obama và Bộ trưởng Quốc phòng Leon Panetta thông báo hồi tháng trước.

Lục San

Việt Nam mua radar tối tân của phương Tây?

2012-02-14T00:04:00.000+07:00

Việt Nam đang đàm phán với một số nhà cung cấp vũ khí của phương Tây để có thể tiếp cận với các công nghệ quốc phòng hiện đại, Reuters cho biết hôm 10/2.

(ĐVO) Reuters dẫn lời các chuyên gia cao cấp trong ngành công nghiệp quốc phòng Pháp cho biết, Việt Nam là một trong số các nước Đông Nam Á đang tìm cách mở rộng khả năng giám sát và tuần tra trên biển. Các hợp đồng vũ khí được dự đoán lên tới hàng trăm triệu USD.

Việt Nam có thể mua hệ thống radar giám sát hiện đại của phương Tây. Ảnh minh họa

"Việt Nam đang bắt đầu cởi mở hơn đối với các nhà cung cấp vũ khí phương Tây từ 2 - 3 năm trước", bà Marie-Laure Bourgeois, Phó Chủ tịch tập đoàn Thales, chuyên gia phụ trách các dự án mua bán quốc phòng ở Nam và Đông Nam Á của hãng này cho biết.

"Các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á đều muốn có đủ các phương tiện này để biết rõ những gì đang diễn ra ở trên biển và trên không", bà Bourgeois nói thêm.

Theo lời bà Bourgeois, Israel được xem là quốc gia có nhiều triển vọng nhất để ký được hợp đồng cung cấp hệ thống radar tiên tiến cho Việt Nam, dù Tập đoàn Thales của Pháp cũng đang xúc tiến đàm phán với Việt Nam để có thể giành chiến thắng trong gói đấu thầu này. "Cơ hội của Thales vẫn còn ở phía trước", bà Bourgeois nói.

"Việt Nam sẽ không chỉ mua vũ khí của Nga. Chúng tôi đã thực hiện một số cuộc thảo luận với các quan chức Việt Nam về việc cung cấp hệ thống radar và vẫn còn một số cuộc thảo luận", bà Bourgeois nói với các phóng viên Reuters nhân sự kiện chuẩn bị diễn ra Triển lãm hàng không Singapore từ ngày 14-19/2 tới đây.

Israel và Vệt Nam đã tăng cường các cuộc đàm phán song phương vào hồi cuối năm 2011, nhưng vài tháng nữa thỏa thuận mới được ký kết, một nguồn tin trong ngành công nghiệp quốc phòng Israel nói với Reuters.

Hôm 9/2 vừa qua, Israel đã công bố một hợp đồng cung cấp radar trị giá 150 triệu USD cho một quốc gia giấu tên ở châu Á.

Ông James Hardy, Biên tập viên của tạp chí Jane’s Defence Weekly đưa ra bình luận, Việt Nam có truyền thống mua vũ khí của Liên Xô (nay là Nga), trong đó có hợp đồng gần đây là mua 6 tàu ngầm Kilo 636, nhưng Hà Nội đang nổi lên là một thị trường vũ khí cho các quốc gia phương Tây.

"Chúng tôi thấy rằng Việt Nam đang tăng cường quan hệ với các nước phương Tây trong vài năm qua, Việt Nam nổi lên là một thị trường tiềm năng cho chúng tôi", ông Hardy nói.

Reuters cũng cho biết rằng, tại triển lãm hàng không Singapore Air Show sắp tới, các nhà cung cấp vũ khí phương Tây sẽ trưng bày các hệ thống phòng thủ và hệ thống giám sát biên giới của họ để mong ký thêm được các hợp đồng với các đối tác Đông Nam Á.

Phạm Thái

Làng xây đảo Trường Sa

2012-02-14T00:00:00.003+07:00

(Báo SứcKhoẻ và Đời Sống) Hàng trăm người dân ở làng Bình Gi, xã Giao Thịnh, Giao Thủy, Nam Ðịnh đã và đang tham gia xây dựng trên quần đảo Trường Sa. Họ không chỉ góp một phần vào việc kiến thiết hải đảo mà nhiều người đã chọn biển đảo như một quê hương thứ hai.

Cơ duyên đặc biệt

Cách Trường Sa hàng ngàn kilômét, hành trình ra xây dựng ở các hải đảo xa xôi của những nông dân làng Bình Gi là một hành trình không đơn giản. “Mất ba ngày ba đêm trên ôtô từ Nam Định vào Cam Ranh, rồi lại mất thêm ba ngày ba đêm nữa trên chiếc tàu lênh đênh giữa muôn trùng sóng mới ra đến đảo Nam Yết”, ông Lê Văn Biền, một trong những người đầu tiên ở làng Bình Gi đi xây đảo nhớ lại. Quen sống trên đất liền nên hầu hết những anh “dân sự” đi xây đảo đều phải đối mặt với thử thách đầu tiên của biển cả là say sóng. “Tất cả đều say. Anh nào nhẹ thì nhào lên nhào xuống chóng mặt quay cuồng, anh nào nặng thì nôn ra mật vàng mật xanh, nằm bệt một chỗ”, ông Biền khẽ rùng mình.

Bia chủ quyền trên đảo Nam Yết.

Ngoài trồng lúa, khá nhiều người trong làng Bình Gi có nghề thợ xây. Trai tráng trong làng cứ ăn Tết xong là kéo nhau lên thành phố, ra các vùng khác làm thợ. Hồi năm 1988, cả nước phát động phong trào vì Trường Sa. Những con tàu mang tên Quy Nhơn, Sông Côn, Ba Tơ... đã chở hàng trăm công nhân cưỡi sóng ra sát cánh cùng bộ đội “tôn nền Tổ quốc”. Trong số hàng trăm người đi xây đảo ngày ấy có những người con của làng Bình Gi.

Câu chuyện cả làng đi xây đảo ở Trường Sa đến với những người thợ làng Bình Gi thật tình cờ. Hồi đó, làng Bình Gi còn nghèo. Nhà ông Biền dăm bảy miệng ăn mà mỗi khẩu chưa được nổi một sào ruộng. Một ngày cuối năm 1990, ông Hoàng Kiền (khi ấy là trung tá, chỉ huy trưởng một đơn vị công binh, sau này là Thiếu tướng, Chỉ huy trưởng đơn vị công binh Hải quân T3, Tư lệnh Binh chủng công binh) về quê tuyển người ra Trường Sa. ông Biền nhớ lại: “Lúc đó, ông Kiền nói cần tuyển công nhân có tay nghề cao để tiếp tục việc tôn tạo và xây dựng các đảo ở Trường Sa. Nếu đi sẽ được trả lương cao gấp đôi ở đất liền, ăn uống không mất tiền. Cả hai bố con tôi đăng ký ra Trường Sa xây đảo”.

Cả làng Bình Gi có rất nhiều người đăng ký nhưng đợt đầu Trung tá Hoàng Kiền chỉ tuyển 7 người thợ giỏi nhất, ngoài ông Biền còn có ông Diện, ông Tự, ông Túc, ông Hoàn... “Chuyến đầu tiên ấy là vào tháng 2/1991, chúng tôi có nhiệm vụ xây dựng ngôi nhà hai tầng cho bộ đội hải quân thường trú trên đảo và xây dựng cột mốc chủ quyền trên đảo Nam Yết thuộc quần đảo Trường Sa”, ông Biền nhớ lại.

Sau chuyến đi xây đảo đầu tiên của những thợ nông dân làng Bình Gi, cho đến nay, đã có hàng trăm người tham gia xây dựng trên các hải đảo của quần đảo Trường Sa. Người ít thì đi dăm ba tháng, người nhiều đi mấy năm trời, về quê một thời gian rồi đi tiếp. Không chỉ làm thợ xây, Bình Gi còn góp cả thợ sắt, thợ mạ, thợ mộc, công nhân phá đá, vận chuyển đá từ đất liền xuống tàu... Hỏi chuyện ngày xưa, những người nông dân lam lũ vẫn cứ kể rành rọt những địa danh: Trường Sa Lớn, Trường Sa Đông, Song Tử, Nam Yết, Sinh Tồn, Đá Lớn, Đá Tây...

Những ngày đi xây dựng trên các hải đảo đã trở thành kỷ niệm không bao giờ quên và những vỏ sò, vỏ ốc, những nhành san hô nho nhỏ của biển đảo quê hương đã trở thành những kỷ vật thiêng liêng trong ngăn tủ của mỗi gia đình Bình Gi. Ông Lê Văn Biền mở tủ lấy cho chúng tôi xem “quà Trường Sa” của mình. Cả sáu vỏ ốc lớn nhỏ lấy về từ đảo Nam Yết trong lần đi xây đảo vẫn được ông giữ gìn trân trọng trong tủ kính ở giữa nhà từ suốt hai mươi năm qua.

Người thợ đã từng xây đảo Trường Sa lưu giữ đôi bình hoa bằng vỏ đạn được mang về khi đào móng xây nhà trên đảo như một kỷ vật.

Kỷ niệm không quên

Xây dựng trên đất liền vất vả một thì lao động, làm nhà trên hải đảo vất vả gấp năm, gấp mười. Ngày đó, cái ám ảnh nhất là thiếu nước ngọt và phải chiến đấu thường xuyên với nắng gió. Cả đảo chỉ có vài cây xanh, anh em căng bạt ra, cứ thấy nao nao chuẩn bị say nắng thì chạy vào nghỉ một chút, rồi lại ra làm. Ông Lê Văn Biền hồi tưởng: “Sống giữa biển khơi nhưng lại toàn là nước mặn, nước ngọt vô cùng khan hiếm. Vữa để xây ở đảo phải trộn bằng nước ngọt, nhiều lúc phải dành nước ăn, tiết kiệm từng ca nước để trộn xi măng”.

Ký ức về những ngày sống trên đảo vẫn sống động trong tâm trí ông Biền: “Bình thường ở nhà, nước ngọt dùng thoải mái nhưng trên đảo mỗi người tắm chỉ được tối đa một ca nước. Anh em gặp cơn mưa ai cũng đứng giữa trời để được tắm thỏa thuê. Nhưng có đợt mưa to quá, những bờ tường mới xây che chỉ được một phần, phần còn lại mưa tróc hết vữa, sợ không đủ vật liệu làm, anh em bộ đội, cán bộ chỉ huy và thợ cùng đứng ngây ra khóc”.

Ông Đoàn Văn Tự ở Bình Gi có thâm niên hai lần gắn bó với đảo. Hồi thanh niên, ông làm chiến sĩ ở Đoàn M71 Hải quân. Sau xuất ngũ lại trở thành thợ xây đảo. Đi xây đảo ở Nam Yết, ông Tự nhớ lại có lần đang đứng thì trời tối tăm mù mịt, ông cùng anh em chỉ kịp chạy vội vào công sự gần đó trú ẩn. Sóng nổi lên được một lát thì bỗng thấy cả một bồn đựng đầy 25.000 lít xăng bị cuốn bay mất. “Bão tố ở trên đảo vô cùng khủng khiếp, tôi nhiều lần chứng kiến tàu ra đảo gặp bão cứ phải chạy vòng quanh vì chỉ cần dừng lại một chút là sóng đánh chìm”, ông Biền bảo.

Không chỉ đối mặt với nắng gió, bão tố, những người thợ xây đảo ngày ấy còn phải “sống chung” với sự thiếu thốn đủ bề, nhất là rau xanh. Tất cả đều là khô: lương khô, thịt khô, cá khô, rau xanh rất ít, nhiều người bị bệnh đường ruột, đặc biệt là bệnh kiết. Thế nhưng trong những ngày tháng gian khó đó vẫn luôn ấm áp tình quân dân giữa những người thợ “dân sự” xây đảo với người lính đang ngày đêm canh giữ biển trời của Tổ quốc. “Chúng tôi sống với nhau gắn bó, tình cảm lắm. Tất cả đều hài hòa như một gia đình. Những người lính đảo san sẻ với 7 người chúng tôi từng con cá, con vích bắt được, từng ca nước tắm, mớ rau xanh”, ông Biền xúc động kể lại như chuyện mới chỉ xảy ra ngày hôm qua.

Đảo Trường Sa Đông.

Có những người thợ xây, thợ mạ Bình Gi đã trưởng thành hơn từ những ngày lao động trên hải đảo, có những người sau khi hoàn thành công việc lại trở về với đồng ruộng quê hương nhưng cũng có những người đã gia nhập những công ty xây dựng lớn để gắn bó với hải đảo như một phần cuộc sống. Những tổ trưởng như anh Cần, anh Bốn, anh Hương vẫn thường xuyên về làng lấy thêm người đi xây dựng trên các đảo. Và những người con Bình Gi hết lớp này đến lớp khác lại ba lô, khăn gói lên đường đi kiến thiết cơ sở hạ tầng cho Trường Sa.

Những người vợ, người mẹ ở nhà chỉ cứ đến ngày rằm, mùng một lại lên chùa thắp hương cầu nguyện cho những người đang xây dựng ngoài khơi xa. Không biết có phải vì thế mà hàng trăm người đi thì cũng ngần ấy người trở về đất liền an toàn. Chị Đỗ Thị Ngát, vợ anh Phan Đình Bốn tâm sự: “Thời tiết trên đảo khắc nghiệt, bão tố triền miền, ăn uống thiếu thốn, một năm anh làm việc ngoài khơi đến ba, bốn tháng liền. Suốt từ năm 2002, anh cứ đi biền biệt như thế, chỉ được nghỉ phép vào mỗi dịp Tết âm lịch. Tôi cũng lo lắm, nhiều đêm khóc ròng nhưng biết anh đã chọn biển đảo như quê hương thứ hai của mình nên lại động viên anh lên đường, vì hoàn cảnh kinh tế gia đình một phần nhưng cũng vì được đóng góp sức mình cho hải đảo của Tổ quốc”.

Mỗi đảo xây xong, tấm bia đá chủ quyền được làm mới lại, khắc tên nước, kinh độ, vĩ độ là lòng những người thợ xây đảo lại thấy tự hào giữa biển trời Tổ quốc. “Cái tình Tổ quốc ở Trường Sa lớn lắm” - ông Biền nói.

Bài, ảnh: Hoàng Toản

“Đường lưỡi bò” trong mắt các chuyên gia quân sự

2012-02-13T23:37:00.002+07:00

(Báo Đại Đoàn Kết) Trong nỗ lực nhấn mạnh tầm quan trọng của Biển Đông, nhà phân tích địa - chiến lược Nicholas Spykman đã từng mô tả khu vực này như "Địa Trung Hải của châu Á”. Đồng thời lưu ý các tuyên bố chủ quyền bằng yêu sách "đường lưỡi bò” và sự quyết đoán gần đây của Trung Quốc đang làm căng thẳng vùng biển này. Mặc dù phần lớn sự chú ý tập trung vào sự thèm khát các nguồn tài nguyên thủy sản và năng lượng, nhưng theo quan điểm của các chuyên gia quân sự, vùng biển này là một phần trong chiến lược bá quyền nhằm gia tăng, mở rộng vùng kiểm soát bằng quân sự của Trung Quốc.

Hàng không mẫu hạm Thi Lang (Varyag) của Trung Quốc. Ảnh: TL

"Trung Quốc vạch chiến lược để khống chế Biển Đông, chứ không phải dầu khí!”, đó là nhận định ngắn gọn, dứt khoát của Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Khoa học (Bộ Công an), về mục tiêu chiến lược thâm sâu trên Biển Đông của Trung Quốc. Theo Thiếu tướng Lê Văn Cương, ngay cả học giả Mỹ và châu Âu cũng chưa nêu bật được mục tiêu chiến lược này của Trung Quốc trên Biển Đông. Có tới 80-90% công trình nghiên cứu về Biển Đông của Mỹ và châu Âu đều nói rằng Trung Quốc muốn chiếm Biển Đông là vì dầu khí và tài nguyên thiên nhiên giàu có khác. Điều này chưa nói được đầy đủ về tầm mức chiến lược. Theo Thiếu tướng Lê Văn Cương, dầu khí ở Biển Đông trữ lượng không phải lớn, làm sao mà so được với vịnh Ba Tư và Trung Đông. Đúng là Trung Quốc cần dầu, nhưng mục tiêu khống chế Biển Đông mới là cao nhất. Khống chế được Biển Đông là khống chế được Nhật Bản, Hàn Quốc và tác động trực tiếp tới quan hệ chiến lược giữa Mỹ- Nhật Bản- Hàn Quốc, gọng kìm từ lâu đã xiết chặt Trung Quốc hướng ra đại dương.

Theo các chuyên gia quân sự, với diện tích rộng, độ sâu lớn, vị trí chiến lược hiểm yếu, Biển Đông có giá trị hết sức to lớn về mặt quân sự. Nhất là với một nước lớn đang trỗi dậy như Trung Quốc thì giá trị quân sự mà Biển Đông mang lại là không gì thay thế được. Giá trị này chủ yếu thể hiện trên 3 phương diện. Thứ nhất, Biển Đông là mặt trận quan trọng đối với tương lai phát triển lực lượng hàng không vũ trụ của Trung Quốc. Trung Quốc hiện đang xây dựng Trung tâm phóng tên lửa hàng không Văn Xương trên đảo Hải Nam, nơi có vĩ độ thấp thuận lợi cho việc phóng tàu vũ trụ. Trong tương lai, đây sẽ là nơi Trung Quốc tiến hành phóng các loại tên lửa và các thiết bị hàng không phục vụ mục đích chinh phục vũ trụ. Việc tiến hành các hoạt động hàng không, trong đó có phóng tên lửa đẩy từ các đảo ngoài khơi có vĩ độ thấp đỏi hỏi phải có sự đảm bảo về mặt chủ quyền, quyền chủ quyền trên biển. Hiện nay, các cơ sở nghiên cứu phát triển công nghệ hàng không vũ trụ và tên lửa đẩy của Trung Quốc hầu hết đều đặt tại những trung tâm khoa học-kỹ thuật lớn, nằm ven biển phía Đông như Thượng Hải và Thiên Tân, trong khi 3 căn cứ phóng tên lửa cũ là Tây Xương, Tửu Tuyền và Thái Nguyên đều nằm sâu trong lục địa, điều này khiến cho tên lửa sau khi được chế tạo xong phải vận chuyển một quãng đường khá dài bằng đường bộ để tới các căn cứ phóng. Nếu so sánh với vận tải bằng đường biển thì vận tải đường bộ gặp nhiều hạn chế hơn, do đó việc đặt Trung tâm phóng tên lửa Văn Xương trên đảo Hải Nam là đã cân nhắc đến yếu tố này.

Thứ hai, Biển Đông là địa bàn hoạt động cơ động và căn cứ trú ẩn ưu việt cho lực lượng hải quân hạt nhân của Trung Quốc trong tương lai. Quân đội Mỹ từ thế kỷ trước đã bắt đầu tiến hành nghiên cứu công nghệ lazer rà quét tàu ngầm, với mục tiêu phát hiện các thiết bị lặn ở độ sâu 150m. Trong các vùng biển xung quanh Trung Quốc, Bột Hải có độ sâu trung bình chỉ 18m, Hoàng Hải có độ sâu trung bình là 44m, với độ sâu này thì thiết bị thăm dò nói trên hoàn toàn có thể kiểm soát toàn bộ. Đông Hải tuy có độ sâu đạt 370m, nhưng Mỹ - Nhật Bản đã bố trí tại đây những hệ thống rà quét tiên tiến, khả năng tàu ngầm Trung Quốc bị phát hiện là rất cao. Chỉ có Biển Đông với độ sâu trung bình đạt tới 1.212m mới là môi trường và địa điểm ưu việt để xây dựng căn cứ tàu ngầm hạt nhân. Hải quân Trung Quốc hiện nay chưa đủ năng lực để vươn ra kiểm soát vòng cung "chuỗi đảo thứ hai” và khu vực Ấn Độ Dương, do đó trong tình hình hiện nay thì Biển Đông là khu vực duy nhất để lực lượng tàu ngầm hạt nhân có thể tiến hành hoạt động tuần tra chiến lược.

Cuối cùng, Biển Đông là vùng biển lý tưởng nhất để hàng không mẫu hạm có thể thực hiện các hoạt động huấn luyện và diễn tập. Hiện nay, do nhiều nhân tố như chiến lược phát triển, trình độ khoa học-kỹ thuật, thực lực kinh tế... Hải quân Trung Quốc trên thực tế mới chỉ phát triển được tàu ngầm và các loại tàu chiến vừa và nhỏ. Để chủ động nắm ưu thế kiểm soát trên biển thì hàng không mẫu hạm là chỗ dựa đáng tin cậy, đồng thời cũng là phương tiện duy nhất hiện nay mang lại sự bảo đảm trên không cho hạm đội khi tác chiến tại các vùng biển xa. Với đặc điểm là loại tàu chiến mặt nước có kích thước và trọng tải lớn nhất, đồng thời kèm theo nó là biên đội khoảng 10 tàu các loại, hàng không mẫu hạm cần những vùng biển rộng lớn để tiến hành diễn tập và huấn luyện. Điều này là khó thực hiện tại những vùng biển nhỏ như Bột Hải, Hoàng Hải và Đông Hải, mặt khác lại dễ gây phản ứng từ phía các nước xung quanh như Nhật Bản, Hàn Quốc. Chỉ có Biển Đông là khu vực lý tưởng cho hàng không mẫu hạm Trung Quốc, không chỉ bởi thực lực quân sự của các nước ven Biển Đông khá yếu mà thế lực của Mỹ tại đây cũng không lớn như tại khu vực Đông Bắc Á. Biển Đông có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với quá trình vươn lên trở thành một cường quốc hải dương, cường quốc vũ trụ; là vùng biển chiến lược để Trung Quốc phát triển lực lượng hải quân biển xa.

Trung Quốc tuyên bố "chủ quyền không thể tranh cãi” với yêu sách "đường lưỡi bò” bao chiếm hầu hết Biển Đông về sâu xa là nhằm phục vụ cho các mục tiêu nói trên. Đồng thời với việc tuyên bố chủ quyền, nước này còn gia tăng các hành động kiểm soát trên thực tế tạo ra một thách thức nghiêm trọng tới tự do và an ninh hàng hải. Thái độ cứng rắn về vấn đề chủ quyền đã dẫn tới những chỉ trích gay gắt của Trung Quốc đối với các hoạt động trinh thám và kiểm soát thường xuyên trên không và trên biển của các máy bay và tàu quân sự Mỹ trong khu vực được cho là vùng trời và vùng biển của Trung Quốc. Các vụ điển hình là vụ xung đột EP3 vào tháng 4-2001 và vụ tàu sân bay USNS Impeccable vào tháng 3-2009. Chiến lược của Trung Quốc đối với Đông Nam Á có 4 động cơ. Đầu tiên, nước này muốn đảm bảo biên giới lãnh thổ của họ và đảm bảo an ninh nội địa; thứ hai, họ luôn mong muốn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế năng động; thứ ba, Trung Quốc luôn nỗ lực để đối trọng hoặc ít nhất cũng là để kiểm tra sức mạnh và ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực; và thứ tư, họ đang nỗ lực để trấn an các quốc gia láng giềng rằng Trung Quốc phát triển mạnh không có nghĩa là trở thành một mối đe doạ cho các quốc gia khác.

Tàu chiến của hải quân Trung Quốc không ngừng"diễu võ giương oai” trên Biển Đông

GS Carlyle A. Thayer, chuyên gia cao cấp của Học viện Quốc phòng Australia, phân tích những động thái của Trung Quốc trên Biển Đông trong thời gian qua cho thấy, kế hoạch chiến lược của Trung Quốc là xây dựng lực lượng hải quân để ngăn chặn hải quân Mỹ khỏi hoạt động trong cái gọi là "chuỗi đảo đầu tiên” xa bờ Đông từ Nhật Bản tới Indonesia. Chiến lược của Trung Quốc là phát triển lực lượng hải quân để bảo vệ các lợi ích thương mại và đường biển giao thương từ Trung Đông tới Trung Quốc thông qua Biển Đông. Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào các năng lượng nhập khẩu như dầu và gas. Vì thế, chiến lược của Trung Quốc còn là thiết lập càng nhiều quyền kiểm soát các nguồn tài nguyên ở Biển Đông càng tốt. Điều này cũng có nghĩa là thiết lập quyền bá chủ với các đảo và các vùng biển trong "đường lưỡi bò”. Sự quyết đoán của Trung Quốc gần đây nhắm tới mục đích ngăn chặn Việt Nam và Philippines dừng khai thác các nguồn tài nguyên và ngăn hai nước thu hút các công ty nước ngoài khai thác dầu ở đây. Trong quan điểm của Trung Quốc, nếu họ không hành động bây giờ, yêu sách của họ với "chủ quyền không thể tranh cãi” ở Biển Đông sẽ bị xói mòn.

Vai trò trung tâm của Trung Quốc với tư cách là một quốc gia nêu yêu sách, các mối liên kết giữa lợi ích của nước này ở Biển Đông và sự phát triển sức mạnh biển của Trung Quốc cũng như tổng thể tham vọng bá chủ khu vực của nước này đã khiến cho các tranh chấp trở nên quan trọng hơn là giá trị bề nổi hạn chế của một vài đảo, đảo đá và đá ngầm nhỏ và rải rác – hay thậm chí là tiềm năng tài nguyên năng lượng. Trung Quốc từ lâu đã lo ngại về sự hiện diện chiến lược của các cường quốc ở Đông Nam Á, những nước có thể sẽ khai thác những điểm yếu của Trung Quốc ở trên biển để gây áp lực lên Trung Quốc từ phía ngoại vi đường biển phía Nam của Trung Quốc. Do đó những tham vọng chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông bao gồm việc mở rộng phạm vi phòng thủ, ngăn chặn sự hiện diện của các cường quốc khác, chống lại các mối đe doạ đối với những lợi ích về lãnh thổ và hàng hải từ phía các quốc gia yêu sách khác, và cuối cùng là tìm kiếm các biện pháp kiểm soát trên biển ở khu vực để thực hiện tham vọng bá chủ của mình.

Hơn nữa, Trung Quốc cũng có lợi ích trong việc có khả năng kiểm soát các tuyến đường biển ở Đông Á, vừa để bảo đảm nguồn cung cấp dầu và cũng là để đe dọa con đường kinh tế huyết mạch của Đài Loan và Nhật Bản nếu cần thiết. Một sự hiện diện chiến lược thường trực ở Biển Đông, đặc biệt là nếu Trung Quốc có thể cưỡng chế thành công các yêu sách lãnh thổ của mình, rất có thể sẽ tạo điều kiện để nước này thực hiện những mục tiêu trên trong tương lai. Việc xây dựng các căn cứ, bắc giàn và trạm tuần tra dọc các tuyến biển quan trọng đã được gọi là chiến lược "chuỗi hạt trai”. Một dãy các cảng, căn cứ, và trạm kéo dài từ cửa Vịnh Ba Tư vào đến Biển Đông đã cấu thành "chuỗi hạt trai” này. Trong suốt hơn ba thập kỷ, Trung Quốc đã từng bước xây dựng các căn cứ quân sự của mình trên khắp Biển Đông, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong những năm gần đây, nước này đã tăng cường đáng kể các căn cứ quân sự, đặc biệt là trên đảo Hải Nam và quần đảo Hoàng Sa (thuộc chủ quyền của Việt Nam).

Trong một thời gian, có vẻ như Trung Quốc đã kiềm chế sự cương quyết của mình ở Biển Đông, mà thay vào đó lựa chọn cách tiếp cận hòa giải (hay còn gọi là "chiến dịch quyến rũ”) về hội nhập ngoại giao và kinh tế với các nước láng giềng Đông Nam Á. Tuy nhiên, họ đã mau chóng quay trở lại với kiểu cách cũ và thể hiện một đường lối cương quyết – và thậm chí là mạnh mẽ hơn trong vài năm gần đây. Trung Quốc đang ngày càng gia tăng áp lực với các quốc gia khác có yêu sách ở Biển Đông và "không nghênh đón” các lực lượng nước ngoài như Mỹ một cách có hệ thống. Áp lực này, cho đến lúc đó chủ yếu vẫn là trên phương diện chính trị và kinh tế, đang ngày càng trở nên quân sự hóa. Dường như đang có những nỗ lực phối hợp nhằm tăng cường vị thế chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông, quay trở lại xu hướng của những năm 1970, nhưng đã được bổ sung bởi các nguồn lực và tiềm lực quân sự lớn hơn.

