Mỹ, Nhật, Philippines “dàn trận” chống Trung Quốc?

(Báo Giáo dục Việt Nam) - Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cảnh báo Trung Quốc, Ngoại trưởng Nhật Bản chọn Philippines trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị mới và Manila chính thức đưa cuộc tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông ra tòa án quốc tế.... Những bước đi diễn ra liên tiếp này đã khiến nhiều người Trung Quốc hoài nghi rằng, Mỹ cùng với Nhật Bản và Philippines đang “dàn trận” chống họ.

Tàu sân bay Mỹ ở Biển Đông

Philippines hôm 22/1 tuyên bố, nước này sẽ đưa cuộc tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông với Trung Quốc ra Liên Hợp Quốc. Đây được xem là hành động thách thức đối với Trung Quốc bởi nước này thường xuyên phản đối quyết liệt việc đưa các cuộc tranh chấp lãnh thổ giữa họ với các nước láng giềng ra tòa án quốc tế.

Theo lý giải của Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario, quyết định trên đã được đưa ra sau khi Manila đã sử dụng “hầu hết tất cả các phương tiện ngoại giao và chính trị” để giải quyết cuộc tranh chấp trên biển với Bắc Kinh nhưng không có tác dụng. Manila hy vọng, sự phân xử của tòa án quốc tế sẽ đem đến “một giải pháp lâu dài” cho cuộc tranh chấp hiện nay.

Bước đi pháp lý trên của Philippines đã khiến không chỉ Bắc Kinh choáng váng mà còn khiến cả khu vực bất ngờ. Bắc Kinh rõ ràng không thể không choáng váng và tức giận bởi “đòn” bất ngờ của Manila đã đẩy họ vào thế bí. Nếu Trung Quốc từ chối không tham gia thì phiên tòa vẫn có thể được tiếp tục. Tuy nhiên, việc Trung Quốc không tham gia vào vụ kiện này sẽ khiến cộng đồng quốc tế hoài nghi về tính hợp pháp trong những tuyên bố chủ quyền của nước này ở Biển Đông.

Trong trường hợp Trung Quốc bị xử thua, nước này có thể không tuân theo phán quyết mà tòa án quốc tế đưa ra bởi không có chế tài nào để buộc Bắc Kinh phải tuân theo. Tuy nhiên, một phán quyết theo hướng có lợi cho Philippines cũng sẽ khiến cho tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở các vùng tranh chấp ở Biển Đông trở nên yếu đi. Hơn nữa, việc Trung Quốc không thực hiện theo phán quyết của tòa án quốc tế cũng sẽ khiến uy tín và vị thế của nước này bị ảnh hưởng ít nhiều, đặc biệt là khi Trung Quốc đường đường là một cường quốc lớn.

Trung Quốc hoài nghi Mỹ, Nhật Bản, Philippines

Trong khi tin tức về việc Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế đang “nóng sốt” trên các mặt báo quốc tế thì một số người Trung Quốc tỏ ra hoài nghi rằng, Mỹ, Nhật Bản và Philippines đang có một âm mưu hay một kế hoạch nhằm chống lại họ. Những người này cho rằng, việc Mỹ “quay trở lại” khu vực Châu Á-Thái Bình Dương trùng thời điểm với sự nổi lên của các cuộc tranh chấp ở Biển Đông giữa Bắc Kinh và các nước láng giềng.

Tổng thống Philippine Benigno Aquino đã đề nghị Mỹ xem xét kéo dài các thỏa thuận quân sự với nước này. Đây là điều trái ngược với chính quyền tiền nhiệm của ông Aquino.

Vai trò của Nhật Bản cũng bị hoài nghi. Đại diện cho chính phủ mới của tân Thủ tướng Shinzo Abe, Ngoại trưởng Fumio Kishida đã chọn Manila là điểm đến đầu tiên trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị mới của ông này. Trong chuyến thăm Philippines hai nước đã đồng ý thắt chặt quan hệ mọi mặt, đặc biệt là an ninh, quân sự song phương. Ngoại trưởng Nhật đã hứa sẽ cung cấp các tàu tuần tra bờ biển cho Philippines trong khi Manila hoan nghênh việc Nhật Bản tái vũ trang cho quân đội nước này.

Sau chuyến thăm của ông Kishida, Philippines đã chính thức tuyên bố đưa cuộc tranh chấp ở Biển Đông với Trung Quốc ra giải quyết tại tòa án quốc tế. Một sự trùng hợp nữa khiến Trung Quốc hoài nghi về bộ ba Mỹ, Nhật Bản và Philippines là việc tòa án quốc tế thực hiện phân xử vụ kiện của Philippines theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển hiện đang được dẫn dắt bởi vị Chủ tịch là người Nhật Bản - ông Shunji Yanai.

Mới đây, Ngoại trưởng Mỹ cũng có những phát biểu ám chỉ sẽ bảo vệ Nhật Bản trong cuộc tranh chấp của nước này với Trung Quốc ở biển Hoa Đông.

Tuy nhiên, những sự trùng hợp mà người Trung Quốc chỉ ra ở trên thực chất nó chỉ xảy ra sau khi nước này liên tục có các hành động đầy khiêu khích và hung hăng ở các khu vực tranh chấp thuộc hai vùng biển Đông và biển Hoa Đông.

Trong những cuộc đối đầu kéo dài nhiều tháng qua ở khu vực bãi cạn Scarborough đang nằm trong tranh chấp với Philippines ở Biển Đông, Trung Quốc với tư cách là nước lớn và mạnh hơn đã không ngừng đưa ra các động thái nhằm gây sức ép, uy hiếp Philippines.

Manila tố cáo, dù Bắc Kinh đã cam kết cùng với Philippines sẽ rút hết mọi tàu thuyền ra khỏi bãi cạn Scarborough để làm dịu tình hình nhưng sau khi tàu thuyền Philippines rút đi thì tàu thuyền của Trung Quốc vẫn tiếp tục ở lại khu vực. Manila cũng tố cáo Trung Quốc đã xua đuổi không cho tàu thuyền của họ vào trú ở khu vực bãi cạn Scarborough khi điều kiện thời tiết xấu.

Về cuộc tranh chấp với Nhật Bản ở biển Hoa Đông, Trung Quốc cũng bị cáo buộc là đã làm leo thang căng thẳng khi liên tiếp đưa tàu thuyền rồi sau đó là cả máy bay tiếp cận quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.

Rõ ràng, để làm dịu tình