Tại Diễn đàn An ninh ASEAN tháng 7-2010 (ARF-17), Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Hillary Clinton vẫn khẳng định quan điểm của Mỹ trong bình luận trước truyền thông. Bà tuyên bố Mỹ có "lợi ích quốc gia trong việc duy trì tự do lưu thông, tự do đi vào vùng biển chung của châu Á và tôn trọng luật pháp quốc tế tại Biển Đông” và giải quyết tranh chấp Biển Đông "quyết định tới ổn định khu vực”. Sự khẳng định của Ngoại trưởng Hillry Clinton được cho là đã khiến các đồng nghiệp Trung Quốc bị bất ngờ. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì cáo buộc Mỹ đang tiến hành âm mưu chống lại Trung Quốc. Sau khi nói bóng gió đến Việt Nam, ông Dương Khiết Trì nhằm thẳng vào Bộ trưởng Ngoại giao Singapore George Yeo và tuyên bố: "Trung Quốc là một nước lớn và các nước khác là nước nhỏ, đó đúng là một thực tế”. Ngay sau đó Trung Quốc tiếp tục chứng tỏ sự quyết liệt hơn về quân sự, Ngày 2-11-2010, PLA tổ chức cuộc tập trận hải quân quy mô lớn lần thứ 4 tại Biển Đông trong cùng năm đó. Cộng lại, 4 cuộc tập trận trong năm 2010 của PLA là minh chứng cho thấy Trung Quốc đang nhanh chóng phát triển năng lực duy trì các cuộc triển khai hải quân rộng hơn ra ngoài khơi Biển Đông.

Nhóm PV Biển Đông

TRUYỀN THÔNG VIỆT NAM “HẬU TIÊN LÃNG”

2012-02-13T23:35:00.000+07:00

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. TRUYỀN THÔNG VIỆT NAM “HẬU TIÊN LÃNG”

Vụ Tiên Lãng vẫn đang diễn biến, công luận còn tiếp tục lo âu theo dõi việc giải quyết thấu đáo và có lý có tình đến mức nào sau mấy kết luận còn chung chung, đa nghĩa và tạo không ít hoài nghi của Thủ tướng.

Đại tá Đỗ Hữu Ca - Giám đốc Công an TP Hải Phòng.

Nhưng một câu hỏi lớn hơn đã đặt ra trước toàn hệ thống chính trị: không chỉ là dấu đỏ cảnh báo áp lực nồi xúp-de lòng dân đã tới ngưỡng an toàn mà nhà cầm quyền có thể tạm “xả xúp páp” bằng vài thủ thuật không khó lắm, Tiên Lãng còn là đống mối đùn cao như núi cho thấy cả ngôi nhà chế độ đã mục ruỗng, không còn thể chần chờ với những biện pháp vá víu.

Nếu Việt Nam là một nước dân chủ văn minh, chắc chắn sẽ có một “Việt Nam hậu Tiên Lãng”, giống như một “nước Pháp hậu tháng 5/1968”, một “nước Mỹ hậu 9/11”, nghĩa là sau một sự biến nghiêm trọng như thế, toàn bộ hệ thống chính trị phải suy nghĩ lại tất cả đường lối cơ bản để tái cấu trúc xã hội.

“Các nhà làm luật tại Hạ viện Hoa Kỳ đề xuất một dự luật cắt giảm tài trợ cho Việt Nam nếu nước này không cải thiện thành tích nhân quyền”.

Vụ Tiên Lãng đã phơi bày sự bế tắc của toàn hệ thống giữa thanh thiên bạch nhật không còn mảnh vải che thân. Ta thử đợi coi sau Tiên Lãng, Luật Đất đai sẽ được sửa đổi ra sao, rồi Hiến pháp sẽ phải sửa đổi thế nào, v.v…

Những vấn đề rất căn bản ấy nhiều người đã nói tới, đã bàn nát cả rồi, tôi không muốn nói thêm gì nữa.

Nhưng có một thực tế rõ ràng không ai, kể cả Thủ tướng, có thể phủ nhận: công trạng lớn nhất trong việc định hướng xử lý đúng đắn vụ Tiên Lãng thuộc về giới truyền thông.

Trong khi chính quyền địa phương, từ cấp xã, huyện đến thành phố, chằm chặp bênh “các quan” theo đúng câu thành ngữ tổng kết “chân lý “ của chế độ phong kiến: “phủ bênh phủ, huyện bênh huyện”, bao gồm cả hệ thống công an, tòa án, tuyên huấn, báo chí, thậm chí nhắm mắt làm điều tối kỵ về chính trị là vơ cả quân đội vào cuộc “đỡ quan, đạp dân” cực nguy hiểm; trong lúc ở cấp trung ương các ngành hữu trách án binh bất động, từ Tòa án, Viện Kiếm sát, Công an, Bộ NN & PTNN, đến các báo máu mặt nhất (ND, QĐND, thậm chí có báo còn không giấu được giọng “bênh quan” như CAND, Công Lý…), thì lao vào trận địa sớm nhất, đúng vai trò “người chiến sĩ xung kích” trên “mặt trận tư tưởng” là ai?

Những chiến sĩ đặc công dũng cảm, kiên cường, mưu trí, vào tận sào huyệt bọn phản động chính hiệu (tức là bọn phản dân ở Tiên Lãng) phát hiện các yếu huyệt của boong ke địch phần lớn là những cây bút tự do như Trưởng thôn Khoai Lang… được các đường dây truyền tin trung thực và không thể cản phá là các trang blog như Anh Ba Sàm, Nguyễn Quang Vinh, Quê Choa… tung lên xa lộ thông tin thênh thang, cùng với một số cây bút và một số tờ báo “trong lồng” như Pháp luật TPHCM, GDVN, kể cả trong cái lồng rất hẹp như An ninh Thủ Đô… truyền trên “lề phải”, không cần ai lãnh đạo, chỉ đạo, không hẹn mà hiệp đồng chiến đấu trong “một trận đánh đẹp” (đúng là trận đánh đẹp, không phải “đẹp” nhưng thực chất rất xấu như cuộc phối hợp ăn cướp đầm nhà Vươn mà me-xừ Đại… Caca (xin hiểu theo nghĩa tiếng Pháp) đã rất chi là khoái trá).

Ai đã chỉ đạo những cây bút, những trang mạng, những tờ báo ấy? – Sự Thật!

Ai đã tổ chức những cây bút,những trang mạng, những tờ báo ấy? – Lòng Dân.

Ai đã cấp vũ khí cho những chiến sĩ thông tin ấy? – Lương Tâm Nghề Nghiệp.

Nếu vì nhiều lẽ có thể hiểu và chưa thể, thậm chí không thể hiểu, mà sau vụ Tiên lãng, chúng ta chưa có “một Việt Nam hậu Tiên Lãng”, thì chắc chắn ta sẽ có một “truyền thông Việt Nam hậu Tiên Lãng”.

Đó là một nền truyền thông trong đó phần đóng góp lớn nhất cho nhân dân, cho dân tộc, uy tín áp đảo, nhanh nhạy từng giờ, thuộc về những người cầm bút /bàn phím TỰ DO sát cánh với những người CÒN LƯƠNG TÂM NGHỀ NGHIỆP ĐANG PHẢI VIẾT TRONG LỒNG.

Và như vậy, tôi long trọng đề nghị từ hôm nay giới cầm bút/bàn phím chúng ta xóa bỏ những khái niệm “lề phải”, “lề trái”. Những khái niệm này đã hoàn thành sứ mênh lịch sử trong một giai đoạn nhất định.

Vốn xưa nay, và nhất là từ thời đại IT, chỉ có một XA LỘ THÔNG TIN thênh thang cho SỰ THẬT lưu hành, với những luật đi đường khách quan phải được tuân thủ.

Khái niệm “lề phải” chỉ sinh ra từ sự bốc đồng ngu xuẩn của một viên chức cao cấp ngành 4T (xem bài “Mười chữ vàng và những dòng chữ đen cho báo chí” của tác giả trên Talawas ngày 8/8/2007 phản ứng bài trả lời báo chí của viên chức 4T nọ). Từ đó, khái niệm “lề trái” (trong ngoặc kép) được giới truyền thông tự do sử dụng cốt để phản đối cái “lề phải” quái đản kia.

Nhưng rồi “lề trái” lại bị một số người hiểu như một thái độ phản kháng, chống đối vô điều kiện mọi sản phẩm chính thống của nhà nước VN.

Đến hôm nay, vụ Tiên Lãng cho thấy rành rành: sự đối lập “lề phải” vs “lề trái” chỉ là giả tạo. Chúng ta không theo lề nào hết, chúng ta đường đường chính chính đi giữa xa lộ thênh thang của SỰ THẬT. Trong truyền thông, chỉ có sự đối lập SỰ THẬT vs DÔI TRÁ.

Hãy để SỰ THẬT chỉ huy, LÒNG DÂN tổ chức, LƯƠNG TÂM NGHỀ NGHIỆP vũ trang cho chúng ta!

HOÀNG HƯNG

2. Vụ Tiên Lãng, Hải Phòng: Thời cơ để lấy lại lòng tin của người dân

Dư luận cho rằng người nông dân cần cù Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng, Hải Phòng đã đi vào lịch sử một cách bất đắc dĩ, khi qua sự kiện này có thể chính phủ Việt Nam sẽ phải cân nhắc lại toàn bộ chính sách đất đai. Theo ông Lê Hiếu Đằng, nếu chính quyền Việt Nam xử lý một cách công minh, thì đây sẽ là thời cơ để lấy lại lòng tin của người dân. Ông cũng cho rằng Đảng sẽ phải chịu trách nhiệm trước lịch sử, trước dân tộc nếu không giải quyết được tình trạng cán bộ thối nát.

Như RFI đã đưa tin, hôm qua 07/02/2012 Thành ủy Hải Phòng đã họp báo cho biết kết luận bước đầu của vụ cưỡng chế gia đình ông Đoàn Văn Vươn ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng, tỉnh Hải Phòng. Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thành đã thông báo việc kỷ luật hàng loạt lãnh đạo của huyện và xã. Cụ thể là chủ tịch và phó chủ tịch huyện bị đình chỉ công tác, trưởng công an huyện, bí thư đảng ủy và chủ tịch xã bị kiểm điểm.

Về việc có nên huy động quân đội vào việc cưỡng chế đất đai của người dân hay không, ông Nguyễn Văn Thành cho biết Đoàn thanh tra của chính phủ đang xem xét đúng sai. Còn việc giao đất của huyện Tiên Lãng có đúng theo Luật đất đai hay không, thì Bộ Tài nguyên Môi trường cũng đang kiểm tra.

Cuộc họp báo có đến 50 báo đài của Việt Nam tham dự, chứng tỏ sự chú ý của công luận về vụ này. Tuy nhiên do cuộc họp báo này chỉ kéo dài một tiếng đồng hồ, nên nhiều câu hỏi của các phóng viên chưa được trả lời thỏa đáng.

Trên internet hôm nay, khi gõ từ khóa « Tiên Lãng, Hải Phòng » vào Google chúng tôi đã có được ba triệu rưỡi kết quả chỉ trong vòng 0,17 giây. Báo chí trong nước cho biết hôm nay công an thành phố Hải Phòng đã tổ chức khám nghiệm hiện trường nơi ngôi nhà ông Vươn đã bị san bằng, và khởi tố vụ án cố ý hủy hoại tài sản của gia đình ông. Cơ quan công tố cũng đang xem xét lại bản án sơ thẩm đối với quyết định thu hồi đất của Ủy ban Nhân dân huyện Tiên Lãng.

Dư luận tuy tạm hài lòng nhưng vẫn tiếp tục lên tiếng vì cho rằng vẫn còn nhiều viên chức địa phương có những việc làm hay phát biểu sai trái trong vụ này vẫn chưa bị xử lý. Trả lời phỏng vấn của chúng tôi ở phần trên, ông Nguyễn Đăng Quang, nguyên là đại tá công an cũng cho biết lý do khiến ông đã kiến nghị Bộ Công an trực tiếp điều tra vụ ông Đoàn Văn Vươn ở Tiên Lãng, vì giám đốc công an Hải Phòng tỏ ra không khách quan và thiếu trách nhiệm nên không thể giao cho địa phương.

Đối với luật gia Lê Hiếu Đằng, nguyên Phó chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, thì trước sức ép của dư luận Hải Phòng đã buộc lòng phải xoa dịu, chứ chưa thực sự nghiêm túc trong vấn đề này.

Tôi nghĩ có lẽ do sức ép của công luận nên Thành ủy Hải Phòng buộc lòng phải họp và ra quyết định để trấn an dư luận vì không thể im lặng được nữa, chứ không phải là một việc làm tự nguyện và có suy nghĩ từ một cơ quan lãnh đạo cao nhất của một thành phố như thành phố Hải Phòng. Hơn nữa là để chuẩn bị cho buổi làm việc với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, thì Thành ủy Hải Phòng buộc phải có một số động thái như vậy để làm êm dịu tình hình.

Nhưng tôi cho rằng quyết định của Thành ủy Hải Phòng là chưa triệt để. Bởi vì không phải các quan chức của huyện Tiên Lãng dám đơn phương trong việc ông Vươn, mà đây tôi nghĩ là chủ trương đã được thông qua Ủy ban Nhân dân – ít nhất là Ủy ban Nhân dân Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng.

Trách nhiệm của thành phố rất nặng, chứ không phải chỉ ở huyện Tiên Lãng. Lẽ ra Thành ủy và Ủy ban Nhân dân Hải Phòng phải nghiêm khắc nhận lấy trách nhiệm về mình về những việc làm này, thấy được những thiếu sót của mình. Chứ không phải là hy sinh thuộc hạ để rồi mình vô can. Trong đó có những cá nhân rõ ràng là có vấn đề khi phát biểu với báo chí. Ví dụ như ông Đỗ Huy Thoại Phó chủ tịch chẳng hạn đã nói rằng vụ này là đúng pháp luật, rồi việc đập phá nhà ông Vươn là do dân đập phá, đổ thừa cho dân. Rồi ông đại tá Đỗ Hữu Ca, Giám đốc công an Hải Phòng, tôi cho là việc huy động cả trăm công an và quân đội để mà giải tỏa là chưa có tiền lệ ở Việt Nam. Bởi vì cả một lực lượng hùng hậu mà chỉ cưỡng chế vài người dân thì hết sức ác.

Quân đội không được làm việc đó ! Không thể sử dụng lực lượng quân đội để mà đi giải tỏa được, luật pháp không cho phép. Quân đội là để bảo vệ đất nước, huy động quân đội là một sai lầm. Tôi nghĩ đáng lẽ Bộ Quốc phòng rồi các lãnh đạo của lực lượng quân đội nhân dân Việt Nam phải lên tiếng trong việc này, để không tạo một tiền lệ nguy hiểm, là những chính quyền địa phương dùng quân đội để đi trấn áp người dân trong việc giải tỏa để lấy lại đất đai, làm cho mâu thuẫn giữa người dân và quân đội ngày càng sâu sắc hơn.

RFI : Như vậy theo ông việc cưỡng chế vừa không đúng luật lại xảy ra trong thời điểm ngay trước Tết, tức là vừa không có tình vừa sai về lý phải không ?

Lê Hiếu Đằng : Đúng rồi. Tức là một việc làm hết sức bất nhân, hay nói cách khác là vô nhân đạo. Bởi vì đó là một người dân, mà anh hành xử như vậy thì trong tương lai sẽ có những việc khác hành xử như thế nào. Do đó mà trái với cái bản chất mà chúng ta thường hay nói : chính quyền của dân, do dân và vì dân.

Vì vậy tôi nghĩ rằng sắp tới trong làm việc thì Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cần phải thấy rõ điều này. Hơn ai hết, chính mấy ông bà ở Hải Phòng, ở Tiên Lãng là người đã phá hoại thanh danh, uy tín của Nhà nước Việt Nam. Và hậu quả vô hình của việc này là làm mất lòng tin của người dân. Thành ra có thể kết tội là thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Bởi vì cái hậu quả này còn hơn cả hậu quả về tiền bạc, về vật chất nữa. Hậu quả gây ra là uy tín của Nhà nước, của Đảng mất đi nghiêm trọng, và như vậy sẽ có tác hại về lâu về dài.

Do đó bây giờ người dân đang chờ thái độ xử lý kiên quyết, nghiêm khắc của Thủ tướng chính phủ, kể cả đối với cấp ủy và Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng. Để nêu gương, để làm cho những quan chức sau này có trách nhiệm hơn trước một quyết định hại đến các quyền và lợi ích của người dân như trường hợp của ông Đoàn Văn Vươn. Chứ nếu xử lý cách nào nhẹ tay, thì tạo ra một tiền lệ hết sức nguy hiểm, như tôi đã nói, là còn nhiều vụ như ông Đoàn Văn Vươn sẽ xảy ra.

RFI : Thưa ông, việc một người dân chống lại đoàn cưỡng chế của nhà nước nhưng lại được đông đảo người dân trong cả nước ủng hộ, kể cả số tiền gởi về giúp gia đình ông Vươn cũng khá lớn, có lẽ chính quyền qua đó cũng thấy rõ dư luận đứng về phía nào…

Lê Hiếu Đằng : Nói thẳng ra là dân người ta ủng hộ việc làm của ông Vươn mặc dù trái luật pháp. Vì sao người ta ủng hộ ? Vì người ta thấy rằng ông Vươn đã bị hiếp đáp, bị dồn vào chân tường, và phản ứng tự vệ của ông Vươn là như vậy, vì uất ức quá phải làm. Đây là một việc làm mà chính quyền phải suy nghĩ. Đẩy người dân vào cái tình trạng đó chính là trách nhiệm của chính quyền, của những người đã gây nên sai trái đó.

Tôi nghĩ đối với ông Đoàn Văn Vươn thì phải có những tình tiết giảm nhẹ. Như báo chí có nêu, nếu bây giờ kết luận rằng chính quyền Tiên Lãng, thậm chí thành phố Hải Phòng là sai trái, thì việc làm của ông Vươn là có lý, có cơ sở của nó. Như Ô Khảm ở Quảng Đông, Trung Quốc chẳng hạn, người dân đấu tranh làm chủ đến cả ba tháng trời, và bây giờ buộc lòng chính quyền Trung Quốc phải thừa nhận quyền của người dân, và cho việc làm đó là đúng, kể cả có bạo lực.

Thế thì ở Việt Nam trường hợp của ông Đoàn Văn Vươn cũng vậy. Chúng ta phải thấy rằng đó là một việc làm tuy trái với luật pháp nhưng phải tính đến trong hoàn cảnh khách quan nào đã đẩy người ta đến hành động như vậy, để mà xem xét giải quyết. Chứ không thể nói truy tố tội giết người – đây hoàn toàn không phải là tội giết người, mà là cách tự vệ của một người dân bị cô thế.

Mà tôi cho rằng cái tác dụng tích cực của vụ Đoàn Văn Vươn là thức tỉnh cho chính quyền, cho đảng Cộng sản Việt Nam thấy được tất cả sự thối nát, hiếp đáp dân chúng của các cấp chính quyền. Như tôi đã từng nói, nếu mà xử lý nặng tay với ông Vươn và nhẹ tay đối với những người đã gây ra vụ việc này, thì người dân không còn tin tưởng gì về nghị quyết trung ương 4, không tin lời nói và việc làm của các vị lãnh đạo có thể đi đôi với nhau. Và đó là nguy cơ bất ổn định về mặt chính trị. Nếu nói là có tội gây hậu quả nghiêm trọng, thì chính là chính quyền huyện Tiên Lãng và chính quyền thành phố chứ không phải là ông Vươn.

RFI : Nhưng việc chính quyền cấp trên vào cuộc trễ như vậy có lẽ là do khiếu kiện về đất đai hiện nay quá nhiều, nên sợ phải giải quyết luôn những vụ khác. Và có lẽ chính quyền cũng sợ sẽ có những vụ chống lại người thi hành lệnh cưỡng chế như vậy.

Lê Hiếu Đằng : Thật ra không phải như vậy bởi vì đây là một vụ việc cụ thể xảy ra lần đầu tiên trong cả nước Việt Nam : chính quyền huy động cả trăm quân. Rồi việc chống trả bằng vũ khí, mặc dầu đó chỉ là đạn hoa cải để tự vệ, không phải là vũ khí hạng nặng – nó khác với những vụ việc khác.
Nếu nói rằng sợ lây lan sang những vụ việc khác, thì tôi cho rằng sẽ lây lan theo góc độ này. Là nếu xử lý nhẹ tay đối với những người có trách nhiệm gây ra vụ này, tức là chính quyền huyện Tiên Lãng, chính quyền Hải Phòng, thì người dân sẽ phẫn uất, và sẽ có nhiều vụ như ông Đoàn Văn Vươn diễn ra trong cả nước.

Bởi vì như chúng ta biết, vấn đề giải tỏa đền bù với giá rẻ mạt – mà tôi nhớ trong một buổi làm việc ở quận 9 của anh Hồ Hữu Nhựt, nguyên Thứ trưởng chính phủ cách mạng lâm thời miền nam Việt Nam, anh nói coi như là cướp đất luôn. Thì rõ ràng nó sẽ lây lan ra, và đó là điều nguy hiểm nhất cho sự ổn định. Như tôi đã nói lần trước, là không có kẻ xấu hay diễn biến hòa bình nào hết, mà chính những quan chức chính quyền như ở Tiên Lãng, Hải Phòng là người gây ra hậu quả như vậy.

RFI : Và cũng như ông có nói lần trước, cái nguồn gốc sâu xa vẫn là chần chừ không muốn giao quyền sở hữu đất đai cho người nông dân, thành ra còn phải nghĩ đến việc sửa đổi lại Hiến pháp ?

Lê Hiếu Đằng : Nguyên nhân gốc là không thừa nhận quyền sở hữu ruộng đất cho người dân cũng như người nông dân. Thành ra đó là một kẽ hở. Nói ruộng đất là sở hữu toàn dân, sở hữu nhà nước, do đó giao vào tay một số quan chức. Mà đã nói sở hữu toàn dân, sở hữu nhà nước thì có thể lấy lại lúc nào cũng được.

Vì vậy hiện nay khuynh hướng chung qua các góp ý sửa đổi Hiến pháp mà chúng tôi có tham gia, thì nhiều người đã đề nghị phải công nhận quyền sở hữu ruộng đất cho người dân. Còn nếu trong hoàn cảnh chưa giải quyết được vấn đề này, thì thời hạn cho thuê đất phải là 50 năm, 70 năm thậm chí là 100 năm, để người dân yên tâm đầu tư công sức, trí tuệ, tiền bạc vào đây. Chứ còn nếu 15 năm, 20 năm là quá ngắn, và đây chính là động lực để phát triển sản xuất. Tôi cho rằng lý tưởng nhất, công bằng nhất và cũng rất hợp với xu thế trên thế giới hiện nay, là phải công nhận quyền sở hữu ruộng đất cho người dân.

RFI : Hình như đây là lần đầu tiên Thủ tướng phải giải quyết một việc cụ thể như thế này phải không thưa ông ?

Lê Hiếu Đằng : Đúng, đây là lần đầu tiên Thủ tướng phải đứng ra chủ trì giải quyết một vụ việc cụ thể, vì mức độ nghiêm trọng của việc này. Nếu không giải quyết hoặc giải quyết không đúng mực, thì sẽ có ảnh hưởng lên toàn xã hội, ảnh hưởng đến lòng tin của người dân.

Chúng tôi hy vọng với tư cách vừa là Thủ tướng, vừa là Ủy viên Bộ Chính trị đảng Cộng sản Việt Nam, vừa là một đại biểu Quốc hội của thành phố Hải Phòng, thì Thủ tướng sẽ cân nhắc trong việc xử lý những sai phạm của huyện Tiên Lãng, của thành phố Hải Phòng để lấy lại niềm tin.

Có nhiều người gặp tôi nói như thế này: Đây là cái thời cơ để Đảng và Nhà nước lấy lại niềm tin nơi người dân. Trong một thời gian dài, niềm tin ấy đã bị mất, bị phai nhạt rất nhiều bởi những việc làm sai trái của các cấp chính quyền trong vấn đề ruộng đất, làm cho dân oan nhiều người kéo lên Thành phố Hồ Chí Minh rồi đi thẳng ra Hà Nội một thời gian dài để khiếu kiện.

Tôi nghĩ đây là một cái thời cơ để khôi phục lại lòng tin. Và tôi cho rằng điều quan trọng là, đây là cơ sở để đảng và chính phủ rà soát lại tất cả những vấn đề mà hiện nay dân khiếu kiện về ruộng đất, để giải quyết một cách đúng đắn, công bằng, hợp lý và đúng pháp luật. Và phải xác định trách nhiệm của địa phương, tức là của cấp ủy và chính quyền tỉnh, thành phố. Như vậy sẽ tạo được niềm tin cho người dân.

RFI : Nhưng không chừng việc này cũng không dễ dàng dù là Thủ tướng vì « trên bảo dưới không nghe »…

Lê Hiếu Đằng : Về nguyên tắc, tất cả quan chức chính quyền từ cấp cơ sở cho đến quận huyện và thành phố đều là đảng viên cả. Mà như Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói về việc thực hiện Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương lần thứ 4 về vấn đề xây dựng đảng, nếu thực hiện một cách nghiêm túc vấn đề này, xem xét trách nhiệm của những cá nhân, chế độ trách nhiệm của người đứng đầu các ngành các bộ và địa phương, thì tôi cho rằng sẽ tạo một bước chuyển.

Mặc dù vấn đề không dễ, nhưng tôi nghĩ nó phụ thuộc vào quyết tâm chính trị của đảng, của chính phủ, nhà nước, và bên cạnh đó là hệ thống chính trị gồm Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể cũng phải vào cuộc, để bảo vệ những quyền và lợi ích chính đáng của người dân, mà trên thực tế đang bị xâm phạm – có nhiều lúc rất nặng nề. Mà người dân không nói lên được tiếng nói của mình, đành phải có những hành động như ông Đoàn Văn Vươn. Phải làm cho được việc đó. Nếu không thì hệ thống chính trị của chúng ta sẽ chỉ là hình thức – tồn tại nhưng mà người dân không cần tìm đến, người ta không còn tin tưởng nữa.

Và đây là một thử thách hết sức lớn đối với Đảng và Nhà nước trong tình hình hiện nay. Tôi nói thẳng là, có một câu thường nói : « Đảng là người tổ chức mọi cuộc đấu tranh thắng lợi », thì Đảng Cộng sản Việt Nam cũng phải chịu trách nhiệm trước tình hình một số cán bộ chính quyền, một số đảng viên thối nát, tham nhũng, gây những thiệt hại nghiêm trọng đối với người dân. Và đó là trách nhiệm trước lịch sử, trước dân tộc Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Đảng phải gánh vác chứ không thể chối bỏ trách nhiệm của mình được. Không chỉ có thể nói chung chung là phê bình kiểm điểm, rồi kêu gọi đảng viên phải giác ngộ, phải tự phê bình. Mà phải có những biện pháp dựa vào pháp luật, vào phê bình, vào sự đấu tranh của người dân, và kỷ luật những người sai phạm. Tức là sửa « lỗi hệ thống » – cả một hệ thống như vậy phải sửa đổi lại, thì mới mong thoát ra khỏi những sai phạm như ở Tiên Lãng, Hải Phòng.

Ngày 10/2, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng sẽ họp báo về vụ Tiên Lãng. Hàng triệu người dân cả nước, kể cả dư luận ngoài nước đang nóng lòng chờ đợi cách giải quyết vụ này như thế nào. Trong số vô số các ý kiến của người dân được báo chí trong nước đăng tải, có người đã đặt câu hỏi : « Thành ủy Hải Phòng rút kinh nghiệm, thế thì ông Vươn liệu có được cơ hội « rút kinh nghiệm » một cách đơn giản như thế không ? ».

Ông Đoàn Văn Vươn đang phải ngồi tù hơn một tháng nay, không hề được tiếp xúc với bất cứ ai, từ thân nhân cho đến luật sư, cho dù ông bị khởi tố vì tội « giết người », một tội danh có khung hình phạt có thể lên đến tử hình, mà theo luật Tố tụng hình sự cần có luật sư tham gia hỗ trợ. Ông không hề biết được dư luận cả nước đã phản ứng mạnh mẽ như thế nào trước vụ án chưa từng xảy ra tại Việt Nam.

Người nông dân và là kỹ sư đã đổ bao nhiêu mồ hôi, công sức và tiền bạc để lấn biển, để tạo lập khu đầm thủy sản, đã bị đẩy vào đường cùng, buộc ông phải phản kháng. Hành động dũng cảm của ông có thể sẽ khiến chính phủ Việt Nam cân nhắc lại toàn bộ chính sách đất đai. Cái tên Đoàn Văn Vươn từ nay đã đi vào lịch sử một cách bất đắc dĩ, dù ông không hề muốn, như trong câu đối của Ngô Thời Nhiệm « Gặp thời thế, thế thời phải thế ».

Thụy My

Nguồn: RFI

Cặp vợ chồng 30 năm sưu tầm bài viết về Trường Sa

2012-02-09T12:03:00.001+07:00

Đối với mỗi người dân Việt Nam, Hoàng Sa và Trường Sa luôn chiếm vị trí đặc biệt. Tại TP.HCM, một cặp vợ chồng đã dành hơn 30 năm sưu tập những bài báo viết về Hoàng Sa và Trường Sa.

Ông bà Trần Thanh Phương - Phan Thu Hương với bộ sưu tập Hoàng Sa - Trường Sa là của Việt Nam. (Nguồn ảnh: Thanh niên).

Một ngày của ông Trần Thanh Phương và vợ bắt đầu bằng việc đọc báo. Một thói quen tưởng như bình thường này lại ẩn chứa một công việc đặc biệt khác, đó là chắt lọc và lưu trữ những bài báo viết về Hoàng Sa và Trường Sa.

Công việc này đã gắn bó với ông bà từ hơn 30 năm nay, từ khi ông Phương còn là nhà báo công tác tại báo Đại đoàn kết và bà Hương - vợ ông là một giáo viên.

Với kích cỡ 40x60cm, cuốn sách đặc biệt này chính là nơi vợ chồng ông Phương cất giữ những bài báo về Hoàng Sa và Trường Sa một cách có hệ thống, độ dày của cuốn sách mỗi ngày một tăng cùng với sự cần mẫn của người sưu tập. Đến nay, cuốn sách đã lưu trữ khoảng 2.000 bài báo với tất cả nội dung từ lịch sử, các sự kiện, sinh hoạt, lễ hội… trên 2 quần đảo cho đến các bài phân tích sâu sắc về chủ quyền dân tộc, trong đó có các tư liệu quý từ năm 1978.

2.000 bài báo là bộ sưu tập lớn nhất những bài báo về Hoàng Sa, Trường Sa và chắc chắc con số này sẽ chưa dừng lại bởi hàng ngày, ông Phương và vợ vẫn tiếp tục miệt mài tìm kiếm để bổ sung vào bộ sưu tập đặc biệt của mình. Họ đã làm bằng sự đam mê, tình yêu và cả niềm tin “Hoàng Sa - Trường Sa là của Việt Nam”.

Tác giả : Thuỳ Nhung

MỸ: TỔNG THỐNG OBAMA HƯỚNG TỚI NĂM 2012 VÀ CHÂU Á-THÁI BÌNH DƯƠNG

2012-02-09T11:49:00.003+07:00

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM
Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ tư, ngày 8/2/2012

(Dinesh Sharma – Tạp chí Asia Times)

Tổng thống Mỹ Barack Obama là vị nguyên thủ quốc gia đa văn hóa đầu tiên của một nền dân chủ phương Tây; sinh ra và lớn lên ở Hawaii và được giáo dục ở Inđônêxia, ông cũng là tổng thống “Thái Bình Dương” đầu tiên. Trong những lần tham dự hội nghị từ Diễn đàn kinh tế châu Á-Thái Bình Dương ở Hawaii đến Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ở Bali vào tháng 11/2011, ông đã nhấn mạnh những nhu cầu của Mỹ cần tiếp tục can dự với khu vực châu Á-Thái Bình Dương để tiếp tục là một cường quốc có thể đứng vững trong thế kỷ 21.

Phả hệ toàn cầu, tiểu sử và tư cách chính trị của vị tổng thống người Mỹ gốc Phi đầu tiên, người có cha đến từ Kênia và mẹ từ Kansas, đã truyền cảm hứng cho nhiều người hâm mộ. Tuy nhiên họ dường như chán nản và có phần thất vọng với những viễn cảnh tương lai của ông. Họ đều đã yêu cầu được biết điều gì sẽ xảy ra trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2012.

Liệu ông đã làm đủ để giữ những cử tri tiến bộ, trẻ tuổi và độc lập trung thành với đảng của ông? Phải chăng phong cách lãnh đạo “điềm tĩnh” và thỏa hiệp của ông sẽ chỉ gây được thiện cảm cho một nhóm các cử tri đang thu hẹp lại? Phải chăng ông cần phải hiếu chiến hay “gây xúc động” nhiều hơn với phe đối lập để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sắp tới? Đây là một số trong những câu hỏi tôi đã gặp nhiều lần trong khi giảng bài ở các thủ dô của châu Âu.

Vì Obama là “tổng thống toàn cầu đầu tiên” của Mỹ, ông vẫn được lòng dân từ bên ngoài nhiều hơn trong nước, tất nhiên là so với George w. Bush và có thể thậm chí cả Bill Clinton. Dựa trên các dữ liệu thăm dò dư luận phi đảng phái mới nhất, niềm an ủi duy nhất của ông dường như là phe Cộng hòa đối lập vẫn hay thay đổi và không chắc chắn về ứng cử viên của mình. Trong khi Mitt Romney vẫn là ứng cử viên khả dĩ nhất để cạnh tranh với Obama vào tháng 11/2012 (cả hai đảng đều nhau về các con số), những người Cộng hòa dường như “nhanh chóng hẹn hò” mọi ứng viên khác trong cuộc bầu cử lựa chọn ứng cử viên của đảng trong khoảng một tháng và rồi “gạt bỏ” họ.

Cuộc bầu cử bước ngoặt của ông Obama năm 2008, đã được đem tới nhờ một liên minh hùng mạnh các cử tri sắc tộc để giành được sự ủng hộ của 54% quần chúng cử tri và trùng với ngày kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Abraham Lincoln, không chỉ đã nâng cao vị thế của Mỹ, mà còn nâng cao tinh thần của thế giới. Với mọi công dân trên hành tinh này mà nền dân chủ và sức mạnh Mỹ tác động đến, việc ông tái đắc cử có thể có những tác động sâu rộng.

Bước sang thế kỷ 21, những câu hỏi mở vang lên về việc Mỹ sẽ điều chỉnh như thế nào cho thích hợp với một thế giới đa cực đang nổi lên, nơi Mỹ có thể không còn là viên cảnh sát duy nhất, và vai trò của châu Á với Trung Quốc là nhà nước giữ vai trò chủ đạo. Cũng có những lo ngại về việc Mỹ sẽ phản ứng thế nào khi Nền hòa bình kiểu Mỹ, trật tự địa chính trị đã giữ cho sự chi phối của các cường quốc châu Ầu và Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương trong 50 năm qua, giảm bớt.

Chính trong những khuôn khổ toàn cầu này mà cuộc bầu cử bước ngoặt của ông Obama năm 2008 và khả năng tái đắc cử tiềm tàng trong năm 2012 đem lại một dấu hiệu hàng đầu về những thay đổi sâu rộng đang diễn ra về mặt địa chính trị. Tuổi thơ và thời thanh niên được giáo dục ở Thái Bình Dương, đi tham quan khắp thế giới, và tuổi trưởng thành sau sự sụp đổ của Bức tường Béclin của Obama kết hợp với thời đại thay đổi và bằng nhiều cách thức đã chuẩn bị cho ông để giúp đưa nước Mỹ chuyển tiếp tới kỷ nguyên toàn cầu.

Trọng tâm kinh tế đã chuyển sang phương Đông, trong khi sự trì trệ về kinh tế vẫn chưa biết đến kết thúc ở các thủ đô châu Âu. Cũng chính trong sự xoay tròn toàn cầu mang tính “bước ngoặt của thế kỷ” này mà vai trò đang nổi lên của Ấn Độ với tư cách là một cường quốc châu Á hàng đầu và là nền dân chủ đông dân nhất thế giới trở thành trung tâm của sự chú ý. Khi Ấn Độ lại đi theo quá trình phương Tây hóa thông qua tự do hóa và những cải cách thị trường bắt đầu vào năm 1991, phương Tây lại đang tái khám phá phương Đông thông qua hàng hóa Trung Quốc, gia công cho nước ngoài, yôga, thuyết ăn chay, cà ri và trà sữa.

Khi phương Đông trở nên thiên về vật chất hơn, phương Tây lại đang trở nên thiên về tinh thần hơn. Bản balát thời Victoria của Rudyard Kipling dường như có tiếng vang vọng mới:

Ồ, phương Đông là phương Đông, và phương Tây là phương Tây, và cặp đôi này sẽ không bao giờ gặp nhau,

Cho đến khi Đất và Trời hiện đứng trước tòa án vĩ đại của Chúa;

Nhưng không có cả phương Đông lẫn phương Tây, không Ranh giới, không Dòng dõi, không Sự ra đời,

Khi hai người hùng đổi mặt với nhau, dù họ đến từ hai cực của trái đất!

Như Joseph Nye của trường Havard đã nói gần đây: “sự trở lại của châu Á là trung tâm của các vấn đề thế giới là sự thay đổi quyền lực lớn của thế kỷ 21… Tới năm 2050, châu Á sẽ trên con đường trở về nơi họ đã từng ở 300 năm trước”.

Sự chuyển hướng chiến lược về phía Ấn Độ của Mỹ, tổ chức buổi chiêu đãi cấp nhà nước đầu tiên, chuyến thăm gần đây của Tổng thống Mỹ tới Ấn Độ, và quan hệ gần gũi của Obama với Thủ tướng Manmohan Singh báo hiệu sự nổi lên của Ấn Độ như là một cường quốc chủ yếu. Obama đã nói như vậy trong bài diễn văn tại quốc hội Ấn Độ vào tháng 11/2010 khi ông tuyên bố: “Và tôi lo rằng tôi có thể đã không được đứng trước các bạn hôm nay, với tư cách là Tổng thống Mỹ, nếu không phải vì Gandhi và bức thông điệp mà ông đã chia sẻ với Mỹ và thế giới”.

Tăng trưởng tương đối của Ấn Độ đang bắt kịp với Trung Quốc, và như Mỹ, Ấn Độ là một nền dân chủ thịnh vượng. Những yếu tố này đem lại một cơ sở hợp lý cho một liên minh với Ấn Độ như là một đối trọng với ảnh hưởng đang lên của Trung Quốc. Trong chuyến viếng thăm Ấn Độ của Obama, Aroon Purie, biên tập viên kỳ cựu của tờ “Ấn Độ ngày nay” đã nói với Obama: “Tôi hy vọng ông giành được nhiều sự khen ngợi cho chuyến đi này hơn những gì ông nhận được cho tất cả những công việc tốt đẹp ông đã hoàn thành ở Mỹ”. Obama trả lời rằng: “Anh biết đấy, anh không bao giờ có thể làm một nhà tiên tri tại chính quê hương mình”.

Như Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tuyên bố gần đây, chính sách ngoại giao của Mỹ đang chuyển sang ảnh hưởng đang lên của châu Á trên thế giới. Điều này nhiều khả năng sẽ trở thành một chủ đề tranh cử: Mỹ phải đổi mới để sánh kịp với sự tăng trưởng ở Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi khác. Các nhà cải cách tại một hội nghị công nghệ gần đây ở Mỹ đã lập luận rằng điều tốt nhất Mỹ lựa chọn là lịch sử nhập cư và tinh thần kinh doanh.

Thêm vào lợi thế đó, chủ nghĩa đa văn hóa dường như gặp vật cản ở châu Âu, như Thủ tướng Đức Angela Merkel, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Anh David Cameron đã nói gần đây. Nó có vẻ như đang phát triển mạnh ở Thung lũng Silicon, trung tâm công nghệ lớn ở Mỹ, nơi được đại diện mạnh mẽ bởi những người nhập cư châu Á bao gồm nhiều người Mỹ gốc Ấn Độ. Một vài người Mỹ gốc Ấn Độ nổi bật đang gây quỹ cho Qbama: Azita Raji, Shefali Radzan Duggal, Deven Parekh và Kavita Tankha. Một số lượng người Mỹ gốc Ấn Độ kỷ lục cũng đã chạy đua vào chức vụ chính trị trong năm 2010 với một số chiến thắng then chốt.

Vinod Khosla, một nhà đầu tư năng lượng và là đồng sáng lập của công ty Sun Microsystems gần đây đã nói, ông tin tưởng vào “học thuyết thiên nga đen về đổi mới”, nơi những sự kiện hiếm có không tưởng có thể làm thay đổi thương trường như sự phát triển của Internet và các công cụ tìm kiếm như Google. Trong khi Obama đã lên nắm quyền như một vị tổng thống Internet vì việc tổ chức cơ sở và gây quỹ ông thực hiện trực tuyến, rất khó để dự đoán điều gì sẽ xảy ra trong cuộc bầu cử tới.

Tuy nhiên, chắc chắn Obama là một nhân vật bước ngoặt nhờ vào phả hệ đa dạng, tiểu sử và lịch sử gia đình mà ông đã đem tới Nhà Trắng. Ông đã tìm cách giải phóng một số công cụ và công nghệ tiến bộ then chốt để phục hồi giấc mơ Mỹ, nhưng cuối cùng việc ông Obama tái đắc cử có thể phụ thuộc vào những chỉ số kinh tế then chốt tiến tới cuộc tổng tuyển cử: thất nghiệp (8,6% và đang giảm xuống), niềm tin của người tiêu dùng (56% và đang tăng lên), sự thiếu chắc chắn của thị trường (tuy anh đang xác định rõ nó), và khả năng lựa chọn một ứng cử viên thích hợp của Đảng Cộng hòa (dường như dễ thay đổi).

Hy vọng là vĩnh cửu, nhưng thay đổi là dần dần. Có khả năng Obama sẽ nổi lên như là người thực dụng thận trọng và một người theo chủ nghĩa dân túy trong vòng bầu cử này, thay vì là một người nhìn xa trông rộng duy tâm, người đã từng phát biểu về việc biến đổi thế giới.

***

(Stephen M. Walt - Tạp chí Foreign Policy)

Nếu bạn đang chú ý – và có thể cho dù bạn chưa chú ý – bạn sẽ nhận ra rằng sự tập trung chiến lược của Mỹ đang chuyển sang châu Á. Mỹ đã dời phần lớn các cuộc triển khai hải quân sang châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta đã tuyên bố rằng những sự cắt giảm chi phí quốc phòng trong tương lai sẽ không rơi vào châu Á, và mới đây Chính quyền Obama đã thông báo rằng họ sẽ đưa 2.500 lính thủy đánh bộ đến một căn cứ mới ở Ôxtrâylia. Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tới thăm Mianma, một động thái rõ ràng nhằm khuyến khích chế độ quân sự ợ đó tiếp tục các nỗ lực cải cách gần đây của họ và cố gắng làm cho chính quyền này thoát khỏi tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Xu hướng này phản ánh một số diễn biến: 1) việc công nhận rằng châu Âu không phải đối mặt với những mối đe dọa an ninh đáng kể nào và do đó không cần sự bảo vệ của Mỹ, 2) những thất bại ở Irắc và Ápganixtan điều đã dần thuyết phục ngay cả những người theo chủ nghĩa đế quốc tự do ngoan cố nhất và một số người tân bảo thủ rằng việc dùng hàng nghìn quân Mỹ để thực hiện “xây dựng quốc gia” ở Trung Đông hay Trung Á là điều vô ích; 3) tầm quan trọng kinh tế đang lên của châu Á, và 4) nhận thức phổ biến – cả ở Oasinhtơn và trong khu vực – rằng sức mạnh của Trung Quốc đang gia tăng và cần phải được chặn lại bởi Mỹ (và các nước khác).

Nhưng tại sao? Thậm chí ngay cả các nhà bình luận sắc sảo cũng bối rỗi bởi câu hỏi tại sao Mỹ nên quan tâm đến an ninh châu Á. Viết trên trang blog của mình trên mạng “Daily Beast”, Andrew Sullivan đặt câu hỏi: “Chúng ta đang làm gì khi bổ sung thêm một căn cứ quân sự ở Ôxtrâylia để chọc giận Trung Quốc? Tại sao Trung Quốc không nên có một phạm vi ảnh hưởng ở Thái Bình Dương?… Tôi không thấy việc đặt một căn cứ ở Ôxtrâylia bằng cách này hay cách khác có thể bao vệ được nội địa Mỹ. Nó không làm được điều gì. Điều đó chỉ thể hiện sức mạnh toàn cầu”.

Trên thực tế, có một sự bào chữa theo chủ nghĩa hiện thực nghe có vẻ hoàn hảo cho sự thay đổi chiến lược này, và biểu hiện rõ ràng nhất có thể được tìm thấy trong cuốn “Ngoại giao Mỹ” của George F. Kennan. Kennan lập luận rằng có một vài trung tâm sức mạnh công nghiệp chủ chốt trên thế giới – Tây Âu, Nhật Bản, Liên Xô và Mỹ – và mục tiêu chiến lược chính của Mỹ là ngăn Liên Xô nắm lấy bất kỳ nơi nào trong số các trung tâm sức mạnh mà nằm ngoài tầm kiểm soát của họ. Đó là ý nghĩa thực sự của chinh sách ngăn chặn, dù cho nó đã bị bóp méo và áp dụng sai bởi những người nghĩ rằng những khu vực như Đông Dương là then chốt.

Rộng hơn, lôgích này phản ánh quan điểm theo chủ nghĩa hiện thực rằng việc giữ cho khu vực Âu-Á bị chia rẽ giữa nhiều cường quốc khác nhau, và giúp ngăn ngăn chặn bất kỳ một cường quôc duy nhất nào thành lập quyền bá chủ khu vực tương tự kiểu Mỹ đã có nhiều năm ở Tây bán cầu là có lợi cho Mỹ. Đó là lý do tại sao Mỹ cuối cùng đã lao vào Thế chiến thứ nhất (để ngăn chặn một chiến thắng cúa Đức), và đó là lý do tại sao Roosevelt đã bắt đầu chuẩn bị đất nước cho chiến tranh vào cuối những năm 1930 và lao vào đầy hăng hái sau sự kiện Trân Châu cảng. Trong mỗi trường hợp, các nước mạnh đe dọa sẽ tạo lập quyền bá chủ khu vực ơ một khu vực then chốt, và vì vậy Mỹ đã tham gia cùng các nước khác để ngăn chặn điều này.

Vấn đề không phải là tinh thần hay đạo đức: đó là chính trị hiện thực rõ ràng, Chừng nào Mỹ còn là cường quốc duy nhất ở Tây bán cầu, họ sẽ an toàn hơn nhiều và không phải lo lắng quá nhiều về phòng vệ lãnh thổ. Nếu bạn không nghĩ điều này là quan trọng, hãy hỏi Ba Lan hay bất kì quốc gia nào khác mà có nhiều người hàng xóm hùng mạnh và thường xuyên phải chịu các cuộc xâm lược. Và chừng nào lục địa Âu-Á bị chia rẽ giữa nhiều cường quốc cạnh tranh lẫn nhau, các nước này một cách tự nhiên có xu hướng phần lớn lo lắng về nhau chứ không phải về Mỹ (trừ khi Mỹ làm những điều ngu ngốc, như xâm lược Irắc). Thay vào đó, nhiều nước Âu-Á mong muốn Mỹ bảo vệ chống lại các mối đe dọa địa phương, điều lí giải tại sao Mỹ đã có thể lãnh đạo những liên minh thành công và lâu bền ở châu Âu và châu Á. Trên thực tế, chính sự kết hợp của nền an ninh to lớn ở trong nước và các đồng minh phục tùng ở nước ngoài đã cho phép Mỹ có thể can thiệp vào rất nhiều ngõ ngách của thế giới, đôi khi vì mục đích tốt nhưng thường là không.

Giờ hãy cân nhắc điều gì có thể xảy ra nếu Trung Quốc có một “phạm vi ảnh hưởng” ở châu Á tương tự như vị trí của Mỹ ở Tây bán cầu. Trung Quốc sẽ không chỉ có thể chi phối cách sử xự của các nước láng giềng theo những cách thức làm chúng ta cảm thấy khó chịu, mà nước này còn an toàn hơn nhiều ở trong nước và do đó có thể tập trung nhiều sức mạnh của mình hơn để định hướng các sự kiện ở những khu vực xa xôi. Do Trung Quốc sẽ tham gia các thị trường thế giới và ngày càng phụ thuộc vào các nguồn tài nguyên từ khắp nơi trên thế giới, một nhà chiến lược Trung Quốc khôn ngoan sẽ muốn có khả năng bảo vệ các tuyến đường liên lạc trên biển có ý nghĩa sống còn và tác động đến các tính toán chính trị ở những khu vực then chốt khác. Và sẽ dễ dàng hơn nhiều cho Bắc Kinh để thực hiện điều đó ở Vịnh Pécxích hay các khu vực quan trọng khác nếu khu vực lân cận liền kề của Trung Quốc là một phạm vi ảnh hưởng mà từ đó các cường quốc bên ngoài – và đặc biệt là Mỹ – bị gạt bỏ, ít nhất về các cam kết an ninh và các lực lượng quân sự.

Người ta có thể đưa lôgích này đến một bước xa hơn. Một khi Trung Quốc đã thành lập được một phạm vi ảnh hưởng an toàn, sẽ dễ dàng hơn cho Bắc Kinh để tạo dựng các mối quan hệ chính trị gần gũi hơn với các nước ở Tây bán cầu, một số trong đó từ lâu đã căm ghét sự thống trị của Mỹ. Không cần phải tưởng tượng quá nhiều để thấy được điều này dẫn đến đâu: lần đầu tiên kể từ thế kỷ 19, Mỹ có thể phải đối mặt với viễn cảnh của một cường quốc đối địch với sự hiện diện quân sự đáng kể ở Tây bán cầu. Nên nhớ rằng nỗ lực của Liên Xô đặt các tên lửa hạt nhân ở Cuba đã đưa hai nước đến gần chiến tranh hơn bất kì thời điểm nào trong-suốt Chiến tranh Lạnh, và bạn có một khái niệm về khả năng rắc rối ở đây.

Do đó, với Mỹ, việc tăng cường sự hiện diện quân sự ở châu Á và tìm cách làm yên lòng các đồng minh châu Á hiện nay của Mỹ không chỉ là một cách để “triển khai sức mạnh toàn cầu”. Có một cơ sở chiến lược căn bản ở đây, và là một điều theo tôi có ý nghĩa hơn nhiều so với các sứ mệnh quân sự chúng ta đã gia hạn trong thập kỷ vừa qua.

Tất nhiên, có những lập luận phản bác khác nhau đối với quan điểm mà tôi vừa phác thảo. Người ta có thể lập luận rằng vũ khí hạt nhân xóa bỏ sự phân tích địa chính trị theo kiểu tôi vừa nêu ra, vì cả Mỹ lẫn một Trung Quốc mạnh hơn nhiều cũng sẽ không bao giờ mạo hiểm gây ra một cuộc chiến hạt nhân bằng cách thực sự sử dụng vũ lực chống lại nhau. Có thể như vậy, nhưng vũ khí hạt nhân đã không ngăn được Mỹ và Liên Xô cạnh tranh quyết liệt (và ở rất nhiều nơi) trong bốn thập kỷ qua.

Người ta cũng có thể lập luận, như Micheál Beckley lập luận trong bài viết “An ninh toàn cầu” sắp tới, rằng sự nổi lên của Trung Quốc đã bị thổi phồng và những viễn cảnh tương lai của nước này ít lạc quan hơn so với nhiều nhà phân tích tin tưởng. Ông có thể đã đúng, trong trường hợp nào vấn đề này hầu như biến mất. Nhưng cho tới khi chúng ta biết, sự khôn ngoan gợi ý nên ngăn chặn khả năng Trung Quốc sẽ tiếp tục trở nên hùng mạnh hơn, và sẽ tìm cách sử dụng sức mạnh đó để mở rộng phạm vi lợi ích của nước này và gây gáp lực lên các nước châu Á khác để họ tự xa rời Oasinhtơn.

Hay người ta có thể lập luận, như một số người đã làm trong quá khứ, rằng nền kinh tế Trung Quốc và Mỹ gắn bó với nhau chặt chẽ tới mức không thể cho phép nổ ra một cuộc đối đầu quân sự nghiêm trọng. Không may, sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế chưa bao giờ là một rào cản hoàn toàn đáng tin cậy cho sự cạnh tranh về an ninh. Ngay dù nếu một cuộc đối đầu khốc liệt có thể gây hại cho cả hai nước, kinh tế không phải là vấn đề quan trọng duy nhất với hai nước và cả Oasinhtơn lẫn Bắc Kinh đều không thể chắc chắn rằng sự khôn ngoan và những cái đầu lạnh sẽ luôn thắng thế. Và điều này có nghĩa là cả hai nước có thể đề phòng khả năng xảy ra rắc rỗi trong tương lai, ngay dù nếu phản ứng này có thể phần nào mang tính tự thực hiện. Và điều này có nghĩa hai nước sẽ lo lắng về sức mạnh tương đối và vị trí địa chính trị của họ và sẽ cạnh tranh ảnh hưởng ở châu Á. Rõ ràng là, 2.500 lính thủy đánh bộ sẽ không tạo ra được một sự khác biệt khách quan đối với sự cân bằng quyền lực, nhưng họ là một tín hiệu rõ ràng rằng Mỹ vẫn giữ nguyên cam kết của mình.

Điểm mấu chốt là có một lập luận hợp lý cho một sự chuyển dịch dần dần chú ý chiến lược sang châu Á. Động thái này nên được đi kèm với cam kết ngoại giao rộng rãi với Trung Quốc và với các đối tác châu Á khác nhau của chúng ta, để bảo đảm rằng Bắc Kinh lo lắng quá mức và các đồng minh không ỷ lại vào chúng ta. Như tôi đã lưu ý trước đây, quản lý các mối quan hệ đồng minh ở châu Á của chúng ta sẽ khó hơn nhiều so với quản lý NATO (và điều đó đã không luôn luôn dễ dàng), vì thế tôi vui mừng rằng khu vực này đang bắt đầu thu hút nhiều sự chú ý ở mức cao nhất. Giờ đây nếu chúng ta có thể chỉ cần từ bỏ một số cam kết khác mà dường như không đem lại kết quả, hoặc không đóng góp gì cho quan điểm chiến lược toàn diện của chúng ta.

***

Cũng theo tạp chí Foreign Policy, Chính quyền Obama đang trong quá trình làm một điều gì đó khá đặc biệt. Trong khi phần lớn trong Chính phủ Mỹ và thẳng thắn mà nói, đại đa số các chính phủ trên toàn thế giới, bị sa lầy vào một tình trạng tê liệt về chính trị, những nạn nhân của việc không hành động của chính họ, tổng thống và đội ngũ an ninh quốc gia của ông đang sắp đặt một sự thay đổi sâu sắc, hướng tới tương lai, và khá đáng chú ý.

Điều này đã được đề cập một cách trực tiếp trong bài viết của cố vấn An ninh Quốc gia Tom Donilon trên Financial Times gần đây với tựa đề “Mỹ trở lại Thái Bình Dương và sẽ duy trì các luật lệ”. Nó đã được thể hiện trong chuyến thăm gần đây của tổng thống tới châu Á và tiếp tục được nhấn mạnh hơn nữa thông qua chuyến thăm lịch sử của Ngoại trưởng Clinton tới Mianma vào ngày 30/11/2011.

Bề ngoài, sự thay đổi này có thể và sẽ được nhìn nhận là cái mà bà Clinton đã gọi là “sự chuyển hướng” từ Trung Đông sang châu Á như trọng tâm chủ yếu trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Nhưng như bài báo vắn tắt của Donilon truyền đạt một cách hiệu quả, sự thay đổi này sâu rộng và quan trọng hơn nhiều so với được đánh giá đầy đủ.

Trong phần đầu bài viết, ông viết rằng các tổng thống phải đấu tranh để tránh trở nên bị cuốn vào việc xử lý khủng hoảng mà họ mất đi tầm nhìn về những mục tiêu chiến lược của đất nước. Liệt kê một loạt đáng kinh ngạc những cuộc khủng hoảng mà Tổng thống Obama phải đối mặt, Donilon sau đó lưu ý rằng tuy vậy tổng thống đã xoay xở để theo đuổi “một sự tái cân bằng các ưu tiên trong chính sách đối ngoại của chúng ta – và khôi phục các liên minh lâu đời của chúng ta, bao gồm cả NATO – để đảm bảo rằng trọng tâm của chúng ta và các nguồn lực của chúng ta phù hợp với các lợi ích chiến lược quan trọng nhất của quốc gia chúng ta”. Ông khẳng định châu Á đã trở thành “thành phần chủ chốt” của chiến lược này.

Bài viết tiếp tục tiết lộ những khía cạnh của sự chuyển hướng này ít được chú ý hơn so với lời tuyên bố lại đơn giản nhưng dù sao vẫn thú vị về sự thừa nhận của Chính quyền Obama rằng – đơn giản hóa để làm tương phản – đối với Mỹ Trung Quốc quan trọng hơn so với Irắc. Bởi trong khi Donilon viết về các thỏa thuận an ninh khu vực và quyết định của chính quyền bắt đầu một chiến lược phòng thủ “được phân bố rộng hơn, linh hoạt hơn và bền vững hơn” ở Lòng chảo Thái Bình Dương, điều nổi bật liên quan đến bài viết này là những từ ngữ mà nó sử dụng và các vấn đề mà nó nói đến về bản chất mang tính kinh tế thường xuyên như thế nào.

Donilon nói về những ưu tiên của chúng ta trong khu vực khi gắn vào “an ninh, sự thịnh vượng, và phẩm giá con người”. Ông xác định những nhu cầu an ninh trong điều kiện các mối quan tâm liên quan đến thương mại và hàng hải. Ông nói về các liên minh như là “nền tảng cho sự thịnh vượng của khu vực”. Và ông đưa ra quan điểm cốt lõi với việc nói rằng “Là bộ phận của một trật tự kinh tế quốc tế mở, các quốc gia phải chơi theo cùng các luật lệ, trong đó có thương mại tự do và công bằng, các sân chơi ngang bằng mà ở đó các doanh nghiệp có thể cạnh tranh, quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ ở khắp mọi nơi và tiền tệ được định hướng theo thị trường”.

Việc thiết lập, quan sát và thực thi các luật lệ quốc tế là một chủ đề cốt lõi khác của bài báo và của các tuyên bố mà Obama, Clinton, Donilon, và những người khác thường xuyên nhấn mạnh.

Thông điệp khi đó không chỉ là Mỹ đã thay đổi những ưu tiên khu vực của mình. Mà chính là Chính quyền Obama đã thực hiện một sự định nghĩa lại rộng rãi về khái niệm an ninh quốc gia. Chính quyền này đã trở lại gốc rễ của mình trong việc này. Bản thân Oasinhtơn đã lập luận rằng lý do duy nhất để thậm chí có một chính sách đối ngoại là để bảo vệ các lợi ích thương mại. Nhưng đây là những thời kỳ đơn giản hơn và một nước Mỹ khác. Chúng ta có những lợi ích an ninh rất thực tế. Chủ nghĩa cực đoan bạo lực vẫn là một mối đe dọa đối với những lợi ích quốc gia của chúng ta ở Trung Đông và các nơi khác. Nhưng vị tổng thống này trong một thời gian tương đối ngắn đã làm được nhiêu hơn là chỉ “tái cân bằng”. Ông đã khôi phục được sự cân bằng, nhận ra sự tác động lẫn nhau sâu sắc và thiết yếu giữa những lợi ích kinh tế và an ninh của chúng ta.

Việc cố vấn an ninh quốc gia của ông đi đâu trong việc đưa ra vấn đề này… cũng như ngoại trưởng của ông đã làm như vậy trong những bài phát biểu gần đây của bà ở Niu Yoóc và Hồng Công về chủ đề này… cho thấy điều này hoàn toàn trở thành trung tâm như thế nào. Việc các quan chức an ninh quốc gia thường lên kế hoạch cho vai trò hàng đầu trong việc đưa ra những thông điệp này đại diện cho sự tương phản rõ rệt với một số người tiền nhiệm gần đây của Obama, thậm chí cả Bill Clinton, người đã chia sẻ mong muốn của mình có một định nghĩa rộng hơn về chính sách đối ngoại.

Vì vậy, “sự chuyển hướng” này thực sự là đa chiều. Chúng ta đang không chỉ giảm bớt các cuộc chiến tranh của chúng ta ở Trung Đông và chuyển trọng tâm của chúng ta sang châu Á, không chỉ từ bỏ các cuộc chiến tranh ồ ạt thông thường trên mặt đất chống khủng bố mà làm chủ nhiều hơn những chiến thuật theo định hướng sử dụng máy bay không người lái chính xác, tình báo và các lực lượng đặc biệt, không chỉ đóng lại cuốn sách về các chính sách theo chủ nghĩa ngoại lệ, đơn phương và hướng tới các đường hướng theo xu hướng đa phương, dựa trên luật lệ, không chỉ ngừng chi tiêu quốc phòng thiếu thận trọng và tiến tới chi tiêu trong phạm vi mình có, không chỉ từ bỏ giọng điệu nhị nguyên “anh cùng phe với chúng tôi hoặc anh chống lại chúng tôi” để có các chính sách mở đối với những thực tế phức tạp hơn (như với Trung Quốc, đối thủ và cũng là đối

tác chủ chốt của chúng ta), mà chúng ta cũng đã có một động thái rõ rệt tiến tới thừa nhận rằng những nền tảng của an ninh quốc gia Mỹ cũng mang tính kinh tế và một số trong các công cụ có hiệu lực nhất của chúng ta cũng vậy.

Cuộc thảo luận rằng không hiểu do vấn đề Guantanamo hay do nhu cầu tiếp tục truy đuổi các mục tiêu khủng bố mà Obama bằng cách nào đó cũng giống như Bush cần phải chấm dứt. Sự thay đổi trong chính sách đối ngoại đã có ảnh hưởng sâu rộng và các kết quả sẽ gần như chắc chắn khiến cho Mỹ mạnh hơn về lâu dài. Tuy nhiên, điều thú vị là những người duy nhất dường như không nhận được thông điệp này là các ứng cử viên đảng Cộng hòa cho cương vị Tổng thống, những người dường như, dựa trên thành tích tranh luận gần đây nhất của mình, là những người duy nhất ở Mỹ hoài cổ về các chính sách an ninh gây hoang mang, thiếu thận trọng, nguy hiểm, và không hiệu quả trong những năm dưới thời Tống thống Bush.

TTXVN (Hồng Công 2/2)

Trang tin của hãng thông tấn Bình luận Trung Quốc (Hồng Công) ngày 2/2 dẫn tin của phóng viên Dư Đông Huy từ Oasinhtơn (Mỹ) cho biết ngày 31/1 vừa qua, Viện Brookings đã tổ chức hội thảo về chiến lược châu Á của Mỹ với sự tham dự của nhiều chuyên gia uy tín chuyên nghiên cứu vấn đề Trung Quốc. Việc Mỹ “trở lại châu Á” và ảnh hưởng của nó đối với quan hệ Mỹ-Trung đã trở thành tiêu điểm của hội thảo. Dưới đây là tống hợp liên quan của Dư Đông Huy.

Việc Mỹ “trở lại châu Á ” là nhằm phát đi tín hiệu rằng nước này không suy yếu

Theo nghiên cứu viên cao cấp của Viện Brookings, cựu cố vấn cao cấp về vấn đề Đông Á thuộc ủy ban An ninh Quốc gia Mỹ (nghỉ hưu năm 2011), ông Jeffrey Bader, rất nhiều hãng truyền thông và nhà quan sát châu Á coi việc Mỹ “trở lại châu Á” là nhằm bao vây, ngăn chặn Trung Quốc, đưa Trung Quốc trở lại với qũy đạo trước đây. Tuy nhiên, trên thực tế, Chính quyền của Tổng thống Barack Obama lại mong muốn trong quá trình “trở lại châu Á” sẽ xây dựng được quan hệ tích cực hơn với Trung Quốc, mỗi một quyết định trong chiến lược “trở lại châu Á” không có quan hệ nhiều, thậm chí là không có quan hệ gì với quan hệ Mỹ-Trung.

Chủ nhiệm Trung tâm John L. Thornton Trung Quốc, Kenneth Lieberthal cho rằng về căn bản việc Mỹ “trở lại châu Á” không có cái gì mới, rất nhiều nhân tố trong đó đã được định ra từ hơn một năm, thậm chí là từ 10 năm trước, chỉ có điều Chính quyền Obama đã hợp nhất tất cả các nhân tố đó trở thành “chiến lược tổng thể mang tính toàn khu vực” với tiêu điểm là khu vực châu Á-Thái Bình Dương, chứ không phải là Trung Quốc. Mục đích của chiến lược này không phải là “Mỹ ngăn chặn Trung Quốc như thế nào”, mà là phát đi tín hiệu rằng Mỹ vẫn mạnh, Mỹ không hề suy yếu, thông qua việc tái khẳng định Mỹ vẫn giữ vai trò lãnh đạo tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương như lâu nay. Vị chuyên gia từng làm cố vấn cao cấp về vấn đề Đông Á thuộc Ủy ban An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời Tổng thống Bill Clinton này nhấn mạnh việc duy trì sự cân bằng mới ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương rất quan trọng, Mỹ cần phải tiếp xúc toàn diện với Trung Quốc và tham dự hoàn toàn vào những vấn đề của châu Á-Thái Bình Dương.

Theo quan sát của Lieberthal, các nhà lãnh đạo Trung Quốc rất thiết thực. Họ đang phân tích, đánh giá chiến lược châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ để điều chỉnh chính sách. Lieberthal cho rằng Mỹ nên thông qua việc giải thích rõ mục tiêu cũng như năng lực và sức mạnh ngoại giao của mình đế xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng hơn, lành mạnh hơn với Trung Quốc. Nếu Trung Quốc cho rằng Mỹ vẫn đang xử lý các vấn đề châu Á-Thái Bình Dương một cách đầy sức sống, kiên định và có hiệu quả, Trung Quốc sẽ có hành động mang tính xây dựng hơn đối với Mỹ và Mỹ cũng sẽ có niềm tin hơn để tiếp xúc với Trung Quốc với thái độ mang tính xây dựng.

Các nước châu Á không muốn lựa chọn đứng về phía Mỹ hoặc Trung Quốc

Theo Lieberthal, trong bối cảnh đối tác thương mại lớn nhất của các nước châu Á chủ yếu là Trung Quốc chứ không phải Mỹ, sẽ không có nước nào muốn vì việc tham gia Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ đề xướng mà bỏ mất cơ hội đến từ sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế Trung Quốc. Đồng thời, do rất nhiều người cho rằng Chính phủ Mỹ hiện nay không đủ sức, nên cơ chế dân chủ mà Mỹ đề xướng vận hành không được tốt lắm tại châu Á. Bên cạnh đó, phải thấy rằng giá thành của cam kết an ninh đối với châu Á rất cao, trong bối cảnh Mỹ phải cắt giảm ngân sách quốc phòng, việc Mỹ có thể tiếp tục tăng cường sự hiện diện tại châu Á để bảo đảm an ninh hay không là vấn đề đáng để quan sát.

Lieberthal nhấn mạnh Mỹ cần xử lý một cách thận trọng và hiệu quả những tuyên bố và hành động đưa ra trong quá trình thực thi chiến lược châu Á, không có nước nào muốn lựa chọn hoặc là đứng bên cạnh Mỹ hoặc là đứng bên cạnh Trung Quốc. Tất cả có thể đều mong muốn cùng cạnh tranh, nhưng không mong muốn nhìn thấy những va chạm đến từ việc phải lựa chọn đứng về phía nào. Nói tóm lại, chiến lược châu Á của Mỹ có thể thành công hay không còn phụ thuộc vào việc Mỹ có thể có được một chính sách thống nhất hay không ở trong nước, giải quyết tốt vấn đề tài chính thì chính trị và ngoại giao mới vận hành hữu hiệu được.

Chủ nhiệm Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Đông Bắc Á thuộc Viện Brookings Richard Bush chỉ rõ xuất phát từ lợi ích, nhiều nước châu Á-Thái Bình Dương đã có phản ứng khác nhau đối với chiến lược tái cân bằng của Mỹ tại châu Á. Việc Mỹ tái khẳng định cam kết của mình không nghiễm nhiên đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ có quan hệ tốt hơn với các nước châu Á. Hy vọng của các nước châu Á là duy trì quan hệ tốt với Mỹ và giảm bớt tình trạng căng thẳng.

Theo Bush, động lực đến từ sự phục hưng của Trung Quốc phức tạp hơn so với sự trỗi dậy của các nước lớn trước đấy. Những hành vi của Trung Quốc trong các lĩnh vực khác nhau trong năm 2010 đến từ các nhân tố khác nhau, không nhất thiết thể hiện sự thay đổi chính sách của Trung Quốc. Bush cho rằng do lo ngại sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ đe dọa lợi ích của mình, nên các nước châu Á tìm tới sự giúp đỡ của Mỹ. Điều này không nằm ngoài dự liệu, nhưng nó không đồng nghĩa với luận thuyết cho rằng Mỹ đang dẫn đắt các nước châu Á đánh một trận bóng rổ “dồn ép nửa sân”, thậm chí là “dồn ép cả sân” đối với Trung Quốc.

Mỹ và Trung Quốc cần thảo luận về quy tắc trò chơi một cách nghiêm túc hơn

Nghiên cứu viên cao cấp Viện Brookings Jonathan Pollack cho rằng trong thời gian ngắn, việc Mỹ “trở lại châu Á” sẽ thúc đẩy Trung Quốc tăng cường chính sách hiện hành. Do năng lực bị tiêu hao trong chiến tranh Irắc và chiến tranh Ápganixtan nên Mỹ cần phải thận trọng trong việc thúc đẩy chiến lược châu Á. Theo Pollack, “những chiếc tàu chở dầu khổng lồ hay những chiếc tàu sân bay không thể đột ngột quay đầu”, trong bối cảnh dự báo căng thẳng, Mỹ cần đặt ra câu hỏi trong quá trình trở lại châu Á, tăng cường sự hiện diện quân sự rằng “tại sao phải bỏ ra nhiều sức lực như vậy?”, “Mỹ đang tìm kiếm cái gì, lo ngại cái gì và ngăn chặn cái gì?” “Mỹ cần chuyển thông tin gì cho Trung Quốc?”

Vị cựu Giáo sư thuộc Học viện Tác chiến Hải quân Mỹ này chỉ rõ không ai mong muốn tự do hàng hải bị ngăn chặn, nhưng vấn đề là Mỹ làm thế nào để xây dựng sự hiểu biết lẫn nhau đầy đủ với Trung Quốc. Pollack, nhấn mạnh không một nước nào có thể một mình giữ vai trò thống trị tuyệt đối, toàn diện ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Bất cứ một sự thiết lập trật tự mới nào tại khu vực mà thiếu sự tham dự đầy đủ của Trung Quốc là điều không thể tưởng tượng được.

Pollack kêu gọi Mỹ và Trung Quốc cần tiến hành thảo luận một cách nghiêm túc hơn. Việc này rất quan trọng. Đồng thời, hai nước cần tránh sự gay gắt trong lời nói, cần tránh đẩy quan hệ Mỹ-Trung rơi vào cuộc chạy đua vũ trang và hai nước nên xây dựng “quy tắc trò chơi”./.

Việt Nam tự chế tạo nhiều loại vũ khí

2012-02-06T17:27:00.002+07:00

Thời gian gần đây, báo Việt Nam bất ngờ hé mở một danh mục các loại vũ khí tự chế tạo ở trong nước. Thông thường, các tin tức dạng này ít được phổ biến rộng rãi.

Tuy nhiên, nhân dịp kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống của Viện Vũ khí thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (4/2/1947 – 4/2/2012), báo Quân đội Nhân dân đã chạy một loạt bài nói về các thành tựu của cơ quan này.

Mới nhất, theo Quân đội Nhân dân, các nhà khoa học của Viện Vũ khí đã hoàn thành đề tài khoa học “Nghiên cứu thiết kế, chế thử súng bắn tỉa cỡ nòng 12,7mm”.

Sản phẩm này được nói đã được Nhà máy Z111 của Bộ Quốc phòng chế thử thành công.

"Súng có kích thước phù hợp, trọng lượng 12,5kg, hộp tiếp đạn 5 viên, sơ tốc đầu đạn 840m/s, tầm bắn hiệu quả 1.200m."

Bài trên báo Quân đội cũng ca ngợi loại súng bắn tỉa nói trên qua thử nghiệm cho thấy độ trúng, độ chụm cao, 'bảo đảm độ bền và hoạt động tin cậy trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt'.

"Súng này dùng để tiêu diệt nhiều loại mục tiêu như người, xe chỉ huy, xe thiết giáp chở quân…:

Súng bắn tỉa cỡ nòng 12,7mm đang được quân đội nhiều nước sử dụng và cũng được nhiều quốc gia chế tạo. Nga, Trung Quốc đều sản xuất loại súng bắn tỉa của mình.

Việc Việt Nam tự chế tạo được súng bắn tỉa có thể giúp giảm giá thành nếu sản xuất đại trà ở trong nước.

Hiện đại hóa quân đội

Việt Nam đang chú trọng hiện đại hóa quân đội, tăng cường khả năng tác chiến, với ngân sách quốc phòng mỗi năm một tăng.

Nhưng để nâng nền quốc phòng quy mô còn nhỏ với vũ khí-khí tài lạc hậu, Việt Nam cần nhiều trang thiết bị mới.

Các khoản tiền lớn được tung ra để đầu tư vào tàu ngầm, tàu chiến và hệ thống hỏa tiễn, song Việt Nam cũng có nhu cầu nâng cấp các loại vũ khí khác.

Viện Vũ khí Việt Nam được nói đã chế tạo và hướng dẫn sản xuất nhiều loại sản phẩm mà quân đội Việt Nam đang sử dụng như súng và đạn cối 100mm; súng và đạn chống tăng B41-M; súng và đạn B40 sát thương; súng và đạn chống tăng PG-9; đạn lựu phóng 40mm kiểu 548B; súng và đạn pháo chiến dịch 122 D74, 130M46, 152-D20; lựu đạn LD-01…

Trong 5 năm qua, Viện Vũ khí cũng đã thực hiện nhiều đề tài mà sản phẩm đã và đang được trang bị cho quân đội như súng phòng không 12,7mm kiểu NSV; súng đại liên PKMS; Súng lựu phóng bán tự động MGL; Súng Microuzi; Đạn cối tăng tầm 60, 82 và 100mm; Súng và đạn cối triệt âm 50mm; Kính ngắm đêm cho súng SPG-9; Kính điểm đỏ cho súng M-79; Kính ngắm quang học cho súng máy phòng không 12,7mm…

Mới đây Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự Việt Nam cũng đã nghiên cứu chế tạo thành công loại sơn hấp thụ sóng radar dùng cho máy bay tàng hình.

Trong khi đó, các chuyên gia của Viện Thuốc phóng-Thuốc nổ thuộc Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng cũng cho hay 'đã nghiên cứu chế tạo thành công thỏi nhiên liệu tên lửa hỗn hợp 9X195 trong điều kiện phòng thí nghiệm'.

Thỏi nhiên liệu này dùng cho động cơ hành trình hỏa tiễn phòng không, từ tầm ngắn đến các loại tên lửa cấp chiến dịch, chiến lược.

Nguồn: BBC Tiếng Việt

Sức mạnh thông tin của các trang blog

2012-02-06T17:27:00.001+07:00

Mặc Lâm, biên tập viên RFA
2012-02-05

Đã từ lâu chính quyền vẫn xem các trang blog là những nơi người viết dùng để chỉ trích hay ít ra cũng làm méo mó những thông tin mà dòng chính đưa ra.

Tuy nhiên sau nhiều biến cố hồi gần đây từ việc tổ chức đại lễ Ngàn Năm Thăng Long tới biểu tình chống Trung Quốc và vụ mới nhất là cưỡng chế đất tại Tiên Lãng, nhiều trang blog đã chứng tỏ sức lan tỏa của nó vào người đọc trong và ngoài nước. Sức mạnh của blog được chính quyền đánh giá ra sao và liệu các trang blog đã thoát ra khỏi thành kiến của những cán bộ nhà nước hay chưa? Mặc Lâm tìm hiểu qua các chủ nhân những trang blog nổi tiếng sau đây.

Đường link của các trang blog hình thành như một loại mạng nhện, có khả năng liên thông tương tác và dẫn dắt những trang blog có chứa các thông tin khác nhau chia ra cho hàng ngàn người xem cùng lúc. Cuộc cách mạng blog đã như một tiếng chuông cảnh tỉnh rất nhiều người hoạt động trong ngành truyền thông và không ít người thấy rằng blog là nơi lý tưởng để chia sẻ những bài viết cho mọi người mà không qua bất kỳ một sự kiểm duyệt nào, nhất là dưới đôi mắt của người biên tập nơi nhà báo làm việc.

Boxit.vn và Basam.net

Boxit.vn và Ba Sàm là hai trang mạng xã hội đặc biệt nhất trong các trang blog. Trong khi Boxit.vn được hình thành để phản biện việc chính phủ cho phép khai thác bauxite tại Tây Nguyên thì Ba Sàm tập trung những bài viết hay, xuất sắc trong cũng như ngoài nước viết về nhiều chủ đề khác nhau với mục đích chuyển tải thông tin là chính.

Ba Sàm xuất hiện đều đặn với một thông điệp hết sức rõ ràng cho các cơ quan lãnh đạo truyền thông đại chúng trong nước rằng: Trang mạng này vượt mọi kiểm duyệt để mang tới cho người đọc, trong đó có cả viên chức nhà nước các thông tin mà họ cần, bất kể từ nguồn nào, miễn nó chính xác và hữu ích.

Osin, kỳ tích đầu tiên

Qua kinh nghiệm viết báo, nhiều trang blog mà chủ nhân là ký giả sau khi ra mắt đã nhanh chóng nổi lên ngang hàng với một tờ báo lớn. Trang Blog Osin là một hiện tượng viết blog đáng chú ý của Việt Nam. Ký giả Huy Đức đã post những bài viết ấn tượng mà từ trước cho tới thời điểm ấy không có tờ báo nào dám đăng tải với những nội dung như thế.

Huy Đức không phải là một ngoại lệ, sau anh là Quê Choa, Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào, Nguyễn Xuân Diện, Mai Thanh Hải, Nguyễn Tường Thụy, Cu Làng cát, Nguyễn Quang Vinh… và hàng trăm trang blog khác, mỗi trang một cách viết nhưng mục đích chung của những blogger này rất dễ thấy: Nói lên những gì mà xã hội quan tâm trong khi báo chí dòng chính không được phép nói.

Trong giai đoạn đầu khi chính quyền chưa quan tâm mấy đến hiệu ứng của một trang blog thì cư dân mạng tha hồ viết, tha hồ comment. Thế nhưng khi người truy cập trang blog Osin lên đến con số triệu thì nhà báo Huy Đức tuyên bố khai tử trang blog nổi tiếng này.

Không nói ra nhưng mọi người đều biết, càng nhiều người truy cập thì ảnh hưởng của chủ trang blog càng lớn. Nhà nước không muốn bất cứ sự ảnh hưởng của một cá nhân đối với cộng đồng, cho dù ảnh hưởng của nó là tích cực.

Không chịu botay.com

Có điều lý thú là sau khi blog Osin đóng cửa những trang blog khác không những không giảm các bài viết nhạy cảm mà do tình hình căng thẳng nhiều mặt của xã hội đã xuất hiện ngày một nhiều hơn các bài viết đầy hình ảnh, mạnh mẽ và trực tiếp chỉ ra những sai lầm, bất cập, tha hóa hay cửa quyền của những khuôn mặt chức quyền trong bộ máy. Những tên tuổi bị chỉ ra đích danh với các bằng chứng không thể chối cãi trên các trang blog đã dần dà mang lại uy tín của các địa chỉ blog và kết quả là cư dân mạng thích vào xem các blogger nói gì trước khi xem các tờ báo của nhà nước.

Những bài viết giá trị trên các trang blog đã chứng minh được hiệu quả của nó nếu so với sự trì trệ, e dè và thậm chí sợ hãi của các trang báo dòng chính. Chính các trang blog đã đem lại những thông tin ban đầu cho báo chí bởi tính đa dạng và nhanh chóng từ các đường link không thể đếm hết của nó.
Ai đọc blog?

Bạn đọc của blog cũng da dạng như người viết blog. Ban đầu là cư dân mạng ở mọi lứa tuổi, sau đó là các nhà báo quốc doanh, rồi tới các cán bộ cao cấp và cuối cùng là nông dân và thị dân của các thành phố. Nhiều người trở thành độc giả dài hạn của các trang blog và quên bẵng những trang báo quốc doanh. Nhiều trang blog ảnh hưởng tới cả quan chức nhà nước một cách âm thầm là nhận xét của nhà báo Nguyễn Quang Lập chủ nhân trang blog Quê Choa:

“Các quan chức hiện nay đọc blog ngày càng nhiều căn cứ comment và email mà tôi nhận ra được điều này. Số lượng quan chức quan tâm nhiều vì thấy có ích và không còn coi blog là sự nhảm nhí nữa.

Các quan chức hiện nay đọc blog ngày càng nhiều căn cứ comment và email mà tôi nhận ra được điều này. Nhà báo Nguyễn Quang Lập

Ngay như vụ Tiên Lãng trước đây rất ít người tham gia, đặc biệt là người nông dân, nhà quê nhưng sau vụ này thì rất nhiều nông dân cũng đọc blog vì họ thấy blog nói đúng lòng của họ quá.

Tất nhiên bên cạnh sự nhảm nhí thì có những người cần tìm kiếm những thông tin sự thật vì họ không còn tin tưởng gì vào báo chí lề phải nữa. Có những người họ có tâm thật chứ không phải quan chức người nào cũng xấu đâu. Họ đọc blog vì họ thấy có ích cho họ.

Qua vụ Tiên Lãng không những nông dân Tiên Lãng đọc blog mà còn rất nhiều nông dân của những tỉnh khác. Những việc này qua email của tôi mà tôi biết thôi chứ không phải nghe từ đâu cả.”

Đóng góp bằng phản biện

Trang blog Trương Duy Nhất liên tiếp trong nhiều năm đã dẫn đầu số người truy cập bằng các bài viết vỗ mặt, không khoan nhượng với những thành phần bất hảo, bất kể trong hay ngoài chính quyền. Nói về mặt tích cực của trang blog đối với chính quyền và xã hội, nhà báo Trương Duy Nhất cho biết:

“Tôi nghĩ là sự đóng góp của những trang blog cá nhân đối với xã hội và đối với tình hình chung thì tôi cho là nó có nhiều đóng góp rất lớn. Có những điều nhờ đóng góp mà nó xoay chuyển rất rõ. Tôi nói ví dụ như cùng với các cuộc xuống đường biểu tình của trí thức, cộng với tác động của những trang blog, dĩ nhiên là có những ý kiến khác nhưng phải thừa nhận nó có tác động, để từ đó ngay cả Thủ tướng và quốc hội đã phải đưa dự luật biểu tình vào chương trình nghị sự cần phải sớm ban hành.

Tôi nghĩ là sự đóng góp của những trang blog cá nhân đối với xã hội và đối với tình hình chung thì tôi cho là nó có nhiều đóng góp rất lớn. Nhà báo Trương Duy Nhất

Hoặc là trong chuyện đại lễ Nghìn Năm. Ngày trước báo chí có nói gì đâu? Nếu không có những góp ý hay phê phán của các trang blog cá nhân thì liệu có xoay chuyển không? Chính nhờ những ý kiến ấy mà đại lễ Nghìn Năm Thăng Long đã lược bỏ rất nhiều những rườm rà tốn kém. Tôi cho đó là những tác động rất tốt.

Suốt nhiều năm trang blog của tôi có lẽ là trang viết nhiều nhất nói “không” với “nhiệt liệt chào mừng”! Nghi lễ nhiệt liệt chào mừng thuộc về ngoại giao nó không thể áp dụng khi anh về với dân làm việc. Sau những bài viết tôi thấy nó có tác động và bây giờ hình như người ta đã nghe đấy. Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng là người đầu tiên loại bỏ cái “nhiệt liệt chào mừng” và nhiều vị tuy chưa bỏ được nhưng tôi thấy có sự xoay chuyển. Ví dụ như khi Thủ tướng về làm việc thì không còn “nhiệt liệt chào mừng Thủ tướng…” mà thay vào đó là “Thủ tướng làm việc với…”

Giá trị đóng góp của các trang blog cá nhân đã tác động đến sự xoay chuyển của chính quyền và người ta đã lắng nghe. Vì vậy thời gian qua những đóng góp của các trang blog là tích cực.”

Nguyễn Xuân Diện blog: CNN của Việt Nam

Trang blog Nguyễn Xuân Diện chính là nơi tập trung thông tin về các vụ biểu tình chống Trung Quốc khiến nhiều người chú ý và trở thành quen thuộc. Những bài viết chuyên biệt về biểu tình được trang blog này tung ra vừa nhanh chóng lại đầy đủ hình ảnh khiến người ngồi xa hàng vạn dặm trước máy vi tính cũng theo dõi được tất cả các diễn biến đầy kịch tính trong các cuộc biểu tình tại bờ hồ Hà Nội. Có thể nói trang blog Nguyễn Xuân Diện là một CNN của Việt Nam và uy tín của nó vượt xa các trang báo hoành tráng khác ngay tại thủ đô Hà Nội.

Quê Choa, Cu Vinh và Tiên Lãng

Trong thời gian gần đây khi sự việc Tiên Lãng xảy ra thì trang blog Quê Choa của nhà văn Nguyễn Quang Lập và trang blog của nhà văn Nguyễn Quang Vinh trở thành nơi săn tin của báo chí.

Trong khi trang Quê Choa tập trung hàng trăm bài viết phân tích vụ Tiên Lãng của các tác giả tên tuổi hay quan chức cao cấp của chính quyền thì trang blog của nhà văn Nguyễn Quang Vinh lại chú tâm mang người đọc đến tận nhà của nạn nhân ngay tại xã Vinh Quang với hình ảnh trung thực và sống động từng ngày.

Là một nhà báo, nhà văn chống tiêu cực nổi tiếng và với cách viết của một blogger cộng với kinh nghiệm nhiều năm trong khi bôn ba điều tra tiêu cực, Nguyễn Quang Vinh đã tập trung được nhiều chi tiết bất ngờ trong vụ cưỡng chế tại Tiên Lãng. Chính trang blog này đã kịp thời lên tiếng báo động trước khi các cường hào tại Tiên Lãng phối hợp nhau tiếp tục manh động. Chủ nhân trang blog Nguyễn Quang Vinh cho biết:

Trong vụ Tiên Lãng mình viết như viết báo đầy tâm huyết và chính xác chứ không có dạng tạo tác chuyện này chuyện kia. Nhà văn Nguyễn Quang Vinh

“Các trang blog khác như thế nào thì tôi không biết nhưng trong các blog tại Việt Nam thì blog của các anh em văn nghệ sĩ, anh em làm báo rất nhiều và quan trọng là người ta đưa hẳn tên tuổi của họ ra, ví dụ như Nguyễn Quang Lập, Trương Duy Nhất, Nguyễn Xuân Diện, Mai Thanh Hải, Phạm Xuân Nguyên… người ta đưa thẳng tên tuổi tức là họ chịu trách nhiệm tất cả những điều họ nói.

Cụ thể như vụ Tiên Lãng thì các trang blog của các văn nghệ sĩ tên tuổi của báo chí thì nó có cấp cộng đồng, cái nhìn trung thực nhiều chiều và tất nhiên có những thông tin mà anh em báo chí chưa có điều kiện đưa lên trang báo thì đưa lên blog cho anh em cùng đọc.

Blog của mình thì ngay anh em phóng viên báo chí cũng lấy tài liệu từ đây, bởi vì sao? Vì toàn bộ tài liệu ở đây là tài liệu chuẩn. Trong vụ Tiên Lãng mình viết như viết báo đầy tâm huyết và chính xác chứ không có dạng tạo tác chuyện này chuyện kia. Thế cho nên mình nghĩ là có tác dụng lớn vì qua khảo sát thông tin thì có rất nhiều người đương chức ghé thăm blog mình rất nhiều.”

Cái tên: điều không thể đánh đổi

Trang blog tuy là thế giới ảo nhưng tên tuổi của người viết là thật vì vậy chính quyền có thể kiểm chứng, truy vấn hay tìm hiểu chủ nhân của chúng một cách dễ dàng. Tuy nhiên chính yếu tố công khai tên tuổi là điều kiện tiên quyết để các trang blog tạo niềm tin vào người đọc và gây tên tuổi cho chính tác giả.

Đóng góp của các trang blog qua hình thức phản biện là nét đặc sắc của blogger Việt Nam. Nó không những làm đầy thông tin bị thiếu do kiểm duyệt mà blog đã chứng minh cho chính quyền thấy rằng do độc lập trong cách đưa tin nhưng tự nguyện ràng buộc bởi uy tín đã có, các trang blog này sẽ là nơi mà nhà nước có thể yên tâm tham khảo hơn bất cứ các báo cáo nào từ nhân viên cấp dưới, đặc biệt trong trường hợp cực kỳ nghiêm trọng như vụ Tiên Lãng đang gây sốt cho xã hội và chính quyền hiện nay.

Nguồn: RFA Tiếng Việt

Trung Quốc: Nhân dân nhật báo kêu gọi tấn công trên biển, bành trướng trên bộ

2012-02-05T12:02:00.002+07:00

VietnamDefence - Trung Quốc đề nghị liên minh quân sự với Nga chống Mỹ, NATO.

Ngày 30.1, Nhân dân nhật báo, tờ báo của ĐCS Trung Quốc, đăng bài “Trung Quốc và Nga cần lập liên minh Âu-Á”. Dường như các chuyên gia Trung Quốc thực sự lo ngại sự leo thang căng thẳng đang diễn ra xung quanh Iran. Chiến lược quân sự mới của Mỹ đe dọa Trung Quốc cũng khiến Bắc Kinh rất ngờ vực. Nhưng các chuyên gia Trung Quốc đề nghị Nga điều gì?

Nhân dân nhật báo đưa ra những ý tưởng đáng sợ mà báo chí Trung Quốc không thể tưởng tượng nổi. “Đồng thời với cuộc tấn công trên biển, Trung Quốc cần phải từng bước chiếm lĩnh phần tây Âu-Á”.

Trung Quốc khẳng định rằng, trong tình hình hiện nay, mục tiêu của Mỹ là thôn tính thế giới. Và Âu-Á trong bối cảnh đó sẽ là “nơi hành động chính”. Ngay trước mắt chúng ta, Washington đang bao vây và cô lập Trung Quốc và Nga, hai nước này là “mục tiêu chiến lược cuối cùng của Mỹ”.

Theo các chuyên gia Trung Quốc, hiện thời Moskva không thật chú ý đến những điều đang diễn ra, mặc dù Nga đang cố gắng “chống lại sức mạnh quân sự Mỹ nhằm vào Iran” bằng cách bán cho nước này và Syria máy bay chiến đấu và tên lửa. Như vậy, trong tình thế đó, hai nước Nga và Trung Quốc cùng theo đuổi những lợi ích duy nhất và vì thế “cần phải cùng nhau kiềm chế các hành động của Mỹ gây áp lực với các nước yếu, cũng như kìm hãm các tham vọng chiến lược của họ nhằm xây dựng một đế chế”.

Liên minh Âu-Á còn cần thiết là vì đứng riêng lẻ, Trung Quốc và Nga thua xa Mỹ. Còn hợp lại, hai nước có “sức mạnh to lớn”. Trung Quốc và Nga có lãnh thổ rộng lớn, dân số đông, các quân đội đông đảo, sở hữu vũ khí hạt nhân. Nên Mỹ, kể cả cùng với NATO cũng sẽ không thể bao vây hiệu quả Trung Quốc và Nga, chứ đừng nói đến cô lập. Hơn nữa, một liên minh chặt chẽ như vậy tất yếu sẽ thu hút thêm các nước khác tham gia, ví dụ như Iran và Pakistan.

Một liên minh như thế sẽ không tốn kém cho các nước về kinh tế. Trái lại, hợp tác sẽ cho phép tiết kiệm nhiều. Các chuyên gia khuyến nghị ban lãnh đạo Trung Quốc “xem xét lại chính sách không liên kết thời chiến tranh lạnh, thay đổi các biện pháp giải quyết công việc quốc tế vốn đang chỉ dựa vào các lợi ích kinh tế và mục tiêu hòa bình”.

Tiếp đó, Nhân dân nhật báo đưa ra những ý tưởng đáng sợ mà báo chí Trung Quốc không thể tưởng tượng nổi. “Đồng thời với cuộc tấn công trên biển, Trung Quốc cần phải từng bước chiếm lĩnh phần tây Âu-Á”. Điều đó sẽ cho phép Trung Quốc có nhiều khả năng hơn cho chính sách đang tiến hành. Người Trung Quốc gọi những nước nào là “tây Âu-Á” thì các tác giả không nói rõ. Có lẽ họ nói đến khu vực Cận Đông và Vịnh Persique giàu dầu lửa. Nhưng nếu họ ám chỉ Tây Âu: Anh, Pháp, Tây Ban Nha thì sao? Chắc chắn là không phải vậy bởi vì các nhà phân tích Trung Quốc đôi khi vẫn quên nhìn lên quả địa cầu.

Nhìn từ Moskva, kế hoạch hợp lực của Trung Quốc xem ra rất hấp dẫn, nhưng thiếu suy tính và không tính đến một số yếu tố thực tế. Làm sao Nga có thể thành lập một liên minh chống phương Tây thực sự với Trung Quốc nếu như toàn bộ tiền của Nga được cất giữ dưới dạng các đồng tiền của phương Tây, còn các quan chức Nga giữ tiền trộm cắp của họ trong các nhà băng Mỹ và châu Âu? Ngoài ra, cũng có thế bắt đầu hợp lực cả trên cơ sở kinh tế, điều mà ở Bắc Kinh người ta cũng không quên. Câu hỏi chỉ có một là liệu Trung Quốc và Nga có kịp làm điều đó hay không?

Nguồn: AN, N4(296).

Iran, Mỹ tích cực chuẩn bị cho chiến tranh

2012-02-05T11:54:00.000+07:00

Kể từ tháng 3 năm nay, Iran tăng gần 2,5 lần ngân sách chi tiêu quốc phòng. Điều này được Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad tuyên bố. Trong khi đó, như các chuyên gia đánh giá, chiến dịch quân sự của các nước phương Tây và Israel chống Iran là điều đang ngày càng trở nên hiện thực.

Iran chuẩn bị cho chiến tranh. Ảnh: Voice of Russia.

Mỹ và các đồng minh của mình tiếp tục huy động quân và thiết bị tới khu vực vùng Vịnh. Người Mỹ triển khai tại Qatar phi đội máy bay ném bom chiến lược. Quân đội được điều đến bán đảo Masirah của Oman, nơi bố trí căn cứ không quân Mỹ. Hơn 10.000 binh lính Mỹ tại Israel thử nghiệm hệ thống phòng thủ tên lửa của nước này. Một vài đơn vị với quân số lên đến 15.000 người đồn trú ở Kuwait. Hàng trăm quả bom hạng nặng được đưa đến căn cứ Mỹ tại Diego Garcia, Ấn Độ Dương, hai nhóm tàu sân bay tấn công Mỹ trực chiến trong vùng vịnh Ba Tư. Pháp và Anh cũng điều động lực lượng quân sự tới khu vực.

Những hành động này cho thấy các nước phương Tây sẵn sàng sử dụng vũ lực chống lại Iran, Giáo sư Sergei Druzhilovsky từ trường MGIMO nhận định.

“Xung đột quân sự là hoàn toàn có thể. Nếu trước đó không có Afghanistan, Iraq, Libya, thì còn có khả năng hoài nghi điều này. Nhưng bây giờ rõ ràng Mỹ tính toán các khía cạnh quân sự của chiến dịch. Vấn đề ở đây là tại Iran không có "phe đối lập" như ở các nước khác. Khi không có những người sẵn sàng cùng với Mỹ lật đổ chế độ, thì việc đánh bom chẳng đem lại gì. Hiện hữu duy nhất ý tưởng lật đổ chế độ gai góc, như chiếc xương trong cổ họng Mỹ”, ông Sergei nhận định.

Trong khi ấy, giới lãnh đạo tình báo Israel cho rằng, Iran đang sở hữu uranium làm giàu để chế tạo bốn trái bom. Những thông tin được ném ra này cần thiết nhằm biện minh cho khả năng một chiến dịch quân sự.

Ông Vladimir Sotnikov, chuyên gia của Viện Đông phương học cho biết: “Tình hình mang tính chất ngòi nổ nguy hiểm. Khả năng Israel hay Mỹ mở chiến dịch quân sự chống Iran rất lớn. Nhưng đây chỉ là một khả năng có thể, bởi giai đoạn tích cực của chiến dịch tranh cử ở Mỹ mới bắt đầu. Nhiều phần, Tổng thống Obama sẽ không dám dính thêm vào một cuộc xung đột, trong khi Mỹ chưa giải quyết xong vấn đề ở Iraq và Afghanistan. Tuy nhiên, Iran là mối đe dọa lớn nhất đối với Israel và nước này có thể đi đến quyết định về cần thiết giải quyết vấn đề bằng vũ lực. Đây là điều nhiều khả năng không chỉ còn giới hạn như một cuộc xung đột khu vực, nó là mối đe dọa cho sự ổn định quốc tế”.

Cơ hội để tránh cuộc xung đột quân sự mới vẫn còn tồn tại, mặc dù ngày càng trở nên mờ ảo.

Theo RUVR

người Bách Việt đã có mặt khắp 18 tỉnh của Trung Quốc

2012-02-05T11:43:00.003+07:00

KHAI SINH NGƯỜI HÁN VÀ SỰ HÌNH THÀNH NƯỚC TÀU

1/ Những trang sử phải viết lại
“Con người xuất hiện vào lối 500.000 năm trước đây rồi lần lượt bị tiêu diệt qua bốn đợt băng tuyết, những người còn sống sót kéo nhau lên các miền núi cao nguyên sống trong hang hốc. Sang đến Tân Thạch, sau khi làn băng giá thứ tư tan rã, khí hậu trở nên ấm áp, loài người lục tục rời bỏ những hang động trong dẫy Thiên Sơn để thiên di xuống các vùng bình nguyên… Một nhóm sang phía Tây thành người da trắng. Trong những người tiến về phía Đông làm thuỷ tổ giống da vàng có hai chi gọi là Bắc Tam hệ và Nam Tam hệ.

Bắc Tam hệ là ba phái đi theo Thiên Sơn Bắc lộ gồm có:
1/Phái Mãn tộc chiếm lĩnh vùng cực Đông Bắc Trung Hoa ngày nay.
2/ Phái Mông Cổ chiếm lĩnh chính Bắc Trung Hoa.
3/ Phái Đột Quyết chiếm lĩnh Tây Bắc Trung Hoa và Đông Nam Tây Bá Lợi Á.

Nam Tam hệ gồm có ba tộc là Miêu (Viêm, Việt), Hoa, Tạng.

Thoạt kỳ thuỷ, Miêu tộc theo dòng sông Dương Tử vào khai thác vùng Trường Giang thất tỉnh sau theo bình nguyên Hoa Bắc lên khai thác vùng lục tỉnh Hoàng Hà. Phía Nam lan tới khu vực Việt giang ngũ tỉnh…
Khi Miêu tộc đã định cư rồi thì Hoa tộc tuy theo Thiên Sơn Nam lộ nhưng còn sống đời săn hái vùng Tân Cương, Thanh Hải…Về sau họ theo khuỷu sông Hoàng Hà tiến vào Bắc Trung Hoa chiếm đất của người Việt.”(1)

Những dòng trên được khởi thảo bởi các học giả người Pháp như E. Aymonier, E. Chavannes, L. Aurousseau vào đầu thế kỷ XX, sau đó được nhiều sử gia Trung Hoa như Vương Đồng Linh, Chu Cốc Thành bổ sung và trở thành cuốn sử chính thức của Á Đông, được nhiều đại học danh tiếng nước Mỹ sao chép lại.

Nhưng đến nay, nhờ những phát kiến về di truyền học, bức tranh về nguồn gốc loài người cùng thời tiền sử Á Đông được vẽ lại bằng những đường nét khác hẳn:

Người hiện đại Homo sapiens xuất hiện tại Đông Phi khoảng 180.000 năm trước. Đó có thể do cuộc hôn phối của người đàn ông duy nhất với 3 người đàn bà, sinh ra 3 đại chủng: Europide (da trắng), Australoid (da đen) và Mongoloid (da vàng). Người tiền sử từ Trung Phi đi lên Trung Đông từ rất sớm nhưng do bức thành băng hà chắn phía bắc nên không thể đi tới châu Âu. Đợt di cư đầu tiên là đi theo hướng mặt trời mọc về phương Đông. Cuối năm 1998, Dự án Đa dạng di truyền người Trung Quốc (2), cung cấp những dữ liệu cho thấy cuộc hành trình của người hiện đại sang phương Đông như sau:

- Khoảng 70.000 năm trước, người hiện đại Homo sapiens từ Trung Đông theo ngả Nam Á tới Trung và Bắc Việt Nam. Tại đây hai đại chủng Mongoloid và Australoid hoà huyết tạo ra những chủng Indonesien, Melanesien, Vedoid và Negritoid tràn lan khắp lục địa Đông Nam Á. Khoảng 50.000 năm trước, người từ Đông Nam Á di cư tới châu Úc, sau đó là New Guinea và các đảo ngoài khơi. Khoảng 40.000 năm trước, do băng hà tan, khí hậu trở nên ấm áp, người từ Đông Nam Á đi lên khai thác lục địa Trung Hoa. Do sống theo từng nhóm riêng rẽ trong thời gian dài trên địa bàn rộng, người Đông Nam Á đã phân ly thành những bộ lạc khác nhau mà sau này lịch sử gọi bằng tên chung là Bách Việt. Ban đầu người Việt mang theo những công cụ đá mài mà tiêu biểu là loại búa đá lưỡi cong (gọi là phủ, việt) nên tên người Việt được viết với bộ Qua. Khoảng 15.000 năm cách nay, những lớp người tới sau mang theo giống lúa, khoai sọ và gà, chó từ văn hoá Hoà Bình Việt Nam lên, phát triển nông nghiệp lúa nước trên lưu vực Dương Tử rồi Hoàng Hà. Lúc này tên người Việt được viết với bộ Mễ để ghi nhận chủ nhân của cây lúa nước. Cho đến thiên niên kỷ thứ IV TCN, người Bách Việt có nhân số chiếm tới 54% nhân loại, trong đó người Lạc Việt có khoảng 15-20%, giữ vai trò lãnh đạo về ngôn ngữ và xã hội. Người Bách Việt xây dựng nền văn minh nông nghiệp sớm và rực rỡ nhất thế giới.

Khoảng 30.000 năm trước, một số nhóm Mongoloid từ Đông Nam Á theo con đường Ba, Thục lên định cư tại Tây Bắc Trung Quốc. Đó là tổ tiên của những bộ lạc Mông Cổ thiện chiến sống du mục trên các đồng cỏ Thiểm Tây, Cam Túc. Sau này, được khoa học định loại là chủng Mongoloid phương Bắc.

Như vậy, trên thực tế, người Hán chỉ ra đời từ sau năm 2600 TCN, là con lai giữa người Mông Cổ phương Bắc và người Bách Việt.

2/ Khai sinh người Hán và việc hình thành nước Tàu

a/ Khai sinh người Hán

Có thể hình dung bức tranh sau: Ít nhất vào khoảng 30.000 năm cách nay, người Bách Việt đã có mặt khắp 18 tỉnh của Trung Quốc. Ở vùng phía Bắc có tình trạng: Sống cách nhau con sông Hoàng Hà nhưng giữa người Bách Việt và người Mông Cổ là hai thế giới khác biệt. Dù phải sống trên thảo nguyên khô lạnh và khắc nghiệt nhưng người Mông Cổ do phương thức sống du mục nên không thể lùa đàn gia súc qua sông Hoàng tới vùng đồng bằng lầy lội. Mãi sau này, khi thấy những người nhỏ bé, có sắc da đen, tóc xoăn, trồng lúa nước sống nhàn hạ và sung túc bên kia sông, người Mông Cổ nảy lòng tham, mưu toan chiếm đất của Bách Việt. Khoảng 2600 năm TCN, một số bộ tộc Mông Cổ du mục do họ Hiên Viên dẫn đầu, vượt sông Hoàng Hà, chiếm Thiểm Tây, Sơn Tây… Do người Bách Việt quá đông, chống cự kiên cường nên người Mông Cổ lâm vào trận chiến dai dẳng, ác liệt, chịu nhiều thiệt hại. Sau trận quyết chiến Trác Lộc, tuy diệt được thủ lĩnh Việt tộc là Đế Lai, chiếm được một phần đất đai nhưng người Mông Cổ vẫn thường xuyên bị tấn công trong một trận chiến du kích trường kỳ. Mặt trận càng mở rộng thì quân Mông Cổ càng phải dàn mỏng ra và lâm vào tình thế bất lợi. Từ thực tế chiến trận, kẻ xâm lược nhận ra: không thể toàn thắng người Việt bằng bạo lực. Mặt khác, từ thực tế cho thấy nguồn thức ăn dồi dào, đất đai rộng rãi, người đông đúc nên không bắt buộc phải tàn sát diệt chủng và nô lệ hoá kẻ bại trận. Do vậy, ở những nơi chiếm được, người Mông Cổ thực thi chính sách mềm dẻo: dành cho người Mông làm quan cai trị, làm công nghiệp, thương nghiệp, để cho người Việt giữ nguyên quyền cày cấy trên đất của mình, đi lính, làm tạp dịch và đóng một mức thuế vừa phải. Nhận thấy người Việt hiền lành, ưa cuộc sống tự do, thích ca múa… nên các thủ lĩnh Mông Cổ tôn trọng nếp sống của người Miêu Việt, dùng âm nhạc, ca múa phủ dụ. Nhờ vậy, dần dần giữa người Mông và người Việt xây dựng được cuộc chung sống tương đối hoà thuận. Do sống chung đụng, đã có cuộc hoà huyết giữa người Bách Việt và người Mông Cổ, tạo ra chủng mới là Mongoloid phương Nam. Việc hoà huyết này như phản ứng dây truyền tràn lan rất nhanh, chỉ vài ba thế hệ, phần lớn người Việt trong vùng bị chiếm cũng như người Mông Cổ chiếm đóng biến thành chủng Mongoloid phương Nam. Sắc dân này trở nên thành phần chủ thể của dân cư thời Đào Đường, nhà Hạ, Thương, Chu. Khi Lưu Bang lập nước Hán thì được gọi là người Hán.

Như vậy, trên thực tế, người Hán chỉ ra đời từ sau năm 2600 TCN, là con lai giữa người Mông Cổ phương Bắc và người Bách Việt.

b/ Sự hình thành nước Tàu.

Sách cổ Trung Quốc chép rằng: Họ Hiên Viên chiến thắng Si Vưu trên sông Hoàng Hà, được tôn làm Hoàng Đế. Do sử sách chép quá vắn tắt khiến cho hậu thế không biết sự việc diễn ra như thế nào. Trong quan niệm truyền thống, Hoàng Đế là ông vua duy nhất, là cội nguồn duy nhất khai sinh ra Trung Hoa. Ngay Đại Việt sử ký toàn thư cũng nói Hoàng Đế dựng muôn nước. Đồng thời sử sách cũng quy cho Hoàng Đế toàn bộ công trạng tạo lập văn minh tiền sử Trung Hoa. Cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào minh định sự kiện này. Các sách sử đều cho rằng: người Hán từ phía Bắc xuống chiếm đất của người Việt. Chính nhận thức sai lầm này đã dẫn đến những ngộ nhận kéo dài trong lịch sử Á Đông.

Dựa trên sự hình thành cộng đồng dân cư trên lục địa Trung Quốc ở thời kỳ này, tôi đề nghị một kịch bản khai sinh nước Tàu như sau:

Ở phía bắc sông Hoàng Hà có nhiều bộ lạc Mông Cổ sinh sống trong tình trạng luôn có chiến tranh giành giật bãi chăn thả, gia súc và nô lệ. Để có sức mạnh, một số bộ lạc liên minh với nhau. Họ Hiên Viên là thủ lĩnh một liên minh bộ lạc mạnh nhất và là mũi chủ công tiêu diệt Đế Lai, đưa lại chiến thắng cho người Mông Cổ. Vì vậy, sau chiến thắng, họ Hiên Viên chiếm được vùng đất rộng nhất, trù phú nhất và được tôn làm Hoàng Đế. Sau Hoàng Đế là Đế Cốc, Đế Chí rồi Đế Nghiêu. Đấy là dòng chủ lưu, được ghi nhận trong truyền thuyết và sách sử. Tuy nhiên, trên thực tế, không chỉ có liên minh của Hiên Viên mà nhiều bộ lạc hay liên minh bộ lạc Mông Cổ khác cũng vượt Hoàng Hà chiếm đất của người Việt. Trên giang sơn của người Bách Việt có nhiều vùng bị chiếm đóng và diễn ra cuộc chung sống giữa kẻ thua và người thắng như mô tả ở trên. Những trung tâm xen kẽ theo hình da báo này không ngừng mở rộng địa bàn để chiếm ưu thế, tranh giành mối lợi. Sử sách ghi lại, vào đời Chu, trên địa bàn Trung Nguyên có đến gần 1000 ‘nước’, có tên riêng, tự trị, chỉ gắn kết lỏng lẻo với nhà Chu. Những ‘nước’ này gồm những bộ lạc Việt còn độc lập ở xen kẽ với những vùng bị chiếm đóng. Vào thời Xuân Thu, số tiểu quốc sáp nhập lại, còn hơn 100, trong đó nổi lên hơn chục nước tương đối lớn: Tần, Mân, Vương, Chu Nam, Thiệu Nam, Lương, Đường, Bội, Vệ, Dung, Cối, Trịnh, Tào, Tề. Thành Thang tập hợp những nước nhỏ này, tạo dựng nhà Thương, trở thành ông vua đầu tiên của lịch sử Trung Hoa. Đến nhà Chu, do tài năng, đức độ của mình mà Văn Vương giữ vị trí thiên tử, quần tụ quanh mình nhiều nước chư hầu.

Đấy là hiện trạng của vùng phía bắc sông Dương Tử. Còn ở mạn nam Dương Tử, nước Xích Quỷ là liên minh bộ lạc của người Bách Việt cũng phân rã thành những nước như Ngô, Việt, Sở phía đông; Ba, Thục, Kiềm, Điền, Dạ Lang… phía tây. Dân cư các nước này tuy độc lập với các thế lực phương bắc nhưng có tiếp xúc làm ăn quan hệ với người phương bắc và xảy ra sự hoà huyết với họ. Như phản ứng dây chuyền, những người lai thuộc chủng Mongoloid phương Nam ngày càng đông và chỉ sau vài thế kỷ, đã chiếm đa số trong dân cư các nước phía nam Dương Tử. Vào cuối thời Chu, các nước Ngô, Việt rồi Sở tuy luôn chiến tranh với người phía bắc nhưng về chủng tộc, phần lớn dân số đã là Mongoloid phương Nam, đồng chủng với người phương bắc. Tới khoảng 2000 năm TCN, đa số dân sống trên đất Trung Quốc đã là chủng Mongoloid phương Nam. Sau khi nhà Tần thống nhất Trung Quốc, diệt Ba, Thục, chiếm miền Kinh, Dương rồi nhà Hán tiêu diệt nước Sở, nước Trung Quốc có bản đồ gần như ngày nay, với thành phần dân cư đa số là người Hán thuộc chủng Mongoloid phương Nam.

Tới đây cũng cần bàn rõ về số phận người Mông Cổ:

Có thể đã diễn ra tình huống thế này: Khi vượt Hoàng Hà chiếm đất của Bách Việt, người Mông Cổ chuyển dịch theo từng bộ lạc. Mỗi bộ lạc hay liên minh bộ lạc này chiếm từng khu vực của người Việt và nhanh chóng thiết lập sự thống trị của mình, tạo thành hình thế giống như tấm da báo hay những vết dầu loang. Giai đoạn này có thể kéo dài hàng trăm năm. Tới khi những vết dầu loang mở rộng, sát liền ranh giới với nhau, tự nhiên tạo nên bức thành ngăn không cho những bộ lạc Mông Cổ đến sau thâm nhập. Bên trong ‘bức thành’ đó, người Mông Cổ hoà huyết và hoà nhập văn hoá với dân Bách Việt tạo thành chủng Mongoloid phương Nam, là chủ nhân mới của Cửu Châu, sau này mở rộng khắp Trung Nguyên, làm nên các nước Thương, Chu, Tần, Hán. Những bộ lạc Mông Cổ bị ngăn lại, trở thành dân khác chủng với người Hoa Hạ, lập ra nước Mông Cổ ở phía Bắc hoặc vẫn sống theo từng bộ lạc, bị các triều đại Thương, Chu gọi là Địch.

Người Hán phương Nam hưởng ưu thế di truyền của hai nguồn gốc nên thông minh, năng động hơn. Họ cũng được thừa kế nền văn minh rực rỡ từ tổ tiên Bách Việt. Trên cơ sở đó, khoảng 1500 năm TCN, họ đã xây đựng nền văn minh Trung Hoa tiên tiến vào hàng đầu của thế giới. Những thành tựu tiêu biểu là:
- Cải tiến và hoàn thiện chữ tượng hình của người Việt.
- Bổ sung vào bản kinh vô tự của người Việt là kinh Dịch hai thành phần là Thuyết quái và Hệ từ. Nhờ vậy kinh Dịch được phổ biến và trở thành công cụ nhận thức sự vận động của thiên nhiên và xã hội.
- Đúc kết tri thức của người Việt cổ thành kinh Thư, kinh Thi, kinh Lễ, kinh Nhạc.
- Sáng chế ra la bàn, xe kéo.

3/ Kết luận

Từ những dữ liệu di truyền học, chúng ta xác định được rằng, người Hán xuất hiện từ khoảng 2600 năm TCN, thuộc chủng Mongoloid phương Nam, do sự hoà huyết giữa người Mông Cổ phương Bắc và người Bách Việt. Nếu người Hán được hiểu với nghĩa như trên thì cần bàn lại về thuật ngữ “người Hán” thường dùng hiện nay. Trong nhiều tài liệu, chẳng hạn của Y. Chu cũng nói: “Người Hán phía Bắc và phía Nam Trung Quốc có đặc điểm di truyền khác nhau.” Nói cụ thể, người Hán phía Bắc thuộc chủng Mongoiloid phương Bắc, còn người Hán phía Nam thuộc chủng Mongoloid phương Nam. Vô hình trung nảy sinh mâu thuẫn: hai chủng người khác nhau về di truyền cùng được gọi là người Hán!

Phải chăng đã tới lúc phân định rõ: người Trung Quốc ở miền Nam thuộc chủng Mongoloid phương Nam, là cư dân tạo thành nhà Hán nên được gọi là Người Hán. Còn người Trung Quốc ở phía Bắc thuộc chủng Mongoloid phương Bắc nên trả lại cho họ đúng tên là người Mông Cổ? Đấy là những bộ lạc Mông Cổ du mục trước đây bị nhà Thương, nhà Chu coi là Địch. Sau này khi các vương triều Trung Hoa mở rộng lãnh thổ, chiếm thêm dân, thêm đất, những người Mông Cổ này sáp nhập Trung Quốc và được gọi là người Hán phương Bắc. Danh có chính thì ngôn mới thuận.

Chỉ khi phân định rõ ràng như vậy, chúng ta mới tránh được những ngộ nhận đáng tiếc.
Phải vậy chăng? Rất mong quý vị cao minh chỉ giáo.

HÀ VĂN THÙY

Tham khảo:
1. Kim Định. Việt lý tố nguyên. An Tiêm. Sài Gòn, tr 52
2. J.Y. Chu & đồng nghiệp: Genetic relationship of population in China.
Proc. Natl. Acad. Sci.USA 1998 số 95 tr. 11763-11768
- Jin Li: Ngày 29.9.1998 Jin Li thông báo một tin chấn động giới khoa học tại Washinton: " Công trình của chúng tôi cho thấy con người hiện đại trước hết đã đến Ðông Nam Á sau đó đi lên Bắc Trung Hoa." "Từ Trung Ðông men theo bờ Ấn Ðộ Dương, ngang qua Ấn Ðộ đến Ðông Nam Á. Sau đó họ đi lên Bắc Trung Hoa, Siberia và cuối cùng là châu Mỹ." ["Our work shows that modern humans first came to Southeast Asia and then move late to Northern China." "...from Middle East, following the Indian Ocean coatline across India to Southeast Asia. Later, they moved northern China, Siberia and eventually the Americas"(Los Angeles Times 29.9.1998)].

Dân chủ trong tư tưởng Hồ Chí Minh

2012-02-05T11:33:00.002+07:00

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Thực hiện Chỉ thị số 06 – CT/TW ngày 07 tháng 11 năm 2006 của Bộ Chính trị về tổ chức Cuộc vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, khắp nơi trong cả nước đang tưng bừng làm panô, biểu ngữ chăng khắp các nẻo đường. Là một sinh viên tại thành phố mang tên Bác, tôi cũng tò mò tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh là gì để có thể thực hiện tốt chỉ thị của Bộ Chính trị, cơ quan quyền lực cao nhất Việt Nam.

Có lẽ không có cách gì tìm hiểu về tư tưởng một con người tốt hơn là qua bài viết của người đó ở những thời kì lịch sử khác nhau. Xuyên suốt các thời kì lịch sử, có lẽ nguyện vọng lớn nhất của cụ Hồ là xây dựng một Việt Nam « dân chủ mới », một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa như các nước văn minh trên thế giới. (từ « Dân chủ mới » được lặp đi lặp lại nhiều lần trong các văn bản viết bởi Hồ Chủ tịch).

Giở lại lịch sử, ngay khi đất nước còn đang chìm trong đêm trường nô lệ, tại nước Pháp, chàng thanh niên Nguyễn Ái Quốc đã nhận thức được những quyền lợi căn bản mà một con người, một công dân trong xã hội phải có, vì đó là « những quyền không ai có thể xâm phạm được » (Tuyên ngôn độc lập). Tại đại hội Tours năm 1920 của đảng Xã hội Pháp, Nguyễn Ái Quốc đã phát biểu như sau :

Người Việt Nam bị phân biệt đối xử, họ không có những sự bảo đảm như người châu Âu hoặc có quốc tịch châu Âu. Chúng tôi không có quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận, ngay cả quyền tự do hội họp và lập hội cũng không có.

Việc nhận thức được thế nào là nhân quyền, dân quyền có lẽ là một bước phát triển rất lớn trong tư tưởng của người thanh niên Nguyễn Ái Quốc. Với nhận thức rằng chính phủ sinh ra là để phục vụ dân chứ không phải để cai trị dân, chính phủ không có quyền ngăn cấm công dân phát biểu và hội họp với nhau. Do vậy, chính phủ thực dân Pháp đã xử sự hoàn toàn sai trái khi ngăn cấm và hạn chế quyền tự do ngôn luận, tự do hội họp của người Việt Nam.

Dù vậy, thực dân Pháp vẫn huênh hoang là họ có công « khai hóa » cho nhân dân Việt Nam. Thực dân Pháp đã tổ chức những cuộc vui chơi, thể dục thể thao, âm nhạc, thậm chí cho bầu cử giả hiệu để thanh niên Việt Nam lãng quên nghĩa vụ giải phóng đất nước. Nhìn bề ngoài không ai có thể nghĩ rằng người dân Việt Nam cần độc lập, tự do, dân chủ nhưng với con mắt nhìn xa trông rộng, cụ Hồ đã nhìn thấy điều khác hẳn :

Nói rằng Đông Dương gồm hai mươi triệu người bị bóc lột, hiện nay đã chín muồi cho một cuộc cách mạng là sai, nhưng nói rằng Đông Dương không muốn cách mạng và bằng lòng với chế độ bây giờ như các ông chủ của chúng ta thường vẫn nghĩ như thế, thì lại càng sai hơn nữa. Sự thật là người Đông Dương không có một phương tiện hành động và học tập nào hết. Báo chí, hội họp, lập hội, đi lại đều bị cấm… Việc có những báo hoặc tạp chí mang tư tưởng tiến bộ một chút hoặc có một tờ báo của giai cấp công nhân Pháp là một tội nặng.

Đằng sau sự phục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm khi thời cơ đến. Bộ phận ưu tú có nhiệm vụ phải thúc đẩy cho thời cơ đó mau đến. (trích bài Đông Dương của Nguyễn Ái Quốc, đăng trên tạp chí Cộng sản Pháp, số 14, năm 1921).

Để phục vụ cho chiến tranh thế giới lần thứ nhất 1914-1918, chế độ thực dân đã tranh thủ và huy động sự tham gia của người dân sống ở các nước thuộc địa tham gia giải phóng « Mẫu quốc », với vô số lời hứa hẹn sẽ ban bố quyền « tự do, dân chủ » cho người dân. Thế nhưng, khi cuộc chiến kết thúc, tất cả chỉ là những lời hứa suông. Người thanh niên Nguyễn Ái Quốc đã chỉ rõ điều đó, không chỉ cho người dân Việt Nam mà toàn thể nhân loại đang sống ở chế độ thuộc địa :

Nhưng khi cơn bão táp đã qua, thì cũng vẫn như trước, anh em phải sống trong chế độ bản xứ, với những điều luật đặc biệt, thiếu hẳn các quyền lợi gắn liền với phẩm giá con người như quyền tự do lập hội và hội họp, tự do báo chí, tự do đi lại ngay cả trong nước. Đó là về mặt chính trị.

Nói tóm lại, người ta hứa hẹn đủ thứ ; nhưng giờ đây mọi người đều thấy toàn là những lời lừa dối.

Chỉ có bản thân nỗ lực đấu tranh thì mới mong có giải phóng được.

(Tuyên ngôn của hội « Liên hiệp thuộc địa)

Khi các nước thắng trận như Mỹ, Anh, Pháp họp ở Versailles ngày 18 tháng 1 năm 1919, nhiều đoàn đại biểu các nước bị áp bức đã đến hội nghị này để đưa nguyện vọng của mình. Nguyễn Ái Quốc đã nhân danh « một nhóm người Việt Nam yêu nước » ở Pháp đã gửi bản « Những yêu sách của nhân dân Việt Nam » cho nghị viện Pháp và tất cả những đoàn đại biểu ở hội nghị này.

Bản yêu sách đã thể hiện tư tưởng ngời sáng của cụ Hồ, thể hiện sự tiếp nhận sâu sắc tư tưởng nhân quyền, dân quyền của cụ Phan Châu Trinh. Tư tưởng này đã khởi đầu cho nhận thức về một đất nước Việt Nam trong đó quyền tự do của người dân được bảo đảm, một thể chế dân chủ, pháp trị chứ không phải hoạt động dựa trên « chỉ thị » hay « sắc lệnh » của một nhóm người cai trị nào.

Ân xá toàn thể chính trị phạm Việt Nam.
Cải cách nền pháp lý Đông Dương, cho người Việt
Nam cũng được bảo đảm về mặt pháp lý như người
Âu, bỏ hẳn tòa án đặc biệt, công cụ để khủng bố những
người Việt Nam lương thiện nhất.
Tự do báo chí và tự do tư tưởng.
Tự do lập hội và tự do hội họp.
Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do xuất dương.
Tự do học tập và mở các trường kỹ thuật và chuyên
nghiệp cho người bản xứ ở khắp các tỉnh.
Thay thế chế độ sắc lệnh bằng chế độ đạo luật.
Phải có đại biểu thường trực người Việt Nam do người bản xứ bầu ra, ở bên cạnh nghị viện Pháp để trình bày nguyện vọng của người bản xứ.

(Nguyễn Ái Quốc – Những yêu sách của nhân dân Việt
Nam)

Không chỉ giác ngộ cách mạng cho tầng lớp công nhân và nông dân, cụ Hồ còn chủ trương giúp đỡ các tầng lớp khác trong xã hội thành lập đảng đại diện cho nguyện vọng của họ. Có lẽ cụ đã vượt trước thời đại rất xa khi thấu hiểu sự cần thiết của nhiều đảng phái trong xã hội để nói lên tiếng nói của nhiều tầng lớp.

Ngay trong báo cáo chính trị tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai của Đảng Lao động Việt Nam (sau đổi tên thành Đảng Cộng sản), cụ Hồ đã phát biểu “Đảng [Lao động] lại giúp những anh em trí thức tiến bộ thành lập Đảng Dân chủ Việt Nam để thu hút những thanh niên trí thức và công chức Việt Nam”.

Không chỉ vậy, Đảng Lao động còn học hỏi những điều tốt đẹp của các đảng phái khác. Trong lời kêu gọi thi đua ái quốc ngày 11 /06/1948, chủ tịch Hồ Chí minh đã nêu ra chủ trương của Việt Nam Quốc Dân Đảng để toàn dân hướng vào, đó là chủ thuyết Tam Dân mà tác giả là Tôn Trung Sơn, người cha của nền Cộng hòa Trung Quốc: “Dân tộc độc lập, Dân quyền tự do, Dân sinh hạnh phúc”. Ba chữ “Độc lập”, “Tự do”, “Hạnh phúc” đã trở thành ba mục tiêu lớn nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và bây giờ là nước Cộng hòa XHCN Việt Nam.

Đến tận cuối thập kỉ 90, sau khi cụ Hồ mất, hai Đảng Dân chủ và Đảng Xã hội mới bị cưỡng bách giải thể. Điều này hoàn toàn đi ngược với tư tưởng của cụ Hồ. Đến tận những năm cuối đời, cụ Hồ vẫn căn dặn những lời hết sức hợp tình hợp lý. Trong di chúc, cụ mong muốn xây dựng một Việt Nam “Hòa bình, độc lập, thống nhất, dân chủ, và giàu mạnh”.

Nếu ai đọc được các văn bản do cụ Hồ viết qua từng thời kì, sẽ hiểu ngay đường lối chiến lược này của cụ. “Hòa bình” nghĩa là các bên tham gia chiến tranh phải ngưng bắn để bước vào bàn đàm phán.

Tiếp theo, “độc lập” nghĩa là nước ngoài không được can thiệp vào nội bộ Việt Nam, cụ thể là Mỹ phải rút quân ra khỏi miền Nam Việt Nam vô điều kiện. Rồi đến “thống nhất”, nghĩa là hai miền Nam Bắc sẽ tổ chức bầu cử tự do và công bằng để bầu ra chính phủ thống nhất trên toàn quốc.

Ngay sau đó, chính phủ thống nhất cần thực hiện ngay thể chế “dân chủ”, chấm dứt tình trạng phải hạn chế nhân quyền, dân quyền do yêu cầu của thời chiến ở cả hai miền. Một khi đã có nền tảng dân chủ vững chắc, chúng ta mới có thể xây dựng đất nước “giàu mạnh”, và giàu mạnh một cách bền vững.

Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh từ đầu đến cuối vẫn là đấu tranh để trả lại những quyền căn bản cho người dân, thực hiện thể chế dân chủ để bảo đảm những quyền tự do của người dân được thực thi như quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do lập hội và hội họp, tự do ứng cử và tự do bầu cử…

Ngay trong bài viết “Thực hành tiết kiệm và chống tham ô, lãng phí, chống bệnh quan liêu” năm 1952, cụ Hồ đã viết “Dân chủ là dựa vào lực lượng quần chúng, đi đúng đường lối quần chúng”. Để làm được như vậy thì ý dân cần phải được thể hiện qua báo chí tự do và bầu cử công bằng.

Cụ Hồ đã mất gần 40 năm nhưng tư tưởng của cụ vẫn luôn nóng hổi tính thời sự. Đọc lại những bài viết của cụ vẫn thấy cụ như đang đọc diễn văn sang sảng đâu đây.

Nam Anh
TCPT số 5

Quyền và Nhân quyền

2012-02-05T11:24:00.001+07:00

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Lê Nguyên Hồng
Bài do tác giả gửi

Ngày nay, nếu ai đó đưa ra một câu hỏi: Nhân quyền là gì? Họ sẽ nhận được một câu trả lời nhanh chóng: Nhân quyền là quyền con người. Vậy quyền là gì, tại sao người ta phải đặc biệt coi trọng vấn đề Nhân quyền? Câu hỏi này, đối với ngay cả những chính trị gia hay nhà hoạt động xã hội cũng cần phải có thời gian để suy nghĩ và trả lời. Và có lẽ, không hẳn là bất kỳ một nhà nghiên cứu chính trị xã hội nào cũng có thể đưa ra câu trả lời đầy đủ và chính xác…

Trước hết, cần khẳng định: Nhân quyền, chính là một lĩnh vực của Quyền, nhưng khái niệm Nhân quyền khác với khái niệm Quyền ở chỗ, nó chỉ phục vụ lợi ich (vật chất hay tinh thần) cho mỗi con người riêng biệt mà không gắn với họ bất kỳ một nghĩa vụ nào.

Quả thực, đối với lịch sử của nhân loại, khái niệm Nhân quyền còn quá mới mẻ. Vấn đề Nhân quyền mới chỉ chính thức được quốc tế công nhận và quan tâm đến, kể từ năm 1948 – Năm mà bản “Tuyên ngôn quốc tế về Nhân quyền” ra đời.

Theo Thánh Kinh Cựu Ước. Chúa Trời đã ban cho con người quyền “Tể trị muôn loài”. Chính vì vậy mà bản Tuyên ngôn độc lập của Hoa Kỳ đã trịnh trọng viết rằng, con người: “Được tạo hóa ban cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm”.

Tại sao người ta lại quan tâm đến vấn đề nhân quyền?

Thứ nhất, nói đến quyền con người thì phải nói ngay đến quyền tự do hành động, quyền này là một quyền tự nhiên có tính nguyên thủy, từ khi con người bắt đầu xuất hiện trên trái đất. Thứ hai, vì cuộc sống của mỗi cá nhân một con người là quá ngắn ngủi đối với quỹ thời gian vô tận của vũ trụ. Người ta thường nói: “Thì giờ là vàng ngọc” không phải là nói đến thời gian chung chung, mà muốn nhắc đến quỹ thời gian quý báu, ít ỏi và ngắn ngủi của đời người. Quan tâm đến vấn đề Nhân quyền, chính là vì cuộc sống của mỗi con người là một thứ tài sản vô giá, giới hạn khoảnh khắc thời gian sống (năm) một đời người, thông thường chỉ dừng lại ở 2 con số.

Quyền tự do hành động chính là “quyền của mọi quyền”. Nếu không có hành động (hoạt động sống) thì con người không còn là chính họ nữa. Hoặc giả, mọi hành vi chỉ giới hạn ở mức suy nghĩ hay tư tưởng, chưa biến thành hành động thì coi như sự tự do chưa được thực hiện. Vậy Nhân quyền chính là sự tự do hành động của mỗi cá nhân.

Tuy nhiên, quyền tự do nguyên thủy thường bị những ước muốn bản năng cám dỗ và chi phối, chính điều này đã làm nảy sinh ra tội lỗi. Một hành động tự do của cá nhân sẽ bị xem là tội lỗi, khi nó trực tiếp xâm hại đến sự tự do của một hay nhiều cá nhân khác. Vậy Nhân quyền không có nghĩa là ai đó “muốn làm gì thì làm”.

Để cụ thể hóa vấn đề Nhân quyền, người ta đã nêu ra các quyền tự do của con người, như: Quyền sống, quyền tự do về Dân sự, quyền tự do về Chính trị. Nếu khai triển một cách đầy đủ các quyền này đem áp dụng cho mỗi cá nhân trong xã hội ngày nay, thì gần như con người đã nhận được đầy đủ mọi quyền căn bản và quan trọng nhất. Đó là các quyền tự do như: Tự do cư trú, đi lại, lao động, hưởng thụ, hội họp, xuất bản, ngôn luân, lập hội vv.., nếu gọi ra tất cả các quyền (trong phạm vi Nhân quyền) của một người, thì có lẽ sẽ đếm được tới con số hàng trăm.

Một người bị mất các quyền, hoặc bị hạn chế các quyền tự do đã liệt kê ở trên, là người bị tước đoạt một phần hoặc hoàn toàn, giá trị sinh tồn của mình. Nhưng kẻ thù của Nhân quyền đến từ đâu? Đó chính là hai thành phần tiềm năng sau đây trong xã hội:

Một là: Tội phạm – Những kẻ vì một mục đích xấu, có hành vi xâm phạm lợi ích, thành quả lao động, quyền sống của một hay nhiều người khác.

Hai là: Nhà cầm quyền Độc tài – Nhóm những kẻ tạo ra cho mình quyền lực bằng thủ đoạn và vũ lực, áp đặt luật lệ bất công lên xã hội.

Trong hai thành phần kể trên, đối với nhóm Tội phạm, tuy chúng có thể tạo ra những mối nguy hiểm nào đó cho một số người. Nhưng vì số lượng tội phạm có hạn, cho nên hậu quả mà chúng gây ra cho xã hội là không quá lớn.

Ngược lại, đối với nhà cầm quyền (ở đây chỉ nói đến nhóm những kẻ tạo ra cho mình quyền lực bằng thủ đoạn hay vũ lực, áp đặt luật lệ bất công lên xã hội – Nhà cầm quyền ấy chính là mô hình Độc tài toàn trị phi Dân chủ), họ có thể dùng quyền lực của mình gây nên những thảm họa kinh hoàng cho con người như: Nạn binh đao, nạn đói, sự đàn áp những nhân tố phản kháng. Đó là chưa kể đến những thảm họa nhân đạo khác dẫn tiến một cách từ từ làm băng hoại nhân cách, suy đồi về đạo đức, gặm nhấm sức khỏe của con người…

Như vậy kẻ thù lớn nhất của Nhân quyền, không ai khác, chính là nhà cầm quyền Độc tài toàn trị. Nhưng nhà cầm quyền Độc tài lại là một thế lực được bảo vệ bằng luật pháp do họ tự nhào nặn, và được trang bị quân đội, cảnh sát (công an) với sức mạnh vũ lực vượt trội, mỗi cá nhân làm sao có thể chiến thắng trong điều kiện đơn thân? Câu trả lời là vô cùng dễ dàng, nhưng lại không dễ gì thực hiện thành công. Chúng ta sẽ trở lại vấn đề này sau.

Nhân quyền và Quyền có mối quan hệ khăng khít. Nhưng khác với khái niệm Nhân quyền, khái niệm Quyền xuất hiện từ rất sớm trong xã hội loài người. Có thể tạm coi đây là định nghĩa của khái niệm Quyền: Quyền là một nhu cầu của chủ thể (cá nhân, nhóm), áp dụng những quy định xác định nào đó của xã hội, nhằm tiếp nhận hoặc chi phối, điều chỉnh hành vi, được bảo vệ bằng sức mạnh của luật lệ, phong tục hay tôn giáo. Quyền thường gắn liền với nghĩa vụ hay trách nhiệm, nhưng đôi khi những nghĩa vụ và trách nhiệm ấy chỉ là mang tính tượng trưng.

Hầu như suốt một thời gian dài hàng chục ngàn năm, trên thế giới này Quyền chỉ hiện diện ở phương diện Quyền lực, Quyền hạn, Quyền lợi, của kẻ mạnh. Kẻ mạnh càng mạnh hơn trong mô hình xã hội có tổ chức tại những khu vực, vùng miền khác nhau, đứng đầu là kẻ mạnh nhất, hoặc có khả năng tập hợp được những kẻ mạnh nhất. “Muốn làm ác phải là kẻ mạnh”. Đúng vậy, cả một chặng đường quá dài, con người đã chịu biết bao thảm họa nhân đạo trên lĩnh vực Nhân quyền do kẻ ác gây ra…

Quyền lực của kẻ ác, kẻ mạnh, kẻ cai trị, chính là kẻ thù truyền kiếp của quyền con người hay Nhân quyền. Nhưng thật phi lý, con người mới bắt đầu nhận thức được điều đó một cách rõ ràng nhất chỉ trong vài chục năm qua. Và trong thế giới loài người ngày nay thật đáng buồn là không phải ai cũng ý thức được sự mất Nhân quyền. Tại sao lại như vậy?

Đối với các chế độ: Chiếm hữu nô lệ và Phong kiến, kẻ cầm quyền đã mặc định đặt luật Đạo đức và Lễ giáo cao hơn Nhân quyền. Họ lợi dụng tôn giáo để áp đặt quyền lực cai trị, họ nhân danh thần thánh để đoán xét con người, họ cố tình bỏ qua một điều quan trọng nhất đó là: Chỉ có Đấng Tạo Hóa mới có quyền đoán xét con người. Khiến cho người dân buộc phải lệ thuộc vào một hệ quả là cam chịu những điều bất hợp lý như là một điều tất yếu. Ví dụ: Quan lại là “Phụ mẫu” (cha mẹ) của dân, mà đã sinh ra làm người thì bắt buộc theo luật đạo đức là phải nghe lời cha mẹ, vì “cha mẹ không bao giờ sai” vv…

Trong chế độ Độc tài Cộng sản, kẻ cầm quyền đã khéo léo đặt vấn đề Nhân quyền lên trên hết và trong hầu khắp các đạo luật, bộ luật, nhằm mục đích lòe bịp các tầng lớp bị trị. Người dân trong chế độ Cộng Sản hưởng một thứ Nhân quyền giả dạng mà không có thực, giống như người ta được uống một chất có vị ngọt, nhưng không có thành phần Glucose nên không hề có năng lượng cung cấp cho cơ thể vậy.

Thành công vĩ đại và đáng khâm phục nhất của chế độ Dân chủ – Tiên phong là Hoa Kỳ – Chính là việc họ đặt luật Đạo đức thấp hơn Nhân quyền. Mọi thứ luật và luật pháp trong xã hội Dân chủ chỉ nhằm mục đích phục vụ con người. Con người và Nhân quyền được đặt lên mức thang cao nhất của cấu trúc xã hội. Chính quyền chỉ là công cụ bảo vệ người dân, chứ hoàn toàn không có chức năng cai trị.

Chuyện đấu tranh để tháo gỡ tình trạng mất Nhân quyền, loại bỏ những quyền bất minh của kẻ cai trị là điều đương nhiên. Nhưng như đã đặt vấn đề ở trên, dễ nói nhưng không dễ thực hiện thành công. Muốn có được sức mạnh, không có một cách nào hơn, những con người riêng biệt phải biết cách đoàn kết và gắn kết lại thành một khối, giống như hàng ngàn triệu viên gạch xây nên một bức tường thành. Trong việc làm ấy nhất thiết phải có bàn tay người thợ xây, nhưng con người không giống vật vô tri vô giác là viên gạch, vậy chỉ có nhận thức và đoàn kết là có thể gắn kết được những “viên gạch – Con người”.

Nhân quyền, như đã nói – Là một thứ tài sản hết sức quý báu và thiêng liêng – Không một ai trên đời này bị mất tài sản quý mà lại không đi tìm. Nhưng ở đây lại là chuyện mất đi tài sản quý mà mình chưa có trong tay, nhưng đáng lẽ ra phải là của mình, con người cần nhân thức được việc đó. Nhận thức được vấn đề và tự gắn kết lại để tạo sức mạnh đấu tranh, đó chính là phương thuốc hóa giải Quyền lực của kẻ cai trị và giành lấy Nhân quyền.

** Bài do tác giả gửi PHÍA TRƯỚC tại địa chỉ contact.phiatruoc@gmail.com

Mưu đồ can thiệp Đại Việt của nhà Thanh cuối thế kỷ XVIII

2012-02-05T11:19:00.000+07:00

Nguyễn Duy Chính
Nguồn: Tạp chí Xưa & Nay, Số 393 Tháng 12 – 2011

Đường lối bành trướng của Trung Quốc

Trước tình hình rối ren của Đại Việt cuốỉ thế kỷ XVIII, việc đem binh xuống phương nam không phải chỉ vì cái cơ hội nhất thời, mà đã nằm trong kế hoạch mở rộng biên cương của nhà Thanh từ lâu. Vua Càn Long muốn tỏ ra mình là một vị vua dũng liệt nên tìm đủ mọi cách để bành trướng thế lực và lãnh thổ ra mọi phía.

Nhà Thanh trong nửa cuối thế kỷ XVIII đã có ảnh hưởng quan trọng đối với Xiêm La khi một người Tàu gốc Quảng Đông tên là Trịnh Chiêu vì có công đánh đuổi quân Miến Điện nên lên làm vua (tức vua Taksin). Ồng ta sai sứ sang Bắc Kinh cầu phong nhưng sứ giả chưa kịp về đến nhà thì Trịnh Chiêu đã bị một tướng lãnh của ông ta là Maha Kasatsuk lật đổ lên làm vua tức Chakri(1) hay Rama I. Chakri cũng sợ nhà Thanh truy cứu việc giết vua Taksin nên đổi tên Hán là Trịnh Hoa, mạo xưng là con của Trịnh Chiêu để nối ngôi và được phong làm Xiêm La quốc vương. Nhà Thanh cũng nhân cơ hội tìm cách vươn dài ảnh hưởng tới thành phần Hoa kiều ngày càng trở nên có thế lực cả kinh tế lẫn chính trị ở vùng Đông Nam Á(2).

Ngoài Xiêm La, nhà Thanh cũng tìm cách mở rộng ảnh hưởng xuống Miến Điện Cũng như Việt Nam, Miến Điện luôn luôn bị áp lực trực tiếp vì có một khoảng biên giới tiếp giáp với nước Tàu. Người Miến cũng là một dân tộc quật cường, luôn luôn chống lại và có những thắng lợi rất tương cận với thắng lợi của Đại Việt(3).

Tới nửa cuối thế kỷ XVIII, nhà Thanh lấn chiếm một số khu vực phía tây và tây nam tỉnh Vân Nam nhưng người Miến cương quyết đòi lại. Năm Ất Dậu, Càn Long 30 (1765), vua Miến Hsin- byushin bắt một số tiểu quốc người Shan triều cống nên gây chiến với một số bộ lạc mà người Trung Hoa bảo trợ. Quân Thanh thua, tổng đốc Vân Nam Lưu Tảo tự sát. Năm Đinh Hợi, Càn Long 32 (1767), tổng đốc kế nhiệm là Dương Ứng Cư cũng bị đánh bại khiến vua Càn Long nổi giận đem họ Dương ra xử tử rồi sai Minh Thụy đem quân sang đánh Miến Điện. Năm Mậu Tý, Càn Long 33 (1768), Minh Thụy bị vây và tử trận. A Quế, vị tướng lừng danh của Thanh triều trong các trận đánh Tân Cương, Mông cổ đem quân sang lần thứ ba năm Kỷ Sửu, Càn Long 34 (1769) nhưng cũng bị đại bại.

Sau ba lần thua Miến Điện, nội bộ Thanh triều đã có những rạn nứt và bất đồng, nhiều tướng tài bị hi sinh, nhất là vua Miến Hsinbyushin lại cứng đầu không chịu thần phục. Một số tướng lãnh và quân sĩ bị bắt làm tù binh không được thả và vua Càn Long đành phải chấp nhận rằng Miến Điện là xứ nóng không thích hợp cho kỵ binh nhà Thanh như khi chinh phục vùng Tân Cương(4). May sao, quân Miến lúc này phải đối phó với quân Xiêm La và Lào tấn công ở phía nam nên nhà Thanh có cơ hội đàm phán cầu hòa cho đỡ mất mặt. Để trừng phạt, vua Càn Long hạ lệnh cấm thông thương với Miến Điện và hai bên chỉ trở lại bình thường năm Mậu Thân, Càn Long 53 (1788), mấy tháng trước khi họ đem quân sang nước ta.

Riêng với Đại Việt, Thanh đình vẫn e ngại bị thất bại như những triều trước nên không muốn chủ động gây chuyện can qua. Việc nước ta chia thành hai miền Đàng Trong và Đàng Ngoài vô hình trung phù hợp với chủ trương không muốn có một quốc gia cường thịnh ở phương nam. Đã nhiều lần xứ Đàng Trong toan tách ra đi thẳng với Thanh triều thay vì phải thần phục vua Lê ở miền Bắc nhưng vì không muốn tạo ra những khó khăn mới nên nhà Thanh chưa bằng lòng. Đến khi nhà Tây Sơn nổi lên, thế phân liệt Nam Bắc cũ đã mất, Thanh triều nhìn thấy đây là một cơ hội để can thiệp vào phương nam, rồi sẽ tùy theo tình hình mà khai thác. Việc thân quyến và bầy tôi nhà Lê chạy trốn sang Long Châu phù hợp với tham vọng đó.

Thoạt tiên, nhà Thanh vẫn chủ trương làm sao cho những phiên thuộc không quá mạnh, nên muốn Việt Nam chia ra thành ít nhất là hai tiểu quốc. Tôn Sĩ Nghị vì thế đã đưa ra kế hoạch chia cắt Đại Việt thành hai phần(5), miền Nam sẽ giao lại cho Xiêm La (khi đó đang khống chế cả Chân Lạp), và miền Bắc dành cho nhà Lê (dưới quyền bảo hộ của nhà Thanh). Tuy nhiên vua Càn Long đã bỏ kế hoạch đó vì không muốn cho Xiêm La nhúng tay vào, ngại rằng sẽ làm mất thể diện thiên triều phải liên minh với một thuộc quốc(6).

Dựa theo tin tức thu lượm được, vua Càn Long đưa ra một kế hoạch kẻ cả hơn. Đó là giao miền Trung lại cho Chiêm Thành lấy cớ nước này đã từng triều cống xưng thần với Trung Hoa trong mấy thế kỷ mà không biết rằng vương quốc Chiêm nay không còn và những vùng đất cũ của họ nay chỉ toàn người Việt(7). Vua Càn Long cũng chủ trương dùng người Việt đánh người Việt, quân Thanh càng ít tổn thất càng tốt. Trong một lá thư gửi Tôn Sĩ Nghị, vua Càn Long đã viết:

… Bọn chúng (tức bầy tôi nhà Lê ở Bắc Hà) khi nghe quân Thiên triều đến chinh phạt, ắt sẽ nổi lên hưởng ứng rất đông, tính chuyện diệt Nguyễn phù Lê, nếu như ta án binh bất động, bọn họ không khỏi có dạ trông chờ. Đây là một cơ hội rất tốt, xem ra khi đó quan quân nội địa (tức quân Thanh) ở vào cái thế không thể không hành động…(8).

Chiến lược đó không phải mới mẻ gì vì cũng là đại kế hoạch mà người Mãn Châu trước đây đưa ra để làm chủ Trung Nguyên. Khi thôn tính nhà Minh, người Mãn Châu cũng nêu cao danh nghĩa giúp người Hán tái lập một vương triều trong sạch hơn triều đình thối nát hiện đang trị vì. Công lao lấy được trung nguyên cũng phần lớn nhờ vào nội phản, điển hình là các tướng lãnh nhà Minh có nhiệm vụ ngăn chặn những giống dân du mục nay trở giáo chạy theo quân Thanh.

Sau khi làm chủ Giang Bắc, họ cũng sử dụng những tướng lãnh nhà Minh đã đầu hàng để chiếm nốt miền Nam Trung Hoa, kể cả việc truy sát những ông vua cuốỉ cùng của Minh triều đang trốn lánh trong rừng sâu núi thẳm. Họ đã được phong vương, cai trị một cách khá độc lập nhiều khu vực lớn mà sử gọi là Tam Phiên, mấy chục năm sau mới bị tước đoạt quyền bính(9). Với kinh nghiệm đó, người Mãn Châu muốn trước hết nhờ tay đám thần tử nhà Lê tiễu trừ Tây Sơn, sau đó sẽ phong vương cho họ theo nghĩa phiên trấn nội thuộc như bọn Ngô Tam Quế, Cảnh Trọng Minh, Thượng Khả Hỉ, rồi dần dần biến thành quận huyện của Tàu như chính sách thời đầu nhà Thanh. Kế hoạch đồng hoá từng bước đó đã thành công tại những quốc gia Tây Vực và họ cũng toan áp dụng ở phương nam.

Kế hoạch của nhà Thanh

Để đem quân sang nước ta, ngoài việc tính toán cho chu đáo, sao cho lợi nhiều hơn hại, giảm thiểu về nhân mạng cũng như về tài chánh, nhà Thanh cần một danh nghĩa để che đậy những dã tâm của họ(10). Do đó Tôn Sĩ Nghị cần những bằng chứng cụ thể để thuyết phục vua Càn Long cho phép động binh.

Cho đến nay, các sử gia Trung Hoa vẫn khăng khăng cho rằng việc nhà Thanh đem quân sang giúp Lê Chiêu Thống là một hành vi “nhân chí nghĩa tận” (hết sức nhân nghĩa) hoàn toàn chỉ vì mục tiêu muốn dựng lại dòng chính thống cho nhà Lê chứ không có âm mưu chiếm đóng hay tham vọng đất đai nào.

Theo lời tâu của Tôn Sĩ Nghị (tổng đốc Lưỡng Quảng) và Tôn Vĩnh Thanh (tuần phủ Quảng Tây) thì khi vua Hiển Tông thăng hà, “hoàng tôn Lê Duy Kỳ không có quốc ấn vì khi họ Trịnh còn nắm quyền đã ăn trộm mất ấn tín để mưu việc soán đoạt. Lê Duy Kỳ có viết biểu tâu lên để xin một quả ấn khác (tức ấn An Nam quốc vương của nhà Thanh phong cho) nhưng Tôn Sĩ Nghị chưa tiếp được bản cáo ai, lại chưa được chiếu chỉ cho phép nên đã từ chốỉ”(11). Căn cứ vào đó, hoàng tôn Lê Duy Kỳ được coi như dòng chính thống và việc Nguyễn Huệ chiếm Thăng Long là một hành vi tiếm nghịch nên nhà Thanh phải can thiệp để lấy lại nước cho vua Lê.

Để thực hiện âm mưu lũng đoạn, chiến dịch đem quân can thiệp của nhà Thanh bao gồm hai giai đoạn chính:

Tái chiếm Bắc Hà để giao lại cho nhà Lê

Để đem quân sang nước ta nhà Thanh nêu cao chủ trương “Hưng diệt kế tuyệt, phất lợi kỳ thổ địa thần dân” [Hưng lên kẻ bị diệt, nối lại dòng bị đứt, không mưu lợi đất đai hay dân chúng]:

- Lê triều đã thần phục và triều cống Trung Hoa trong hơn một trăm năm qua [chỉ tính riêng nhà Thanh vì mỗi khi mệnh trời đổi coi như một nước mới]. Việc nối lại triều Lê là một hành vi thích đáng vì thiên triều có bổn phận với thuộc quốc, không thể để cho loạn thẩn ngang nhiên cướp ngôi một dòng họ đã được họ công nhận chính thức.

- Vua Càn Long cũng khẳng định là việc đem quân sang nước ta không phải vì có tham vọng Muốn chiếm đất đai hay dân chúng. Trong nhiều văn thư, ông cũng ra lệnh đem gạo thóc từ “nội địa” sang để nuôi quân, không tơ hào tài sản của nước Nam và ra lệnh cho Tôn Sĩ Nghị ước thúc quân lính không cho quấy nhiễu.

Tiến quân đánh Thuận Hóa

Dự tính nguyên thủy của Thanh triều không chỉ lấy kinh đô Thăng Long rồi giao lại cho nhà Lê mà coi việc tái chiếm Bắc Hà mới là bước đầu. Một khi thành công, quân Thanh sẽ tiếp tục đánh xuống Thuận Hóa để “đảo huyệt cầm cừ” [đánh vào sào huyệt bắt kẻ cầm đầu] rồi tùy theo tình hình mà chia nước ta thành nhiều khu vực tự trị. Từ vị trí một ngoại phiên (tương tự như Triều Tiên, Lưu Cầu, Xiêm La…), An Nam sẽ trở thành một nội phiên như Tây Tạng, Mông cổ, Tân Cương… tuy vẫn do những lãnh tụ bản xứ cai trị nhưng thực chất chỉ là những quan lại do triều đình bổ nhiệm.

Âm mưu đó trước khi xuất chinh còn mơ hồ – chỉ mới nằm trong những mật tấu của Tôn Sĩ Nghị – thì sau khi chiếm được Thăng Long lại trở nên khá rõ rệt. Có lẽ việc tiến quân quá dễ dàng khiến vua Càn Long và Tôn Sĩ Nghị đều tin rằng quân Thanh có thể làm hơn thế nữa. Ngay sau khi chiếm được Thăng Long, Tôn Sĩ Nghị liền tính toán kế hoạch đóng thuyền và lập đài trạm từ Thăng Long vào Thuận Hóa để đến ra giêng tiến quân xuống phương Nam. Tuy nhiên kế hoạch đó không thực hiện được vì những khó khăn về quân đội, lương thực, nhân sự, tài chánh… nhất là e ngại một cuộc sa lầy tại phương nam giống như tại Miến Điện trước đây nên vua Cao Tông đã ra lệnh rút quân về.

Ngày 19 tháng 6 năm Càn Long 53 [22-7-1788], vua Cao Tông gửi một đạo dụ cho Tôn Sĩ Nghị dịch ra như sau(12):

Lưỡng Quảng, tổng đốc Tôn Sĩ Nghị tâu lên, tiếp theo căn cứ vào lời bẩm của Tả Giang Trấn thì thân quyến tự tôn nước An Nam chạy qua nội địa nên ta đã ra lệnh cho tùy nghi lo liệu, lại sai người đến ngay Long Châu, xem xét tình hình để tâu lên cho rõ ràng. Việc này trước đây khi Tôn Vĩnh Thanh tâu lên, trâm sợ rằng viên tri phủ đó không có chủ kiến nên lập tức giáng chỉ ra lệnh cho Tôn Sĩ Nghị lập tức tra xét lo liệu.

Hiện nay viên tổng đốc kia chưa đợi dụ chỉ đã khởi trình đến trước rồi, như thế thực là biết việc nặng nhẹ, không thẹn là kẻ đại thần ở biên cương, thật đáng khen ngợi. Trong tấu triệp của Tôn Vĩnh Thanh trước đây, chưa biết tung tích của tự tôn Lê Duy Kỳ đang ở đâu, mà chạy sang đến hơn sáu chục người thì có liên hệ thế nào? Trẫm đã từng ra lệnh tra xét cho thấu đáo, rồi tâu ngay lên cho ta.

Nay cứ theo như lời tâu của Tôn Sĩ Nghị, lúc đầu cứ tưởng có cả Lê Duy Kỳ đi theo. Thế nhưng nếu ví thử Lê Duy Kỳ đích thân dẫn quyến thuộc sang nội địa thì cớ gì lại phải ra lệnh cho di quan Nguyễn Huy Túc đứng tên, còn bọn thổ tù Nguyễn Nhạc kia sau khi công phá Lê thành, thấy Lê Duy Kỳ bôn đào nên dẫn binh truy sát. Nếu cả nước đã bị họ Nguyễn chiếm mất rồi, ắt Lê Duy Kỳ mang quyến thuộc theo, tuy không quá 60 người, nhưng lẽ nào đi đường không lo liệu tính toán gì mà đến được nội địa?

Lê Duy Kỳ nếu đã đến Long Châu nên truyền dụ cho Tôn Sĩ Nghị đến đó tận mặt hỏi Lê Duy Kỳ xem việc họ Nguyễn nổi loạn ra sao, hai bên vì cớ gì gây hấn, gặp nạn chạy sang nội địa cốt lo bảo toàn tính mạng mẹ con mà phải bỏ đất cho họ Nguyễn. Y bỏ nước chạy sang đây rồi, trong nước thần tử có ai lo chuyện diệt giặc khôi phục để nghinh đón mẹ con y vê hay không, xem chủ kiến y thế nào?

Nếu như Lê Duy Kỳ cũngng không biết rõ ràng thì nên hỏi bọn Nguyễn Huy Túc để cho rõ tình hình nước đó ngõ hầu theo tình hình mà trù biện. Theo ý trẫm thì vì quẫn bách mà tự tôn nước đó chạy sang nội địa, tuy trình lên không có giọng muốn xin quân cứu viện, nhưng nếu trấn mục nước đó có thể tụ tập dân binh, tảo trừ hung nghịch đón tự tôn về thì thế là tốt nhất. Còn như nhà Nguyễn đã chiếm được cả địa phương ở Lê thành nhưng các nơi khác vẫn thuộc họ Lê, các trấn mục không diệt được họ Nguyễn nhưng việc đã định vẫn có thể sắp xếp cho ổn thỏa để nghinh đoán tự tôn thì đất nước của nhà Lê cũng chưa đoạn tuyệt, cũng không cần phải hưng sư cho lớn chuyện làm gì.

Còn như họ Nguyễn công phá Lê thành xong chiếm hết nước An Nam, con cháu nhà Lê bị giết hại thì tự tôn nước đó không còn nước mà trở về. An Nam thần phục bản triều, rất là cung thuận, nay bị cường thần soán đoạt phải chạy sang đây nếu như ta bỏ qua không lý đến thật không phải là cái đạo tồn vong nên phải tập trung binh lực kể tội sang chinh thảo.

Trẫm nay đã định đoạt rồi, lại truyền dụ cho Tôn Sĩ Nghị, tuân theo dụ chỉ trước đây, xem két kỹ lưỡng thêm nữa, trù biện cho chín chắn, cứ theo tình thực mà nhanh chóng tâu lên ta sẽ đợi tới khi đó sẽ hạ chỉ để cho biện lý. Còn về phần thân thuộc của Lê Duy Kỳ thì nên sắp xếp cho ổn thỏa, cung cấp thêm chớ nên hẹp hòi, còn như các nơi cửa quan thì điều động một nghìn binh sĩ phân bố ra trấn đóng.

Ngặt vì binh lính không có nhiều, e rằng bọn phỉ thấy quan ít ỏi đâm ra coi thường thì hãy điều động thêm các nơi chung quanh hai ba nghìn lính nữa, phân bố‘ quan ải để làm thanh viện, đề đốc Tam Đức là người từng chinh chiến lâu năm, nên sai y đến đây thông lãnh, họp với việc đàn áp tra xét, không cần phải lo gì nữa. Còn Tôn Sĩ Nghị sau khi nghe bẩm báo, lập tức lên đường đến ngay thật đúng như ý trẫm, hịch văn cũng thật là đắc thể, ngoài những điều trẫm đã nói cũng không có gì khác, nay thưởng thêm cho một đôi hà bao lớn, một đôi hà bao nhỏ để tưởng lệ.

Cùng ngày hôm đó, Tôn Sĩ Nghị tâu lên rằng một khi hư trương thanh thế, truyền hịch đem quân sang đánh nước Nam, ắt nhứng người đã theo Tây Sơn sẽ nổi lên chống lại, và nhà Thanh không phải hao quân tổn tướng mà vẫn đạt được thắng lợi’13‘. Vả lại, An Nam vốn chẳng phải là đất của Tây Sơn nên khi nghe tin quân Thanh sang đánh, họ sẽ rút về Quảng Nam không luyến tiếc. Mục tiêu gần của anh em Nguyễn Nhạc là thu vét tài vật thì họ đã làm xong, chiếm lĩnh đất đai chỉ là thứ yếu nên chắc chắn ra quân sẽ thành công.

Nói tóm lại, chủ trương của Thanh triều là làm sao tìm được vua Lê để tiền hô hậu ủng đưa ông về Lê thành [kinh đô Thăng Long], phong vương rồi can thiệp càng lúc càng sâu vào nội tình nước ta như một vùng nội phiên. Điều lợi trước mắt là vua Lê sẽ đích thân tham dự lễ Bát Tuần Khánh Thọ, vừa chúc mừng, vừa tạ ơn đúng như ước nguyện của vua Càn Long để ông có dịp phô trương với mọi người về chính sách “nhân chí nghĩa tận” đối với thuộc quốc. Cơ hội nghìn năm một thuở này sẽ bắc cầu cho tiền trình thăng quan tiến chức của Tôn Sĩ Nghị.

Chiêu bài “Hưng diệt kế tuyệt”

Sau khi nhận được chỉ dụ của vua Càn Long, Tôn Sĩ Nghị xem xét tình hình mọi việc, ngày mồng 8 tháng 7 năm Mậu Thân, Càn Long 53 [9-8-1788] tâu lên chính yếu dịch ra như sau:

Tra xét việc hai họ Lê Nguyễn thù hằn giết chóc lẫn nhau nguyên do đã từ lâu. Theo lời bọn Nguyễn Huy Túc thì Nguyễn Nhạc là một họ nhỏ đất Tây Sơn, không phải họ lớn phụ chính (tức chúa Nguyễn ở Đàng Trong) nhưng hai bên đánh lẫn nhau cũng đã nhiều năm. Nay đất An Nam (nói về Bắc Hà) một nửa thuộc về Nguyễn Nhạc còn tự tôn vẩn làm chủ một giải Sơn Nam, đất đó có thể giữ được, quân binh có thể chiến đấu, xem ra dòng nhà Lê chưa đến nỗi tuyệt, tước mà bản triều phong cho vẫn còn.

Còn như đất đai khi rộng khi hẹp, quốc thế lúc thịnh lúc suy, ngoại phiên của thiên triều thật nhiều, thế không thể lấy thước tấc mà đo, không phải lúc nào cũng lấy binh mã lương tiền của nội địa mà bao biện cho được. Nếu Nguyễn Nhạc có bụng chiếm cả nước An Nam, không để cho tự tôn một tấc đất, một nước triều cống trong một trăm mấy chục năm qua, nay bỗng dưng bị diệt, thực có liên quan đến thể thống thiên triều, không thể không điều động quan binh phạt bạo thảo tội.

(Ớ đây có lời châu phê của vua Càn Long: Trẫm phân vân chính là ở chỗ đó)

Dụ chỉ của hoàng thượng thật công bằng ngay chính, thần chỉ biết tùy thời tùy việc mà tuân theo biện lý.

Xin để cho thần tìm hiểu dư luận cho kỹ lưỡng, hỏi cặn kẽ tình hình nước man di kia, nếu như Nguyễn Nhạc có bụng gây họa, muốn chiếm cả nước An Nam thì nội địa không thể chỉ vì họ Lê trợ thế dương uy, e rằng tự tôn khó có thể giữ được nước, càng lúc càng tan rã, lúc đó Nguyễn Nhạc có cả nước An Nam, khí cục đã thành, không thể không hao phí binh lực nội địa, đến lúc đó cũng đã muộn rồi, thành thử thần xin được điều bát binh lực các nơi chung quanh, huấn luyện thao phòng, nói rõ định ngày ra quân, chia đường tiến đánh(14).

Nguyễn Huệ cũng hay biết tin này nên sai quân trấn thủ Văn Uyên là Hoàng Đình cầu và Nguyễn Đình Liễn đem lễ vật lên tiến cống, trên từ biểu ký tên là Nguyễn Quang Bình(15). Tuy chưa biết rõ tình hình ra sao nhưng Tôn Sĩ Nghị cũng hư trương thanh thế để dò xem phản ứng của quân Tây Sơn thế nào. Ngày mồng 1 tháng 7 năm Càn Long 53 [2-8-1788], Tôn Sĩ Nghị đích thân đến Nam Quan ra lệnh cho phó tướng Vương Đàn hiện đang chỉ huy hiệp Tân Thái đứng trên cửa quan, lớn tiếng đọc bản hịch kết tội rồi ném hịch văn qua bên ngoài tường để cho quân Tây Sơn nhặt được(16).

Trong tình hình đó, vua Càn Long ra lệnh cho Quân Cơ Xứ nghiên cứu tình hình, đến ngày mồng 5 tháng 7 năm Càn Long 53 [6-8-1788], A Quế trình lên dịch ra như sau(17):

… Nước An Nam kia ở nơi phương nam xa xôi nóng nực, từ khi kiến quốc tự đời Tống đến nay, họ Nguyễn, họ Lý, họ Trần, họ Lê qua mây đời soán đoạt tranh chấp lẫn nhau. Đời Vĩnh Lạc nhà tiền Minh, nhân vì Lê Quí Ly cướp ngôi nhà Trần nên đã ba lần sang dẹp loạn, mất đến hơn chục năm, ngặt vì dân nước đó tính tình phản phúc, nên cũng phải bỏ về nhân vì họ Trần vô hậu, khi Lê Lợi cầu phong liền sách lập trở lại.

Về sau hai họ Lê Mạc tranh giành nhiều năm, triều ta uy đức tràn đầy nên nước đó khuynh tâm thần phục, triều cống không dứt. Nhưng họ Lê không tự phấn chấn lên được, bị cường thần chế ngự, hiệu lệnh lại không ban bố xuống được toàn cõi, nguy cơ từ đó mà ra. Nay Lê Duy Kỳ bị Nguyễn Nhạc bức bách phải bôn đào, theo lời bọn di mục Nguyễn Huy Túc thì tự tôn nay chạy về một giải Sơn Nam mưu tính chuyện khôi phục.

Nếu như lòng người còn nhớ đến triều đại cũ, Lê Duy Kỳ có thể tụ tập binh dân tiễu trừ được Nguyễn Nhạc, thu phục Lê thành, nghinh đón quyến thuộc trở về. Hoặc giả tuy Lê Duy Kỳ hiện đang trốn tránh, các di mục cũng có thể đón tự tôn mưu tính việc khôi phục, theo như thánh dụ đợi cho đến lúc mọi sự đã định, lúc đó sẽ đón quyến thuộc về nước, không cần phải hưng sư làm cho lớn chuyện. Còn như tất cả nước An Nam đã bị Nguyễn Nhạc chiếm đóng rồi, đợi cho Tôn Sĩ Nghị tra xét rõ rằng tin tức cùa Lê Duy Kỳ, tâu lên, nặng hay nhẹ, gấp rút hay thư thả, khi đó phải làm gì ắt thánh minh sẽ có biện pháp.

Quân Cơ Xứ là cơ quan quyền lực tối cao của nhà Thanh, chỉ sau hoàng đế, mọi việc đều do tập thể nhỏ bé này quyết định, A Quế là người đứng đầu nhưng chỉ trình lên rất chung chung, đủ biết họ không muốn can thiệp vào việc này. Trước đây, sử thường cho rằng những việc liên quan đến nước ta có thể lo lót một cá nhân mà xong việc. Thiển kiến đó xét ra không phù hợp với thực trạng đưa đến những nhận định sai lạc.

Chúng ta có thể khẳng định rằng các đại thần nhà Thanh đã không hưởng ứng việc đưa quân sang nước ta, việc động binh là do ý riêng của vua Càn Long và Tôn Sĩ Nghị, không thông qua quyết định của Quân Cơ Xứ.
________

CHÚ THÍCH:

1. Chakri nguyên nghĩa là nguyên soái hay tướng quân vì trước đây ông ta chỉ huy quân đội của Phraya Tak- sin và dùng tên này làm tên triều đại.

2. Đông Nam Á người Trung Hoa gọi là Nam Dương (biển phía nam) bao gồm khu vực mà ngày nay chúng ta đặt tên là Southeast Asia, Mã Lai A, Indonesia, Philippines.

3. Năm 1273, khi Nguyên Thế Tổ (Kubilai) nhà Nguyên đòi vua Miến triều cống và thân hành sang chầu, vua Miến Điện đã xử tử sứ giả. Năm 1277, nhà Nguyên đem quân từ Vân Nam xuống đánh, thắng được tại vùng lòng chảo Nam Ti nhưng người Miến vẫn không chịu khuất phục. Năm sau, 1278, nhà Nguyên lại đem quân sang đánh lần nữa, nhưng vẫn không tiến được đến kinh đô Bhamo. Khí hậu viêm nhiệt nhất là bệnh dịch đã khiến cho quân Mông cổ tổn thất nặng nề.

Năm năm sau, 1283, một đạo quân do tướng Mông cổ Singtur (thay vì do người Hồi chỉ huy như trước đây) tiến đánh thung lũng Ir-rawaddy và ép vào kinh thành khiến, vua Miến phải lui về vùng đầm lầy để chống trả. Đến năm 1287, quân Nguyên chiếm được Miến Điện (khi đó có tên là Pagan) và sáp nhập vào đế quốc Mông cổ. Miến Điện chỉ thu hồi được lãnh thổ khi nhà Nguyên bị diệt vong. c.p. Fitzgerald, The Southern Expansion of the Chinese People, New York-Washington, Prae- ger Publishers, 1972, tr.81.

4. Alexander Woodside, “The Ch’ien-LungReign”, trong Willard J. Peterson (ed.), The Cambridge History of China, Vol. 9, Part One: The Ch’ing Dynasty to 1800. Cambridge University Press, 2002, tr.264-68.

5. Để phá vỡ quyền lực của Nguyễn Huệ, Tôn Sĩ Nghị đề nghị với Càn Long rằng Việt Nam cần phải được chia cắt ra. Miền trung Việt Nam sẽ được thưởng cho Xiêm, để trả công cho sự giúp đỡ của Thái chống anh em Tây Sơn. Rõ ràng là đối với Tôn Sĩ Nghị và Càn Long, vua Lê mà họ đang ủng hộ hoàn toàn không có khả năng, ngay cả trong việc làm một lãnh tụ tượng trưng. Ban đầu, Càn Long nghĩ rằng một liên minh quân sự với triều đình Thái “dường như là một thứ có thể thực hiện được”. Sau đó ông bác bỏ ý tưởng này, không phải vì nó vô đạo đức về mặt chính trị, mà bởi nó sẽ cho thấy sự nhỏ mọn trước vua Thái, thậm chí tệ hơn là phá hoại danh tiếng ông có được trong chiến thắng Sinkiang với việc chỉ sử dụng quân đội của mình và không chấp nhận sự giúp đỡ của “thế lực quân sự bên ngoài”. Alexander Woodside, Sđd, tr.277.

6. Tuy nhiên theo một lá thư của giáo sĩ Le Labousse gửi từ Sài Gòn ngày 15 tháng 6 năm 1789 thì Nguyễn Ánh đã bắt được một bức thư của vua Càn Long gửi vua Xiêm yêu cầu đánh vào mặt nam Đại Việt (Le Roy d’ici (tức Nguyễn Ánh) a intercepté une lettre écrire au nom de L’empereur de Chinois au Roy de Siam pour lui dire de venir attaquer les T.s. de coté-ci par la Cochinchine). Nguyễn Nhã, “Một Thiên Tài Quân Sự”, trong Một vài sử liệu về Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ. Cali, Đại Nam, 1992, tr. 107-8, cước chú 38.

7. Alexander Woodside, Sđd, tr.277.

8. Trang Cát Phát, Thanh Cao Tông Thập Toàn Võ Công Nghiên Cứu, Đài Loan, Cố Cung Tùng San, Giáp Chủng số 26, 6-1982, tr.362.

9. Đời Thuận Trị, nhà Thanh phong cho Ngô Tam Quế làm Bình Tây Vương trấn đóng ở Vân Nam, Cảnh Trọng Minh làm Tĩnh Nam Vương, trấn đóng Phúc Kiến, Thượng Khả Hỉ làm Bình Nam Vương, trấn đóng Quảng Đông. Tam Phiên khi đó được giữ trọng binh, thế lực càng lúc càng lớn. Tháng 3 năm Khang Hy thứ 12 (1673), Thượng Khả Hỉ dâng sớ xin cáo lão về Liêu Đông để cho con là Thượng Chi Tín kế vị, nhân cơ hội đó triều đình xuống chiếu triệt phiên. Tới tháng 7, Ngô Tam Quế và Cảnh Tinh Trung (con của Cảnh Trọng Minh) cũng dâng sớ xin triệt binh, vua Khang Hy liền ra lệnh cho cả 3 phiên di chuyển ra ngoài Sơn Hải Quan. Ngày 21 tháng 1, Ngô Tam Quế khởi binh chống lại nhà Thanh, tuyên bố ủng lập Chu Tam Thái Tử (tức Chu Từ Quýnh, con của Sùng Trinh hoàng đế, khi đó thất tung nhưng người Hán dùng danh vị để phát động phong trào phản Thanh phục Minh), viết thư cho Cảnh Tinh Trung, Thượng Khả Hỉ cùng khởi sự, gây ra cái loạn Tam Phiên. Năm Khang Hy thứ 17, Ngô Tam Quế xưng đế ở Hành Châu, quốc hiệu Đại Chu nhưng chẳng bao lâu thì từ trần, cháu là Ngô Thế Phan kế vị. Ngày 19 tháng 10 năm Khang Hy thứ 20, quân Thanh đánh tới Côn Minh, Ngô Thế Phan tự tử, loạn Tam Phiên chấm dứt, tổng cộng 8 năm.

10. Mỗi lần nhà Thanh động binh đều phải tìm một cớ “chính đáng”, không bình định nội loạn thì cũng chinh phạt ngoại hoạn… Tuỳ trường hợp mà họ dùng một động từ thật kêu chẳng hạn như bình định Kim Xuyên, đãng bình Chuẩn Cát Nhĩ, chinh phục Hồi bộ, thảo phạt Miến Điện, tĩnh tuy Đài Loan, thảo hàng An Nam…

11. Lai Phúc Thuận, Càn Long trọng yếu chiến tranh chi quân nhu nghiên cứu, Đài Bắc, Quốc Lập Cố Cung Bác Vật Viện, 1984, tr. 30, trích từ Cung Trung Đáng, Cố Cung Bác Vật Viện, tấu chương của hai họ Tôn ngày mồng 8 tháng 5 năm Càn Long thứ 52 [22-6-1787]: “Nhiên dĩ vong thất quốc chi ấn tín, nhân Trịnh thị thiện quyền thời, tằng thiết đoạt quốc ấn, mưu thủ soán vị. Lê Duy Kỳ nãi tư thỉnh bằng tín, Lưỡng Quảng tổng đốc Tôn Sĩ Nghị dĩ kỳ vị kinh cụ bản cáo ai, thượng vị phụng chỉ thừa tập, bất tiện tiên cấp ấn tín, cự chi”.

12. Thanh Cao Tông thuần hoàng đế thực lục [Thanh Thực Lục], q 1307, tr 9, ỷ tín thượng dụ ngày Canh Tuất, tháng Sáu, Càn Long năm thứ 53. Trang Cát Phát, Sđd, tr.348-9.

13. Nguyên văn theo tấu thư là “điếu phạt chi sư vị động, hưng kế chi nghiệp khả thành” quân điếu phạt chưa cần ra tay thì công việc làm cho kẻ mất nghiệp kia được trở lại đã thành rồi.

14. Trang Cát Phát, Sđd, tr.349. Cung Trung Đáng, CCBVV, tấu triệp của Tôn Sĩ Nghị đề ngày mồng 8 tháng 7, Càn Long thứ 53 (1788); Quân Cơ Xứ, CCBW, bản sao tấu triệp của Tôn Sĩ Nghị ngày mồng 8 tháng 7 năm Càn Long 53.

15. Trang Cát Phát, Sđd, tr.353

16. Ngươi Nguyễn Nhạc đuổi chủ làm loạn cương thường, vọng tưởng việc soán nghịch. Tổng đốc nghe tin đã đích thân đến đây, đã tâu lên đại hoàng đế điều động quan binh các tỉnh Vân Quí, Xuyên Quảng, Phúc Kiến vài mươi vạn, chia đường ra tiến đánh. Nguyễn Nhạc ngươi nếu không hối tội tự mình đổi mới, nghinh đón chủ củ trở về, bảo toàn gia quyến, lại dám quấy nhiễu thiên triều, đem nạp công vật.

Di mục các ngươi đã từng nhận quan chức của họ Lê, bỗng dưng trở mặt thờ kẻ thù, thay chúng gõ cửa quan cầu xin, thực đúng là kẻ vô liêm sỉ. Đúng ra ta phải bắt các ngươi ngay để xin hoàng thượng hạ chỉ đem ra chính pháp. Nhưng nghĩ rằng các ngươi chỉ là những di quan thấp kém, không đáng để trừng trị, vậy hãy mau mau trở về nói cho Nguyễn Nhạc biết rằng, hoạ phúc chỉ trong nháy mắt, các ngươi tự thu lấy.

Trang Cát Phát, Sđd, tr.353-4. Cung Trung Đáng, CCBW, bản sao tấu thư của Tôn Sĩ Nghị đề ngày mồng 8 tháng 7 năm Càn Long 53 [9- 8-1788]. Bản văn này cũng xuất hiện trong Khâm định An Nam kỷ lược [quyển II], Cố Cung Bác Vật viện, Hải Nam, Hải Nam xuất bản xã, 2000 (bản dịch Nguyễn Duy Chính, chưa xuất bản).

17. Quân Cơ Xứ, CCBVV. Trang Cát Phát, Sđd, tr.350.

Tâm sự đầu năm

2012-02-05T11:14:00.000+07:00

Bác Hồ dạy: “Dân chủ là làm sao cho dân mở miệng, đừng để cho dân sợ không dám mở miệng, nhưng điều đáng lo hơn nữa là khiến dân không thiết mở miệng”, tức là người ta không có niềm tin để tham gia vào công việc chung nữa và khoảng cách giữa những người cầm quyền và những người dân là quá xa rồi. Và “Nếu chúng ta xa rời dân thì chúng ta không còn lí do gì để tồn tại…”.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tâm sự đầu năm

Huỳnh Thục Vy
Tác giả gửi đến Dân Luận

Những khoảng tĩnh lặng ngắn ngủi luôn thực sự cần thiết để mỗi người tự làm mới bản thân, nó quan trọng hơn chúng ta nghĩ trong cuộc sống nhiều áp lực này. Nếu không có chúng có lẽ chúng ta chẳng có đủ năng lực tinh thần và sức khỏe để tiếp tục hành trình cam go của mình. Đó là điều mà bản thân tôi đã trải nghiệm.

Khoảng thời gian này tôi không viết, không tham gia hội luận, ít Facebook - những hoạt động khá lý thú nhưng cũng tiêu hao rất nhiều tâm lực. Là một người trầm tĩnh (tôi xin tự nhận định mình như vậy, và ao ước được như vậy), không thích nói nhiều, tôi thích được yên tĩnh một mình để đọc và suy ngẫm. Tránh xa những tranh cãi và sự rầm rộ của truyền thông, tôi hy vọng mình có nhiều thời gian để suy nghĩ về chính mình. Lắm lúc tôi nghĩ rằng, những gì mọi người nói về mình chưa phải là giá trị thực của mình. Một người tự tin và điềm đạm phải là người biết nhận chân chính mình.

Nhưng hôm nay, trong cái không khí đầu xuân tươi vui của đất trời, tự nhiên lại thích viết vài dòng tâm sự với mọi người. Quả thực, viết nghị luận là việc yêu thích nhất của tôi, nó là thứ đã làm tôi suy nghĩ rất nhiều về chính mình, về mọi người, về cuộc đấu tranh… Cũng chính vì việc viết lách này, tôi đã phải trực diện đối mặt với những kẻ nắm trong tay bạo lực Nhà nước.

Bất cứ ai thực tâm vì nền dân chủ tôi sẵn sàng ủng hộ và theo gót. Nhưng ngược lại, bất cứ người nào làm điều ngược lại, dù với chút sức lực bé nhỏ, tôi sẽ dùng cả đời mình để cổ vũ sự phản kháng.

Nhưng phần nhiều những sự căng thẳng của tôi không đến từ chính quyền. Đối với những đàn áp và khủng bố của bạo quyền có thể nói tôi được chuẩn bị tinh thần từ hai mươi năm trước - từ cái lúc họ bắt bỏ tù ba tôi mười năm, chưa kể đến những sách nhiễu khác trong hai mươi năm nay mà tôi không tiện kể ra đây. Đây là những dòng tôi viết cho những người muốn cản trở niềm yêu thích bé nhỏ của tôi, cái hoài bão con con của tôi (là được sống như một người có ích và được tự do), cản trở cái việc mà tôi nghĩ là mình am hiểu hơn những việc khác, và cũng là việc giúp tôi nhận thức các giá trị của xã hội cũng như nhân phẩm của bản thân. Nếu có ai đó nghĩ rằng việc khuyến dụ, hù dọa, làm phiền có thể làm tôi mất tinh thần và từ bỏ việc tôi đang làm thì họ đã nhầm. Làm sao một người có thể từ bỏ cái công việc định hình cuộc sống của cô ta? Làm sao những hành động sách nhiễu có thể ngăn một người được sống như cô ta vốn có? Quý vị quá dư dả thời gian và tiền bạc để làm những công việc vô bổ, mà chính chúng phủ nhận hoàn toàn nhân cách của quý vị.

Đối diện với thế giới hôm nay - nơi mà internet mở tung mọi cánh cửa bí mật và nhạy cảm, nơi mà ngay cả những con người từ lâu đã bị cho là mang một văn hóa xung đột với tự do (Hồi giáo) cũng không thể cam chịu các kẻ độc tài như quý vị, nơi mà những chuyển biến chiến lược không nằm trong tay những chính quyền bất hảo như quý vị mà ngược lại chính quý vị cũng chỉ là những kẻ bị thời thế xô đẩy trên bàn cờ thế giới, quý vị lo sợ ư? Quý vị lo sợ là hợp lý. Nhưng tôi nghĩ rằng càng lo sợ quý vị càng phải hành động cẩn thận và chính xác, đừng để nỗi lo sợ bị lật đổ khiến quý vị hành động như những đứa trẻ không được dạy dỗ. Tôi vẫn luôn muốn nói với quý vị, nếu quý vị còn chút xét đoán tỉnh táo, rằng: những kẻ sai lầm nếu biết sớm sửa chữa sẽ được thứ tha. Đối diện trực tiếp với an ninh và chính quyền địa phương, tôi có thêm một trải nghiệm sống động về những người cộng sản cầm quyền. Quý vị là những người có tư cách và tài trí quá đỗi tầm thường, quý vị nói năng nhăng cuội và và thiếu hiểu biết như những tên lý trưởng phong kiến. Quý vị tự coi mình là cha mẹ dân. Thật không thể hiểu nổi! Vậy mà quý vị lại muốn tiếp tục ngồi ghế lãnh đạo, không những thế còn ngồi trên đầu trên cổ người dân? Than ôi, những kẻ “đại chí sơ tài” luôn gây ra thảm họa cho xã hội và đến một lúc nào đó sẽ gây ra thảm họa cho chính bản thân họ. Đây là những lời thực tâm từ một người mà tuổi trẻ, sức sống và những cảm nhận nhân văn hẳn nhiên làm cho cô ta nhìn nhận và phát biểu mọi điều một cách trong sáng và chân thật nhất có thể.

Năm nay sẽ là năm cả thế giới và Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều thử thách khó giải quyết. Trong những ngày đầu năm này, bằng tất cả thiện chí, tôi xin kính chúc quý vị có đủ dũng cảm để hành động như những con người có ý thức chứ không phải là những con thú chạy theo dục vọng. Xin thành tâm kính chúc quý vị có thêm trí tuệ và mãnh lực tinh tấn để: “phóng hạ đồ đao”, không phải để mang lại cái gì cho ai cả mà trước tiên là để quý vị nhận được sự thứ tha từ dân chúng.

Trong những ngày qua, điều làm tôi suy nghĩ nặng lòng nhất vẫn là những tấm lòng yêu thương, ngợi khen và kỳ vọng của những người yêu quý tôi. Hơn ai hết, tôi biết sức mình có hạn. Dù ý chí và nguyện ước được sống hữu ích nhưng thật sự tôi biết mình còn quá trẻ, ít kinh nghiệm và quá nhiều thiếu sót. Tôi luôn tự hỏi không biết rồi mình sẽ làm được cái gì tốt đẹp cho trú xứ quê hương này không? Đồng ý rằng, thanh niên là “quốc gia lương đống”, là những người phải gánh vác trách nhiệm với non song do tiền nhân để lại. Nhưng nếu không có những bậc cha anh dày dạn kinh nghiệm, chúng tôi sẽ khó lòng có được thành công. Hơn nữa, những điều đáng để kỳ vọng là tài đức chứ không phải là sự sôi nổi, can đảm và tuổi trẻ. Tôi đang nói về nhiều trường hợp trong đó có tôi. Là một người trẻ, tất nhiên tôi tự tin rằng chúng tôi sẽ có thể góp phần cho một sự thay đổi tốt đẹp của quốc gia. Nhưng có một điều tôi luôn lo lắng rằng rất có thể chính sự nhiệt thành, quá tự tin và quá ưa chuộng những giá trị không thực làm cho tuổi trẻ mắc sai lầm. Đôi khi sự ngợi khen và kỳ vọng của những bậc tiền bối làm cho những người trẻ ảo tưởng về tầm quan trọng của mình. Là những người đang đấu tranh cho một giá trị mới, chúng ta nên chú tâm vào những giá trị thực tiễn chứ không cổ vũ cho những phô trương bề nổi. Tôi vui vì mình được tin yêu nhưng tôi nặng lòng biết bao vì tôi nghĩ mình còn chưa xứng đáng.

Tôi không ít lần suy nghĩ về một Việt Nam tương lai, Việt Nam ngày đó phải được trao vào tay những người vừa có thực tâm, lẫn thực tài. Gánh vác một quốc gia đang là một con bệnh văn hóa, kinh tế, chính trị là việc không dễ dàng. Những người mang trọng trách này phải là những kẻ sáng mắt và giàu kinh nghiệm như hoa tiêu, từ ái như một vị lương y, cẩn thận và hiểu biết như một chuyên gia. Dẫn dắt một kẻ có bệnh luôn khó khăn và đòi hỏi nhiều phẩm chất tốt đẹp ở những người lãnh đạo. Những sự bất cẩn, nhiệt tình, phô trương bề ngoài của những người lãnh đạo không phải là những yếu tố tốt lành và đáng được kỳ vọng cho một Việt Nam vốn đã mang nhiều bất hạnh.

Làm người lãnh đạo chính trị một quốc gia không phải là làm ca sĩ, hay minh tinh màn bạc; và chính trị không phải là kỹ nghệ giải trí - nơi mà tính đại chúng luôn được tung hô. Xây dựng và phát triển quốc gia cần những người có thực tài và có chiều sâu hơn là danh tiếng bên ngoài. Thiết nghĩ ngày hôm nay chúng ta phải suy nghĩ nghiêm túc về điều này.

Như tất cả chúng ta có thể thấy, trong lịch sử nhân loại cũng như trong các sự kiện thế giới gần đây, việc loại bỏ một nền độc tài luôn tương đối dễ dàng hơn và cần ít những phẩm chất tích cực của những người đấu tranh cũng như người dân sở tại hơn việc xây dựng một thể chế mới tốt đẹp. Một cách tương đối, có thể nói rằng nếu việc loại bỏ một thể chế phản động chỉ cần hội đủ những điều kiện dường như tiêu cực hơn như: suy thoái hay sụp đổ nền kinh tế, lòng dân phẫn uất cùng cực, tình hình thế giới biến động, chiến tranh…; thì việc xây dựng nền tự do luôn đòi hỏi ở chúng ta những điều kiện tích cực hơn nhiều: hiểu biết và niềm khao khát tự do, sự thắng thế của văn hóa dân chủ, sự lớn mạnh của các định chế dân sự…Nếu sự ra đi của một chế độ độc tài là một biến cố, thì việc xây dựng nền dân chủ là cả một quá trình liên tục và không có điểm dừng. Một sự nghiệp to lớn như thế cần ở chúng ta - những người đang đấu tranh sự nghiêm túc trong cả suy nghĩ và hành động. Không có tòa nhà to đẹp nào được xây dựng bởi những kẻ lười biếng học hỏi, chểnh mảng và thiếu chín chắn.

Tôi cho rằng một người đấu tranh cho dân chủ ít nhất phải biết dân chủ có điều kiện, mục đích và đặc trưng nào. Phải có hiểu biết nhất định về một vấn đề ta mới có thể nhiệt thành mà dấn thân vì nó. Không phải bất cứ ai phản kháng với chính quyền độc tài đều là những người có khả năng kiến lập nền dân chủ. Vậy muốn thành công trong công cuộc xây dựng dân chủ chúng ta phải là những người tôn trọng và đấu tranh cho cái mà tôi gọi là “những giá trị thật” chứ không phải là những giá trị được thổi phồng bởi số đông.

Đầu năm mới Nhâm Thìn, với những ưu tư chân thành nhất, tôi viết ra những dòng này. Tôi yêu đất nước tôi, tôi luôn mong muốn Việt Nam trong tương lai sẽ có được những người lãnh đạo có thực tâm để không làm tổn thương dân tộc thêm lần nào nữa, có thực tài để biết cần phải làm gì khi lèo lái con thuyền đất nước. Bất cứ ai thực tâm vì nền dân chủ tôi sẵn sàng ủng hộ và theo gót. Nhưng ngược lại, bất cứ người nào làm điều ngược lại, dù với chút sức lực bé nhỏ, tôi sẽ dùng cả đời mình để cổ vũ sự phản kháng. Một năm mới nữa đã đến, lại cầu nguyện cho tất cả chúng ta.

Huỳnh Thục Vy

Tam Kỳ ngày 4 tháng 2 năm 2012

Hung thần ở Biển Đông

2012-02-05T11:06:00.001+07:00

Ngày 4 tháng 2, 2012

Vấn đề Biển Đông và các tranh chấp tại đây đã nảy sinh ra nhiều phân tích mang tính học thuật ở quy mô kỹ nghệ. Nhưng là một vấn đề đáng chú ý ở tầm quốc tế, các cuộc tranh luận ầm ĩ đã vẽ ra bức ảnh chung: rất nhiều cuộc tranh cãi, kỹ thuật lại phức tạp, rất nhiều hội nghị và các bài nghiên cứu – tóm lại, bàn tán thì nhiều nhưng rất ít nước ‘đổ dầu vào lửa’. Điều đó có thể là lý do tại sao các nhà bình luận có xu hướng vẽ ra bức tranh tranh chấp với gam màu như ngày tận thế: “Biển Đông là tương lai của xung đột”, một bài báo được đăng trên Tạp chí Foreign Policy (Mỹ) hồi tháng Chín năm ngoái. Tác giả Robert Kaplan dự báo rằng “cũng tương tự như vùng đất tại Đức đã trở thành mặt trận quân sự trong cuộc chiến tranh lạnh, thì Biển Đông cũng có thể là vùng biển sẽ trở thành mặt trận quân sự trong những thập kỷ tới.”

Các tranh chấp vô cùng phức tạp ở Biển Đông đã được đơn giản hóa một cách nguy hiểm.

Ông có thể dự đoán đúng. Các tranh chấp tại đây gần như chưa có một kết quả nào rõ ràng. Các tranh chấp đã tiếp tục tồn tại trong nhiều thập kỷ, tuy không đe dọa hoà bình thế giới và cũng chưa hẳn trở thành tâm điểm chính trong mối quan hệ căng thẳng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Có một nguy cơ rằng việc đưa vùng biển này vào trong cùng một chủ đề với cuộc chiến tranh lạnh đôi lúc chỉ là vấn đề ‘tự thỏa mãn’. Một ấn phẩm gần đây (“Sự hợp tác từ sức mạnh”) thuộc Center for New American Security (CNAS), một nhóm chuyên gia Hoa Kỳ, bảo vệ rằng Hoa Kỳ sử dụng vùng biển này nhằm xây dựng lực lượng hải quân. Và điều này đã làm một số nhà quan sát Trung Quốc cảm thấy dường như họ cần hăng hái hơn để trở thành các chiến binh hùng dũng tại khu vực Biển Đông.

Lấy ví dụ, một số phản ứng trên báo chí Trung Quốc hồi cuối tháng Giêng vừa qua rằng Philippines muốn thỏa hiệp “tối đa” về mặt quân sự với Hoa Kỳ, với nhiều cuộc tập trận chung, và cho phép binh lính Hoa Kỳ có mặt nhiều hơn tại đây. Giải thích cho quyết định trên, các quan chức đã đề cập đến mối đe dọa phát sinh từ “tranh chấp lãnh hải” trong vùng. Việc này có thể thấy rằng Hoa Kỳ không bắt nạt Malaysia trong việc tranh chấp lãnh hải với Philippines liên quan đến các đảo Sabah ở Borneo, mà đây chính là vấn đề tranh chấp ở Biển Đông. Trong tất cả các bên tranh chấp hải đảo, đá ngầm và lãnh hải, nước mà Philippines phải tranh chấp và đối đầu mạnh nhất là Trung Quốc. Đó là những điều mà tờ Hoàn cầu Thời báo của Trung Quốc cũng đã ghi nhận, và họ đã mạnh mẽ kêu gọi các biện pháp trừng phạt Philippines.

Đổi lại, chính phủ Philippine cũng phải trả một giá nhất định về mặt chính trị để tạo dựng mối quan hệ an ninh với Hoa Kỳ. Hiện tại Philippines có thể cảm thấy rằng họ bị Trung Quốc khiêu khích trong lúc Trung Quốc hầu như bỏ qua các phản đối về sự xâm nhập hồi tháng Mười hai vừa qua khi 3 chiếc tàu Trung Quốc đã trái phép đi sâu vào lãnh hải được gọi là “Biển Tây Philippines”. Việc tranh cải như vậy là thường rất phổ biến. Trung Quốc và Đài Loan (hay “Cộng hòa Trung Quốc”) tuyên bố chủ quyền bao phủ gần như tất cả vùng Biển Đông, với bản độ 9-đoạn (lưỡi bò) được ngắt kết xung quanh khu vực này. Việt Nam đã tuyên bố chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa ở phía bắc, nơi mà Trung Quốc đã mang quân xâm chiếm vào năm 1974, và quần đảo Trường Sa ở phía nam, nơi Brunei và Malaysia cũng như Philippines đều tuyên bố một phần chủ quyền. Trong quá khứ, bùng phát đã từng nổ ra tại đây giữa Việt Nam và Trung Quốc vào năm 1988, và giữa Trung Quốc và Philippines vào năm 1995. Nhưng bình thường thì các xung đột vẫn tiếp tục xảy ra, một phần thông qua việc các nước cạnh tranh xây dựng công trình trên đảo bị chiếm đóng và quấy rối các tàu đánh cá cũng như các dự án thăm dò dầu mỏ. Nhưng hầu như các xung đột này chủ yếu được tiến hành thông qua đường lối ngoại giao.

Một số ý kiến cho rằng nguy cơ xung đột rất cao bởi vì đây là khu vực có tiềm năng kinh tế rất lớn. Khu vực này chiếm gần một phần mười số lượng cá trên toàn cầu, khoảng một nửa trọng tải thương mại xuyên lục địa đi qua hải phận này cũng như đây là trung tâm chính vận chuyển hàng hoá thương mại chính trong khu vực. Nhiều học giả cho rằng đây là “Vịnh Ba Tư mới” – một kho báu có thể chứa đầy khí đốt hydrocarbon, trong khi Trung Quốc đang lo lắng bị thiếu hụt nguồn tài nguyên này tại quê nhà nên đã tranh thủ tuyên bố khu vực Biển Đông là của riêng họ.

Với rất nhiều tranh luận, có ba lý do tại sao các tranh cãi tại đây ngày càng trở nên gay gắt hơn. Đầu tiên là quan hệ Hoa Kỳ-Philippines được “tăng cường” nhằm thỏa thuận các vấn đề quốc phòng trong bối cảnh được xem như là một “trục mới” của Hoa Kỳ trong chiến lược ở châu Á. Sau khi công bố hồi tháng Mười một vừa qua tại Úc rằng thủy quân lục chiến Hoa Kỳ sẽ hiện diện thường trực tại Darwin ở miền bắc nước Úc, thì Trung Quốc lo ngại rằng Hoa Kỳ đang tìm kiếm cơ hội để kiềm chế sự phát triển của họ, thông qua việc triển khai quân sự cũng như liên minh với các nước “nhỏ” như Philippines. Thứ hai, cả Philippines và Việt Nam có thể sẽ sớm bắt đầu khai thác dầu mỏ tại đây. Trung Quốc không muốn sự kiện đó xảy ra vì việc này sẽ thiết lập các tiền lệ cho những nước còn lại.

Thứ ba và quan trọng nhất, vị trí của Trung Quốc tiếp tục làm các nước khác lo ngại. Cho đến nay, bản đồ 9-đoạn (hay đường lưỡi bò) thật sự không rõ ràng và không biết Trung Quốc dựa vào căn cứ nào để đưa ra các tuyên bố đó. Và, việc Trung Quốc từ chối đàm phán nghiêm túc với Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN), vì bốn trong số các bên tranh chấp thuộc Hiệp hội này, Trung Quốc dường như muốn chọn ra từng thành viên để đánh bại từng nước một. Cho đến gần đây, việc tranh chấp có vẻ ác liệt hơn giữa Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng khác với Philippines, mối quan hệ đó dường như đang trải qua một giai đoạn tương đối êm dịu. Và cuối tháng Bảy vừa qua, Trung Quốc đã đồng ý với ASEAN về một “hướng dẫn” thực hiện các “tuyên bố” liên quan đến các quy tắc ứng xử mà các bên đã ký kết hồi năm 2002 nhằm giảm bớt căng thẳng trong vùng Biển Đông. Năm ngoái, ASEAN được nằm dưới sự chủ trì của Indonesia. Và sắp tới đây, ghế chủ tịch sẽ được luân phiên qua các nước Campuchia, Brunei và Miến Điện, và dường như các nước này đều không muốn gây xích mích với Trung Quốc bằng cách đưa vấn đề Biển Đông thành một diễn đàn đa phương.

Chiến tranh lạnh bắt đầu như thế nào?

“Đột phá” mà các bên đã đạt được hồi cuối tháng Bảy vừa qua trông vẫn giống như một chiến thuật đang bị trì hoãn. Vì các giải quyết trong các vụ tranh chấp cho tới thời điểm đó vẫn chưa rõ ràng, và cũng không có cơ chế nào được đưa ra thảo luận nhằm hướng đến một giải quyết chung. Trung Quốc dường như đã tính toán kỹ vấn đề này, mặc dù tất cả các quốc gia liên quan trong vùng đang ra sức xây dựng lực lượng vũ trang, nhưng Trung Quốc vẫn ở thế thượng phong vì họ có khả năng chi tiêu quân sự nhiều hơn. Vì vậy, rất có thể là Hoa Kỳ, với lực lượng hải quân hùng mạnh nhất và quan tâm đến việc tuân thủ các quyền tự do hàng hải và thương mại, sẽ tham gia nhiều hơn như bài báo của CNAS đã nêu, “chiến lược để xác định tương lai của lãnh đạo Hoa Kỳ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương”. Trung Quốc, sau khi những gì đã xảy ra, có vẻ vẫn quyết tâm đưa các tuyên bố quyền lợi của họ ra để tiếp tục thử nghiệm.

Đặng Khương chuyển ngữ

Nguồn: Economist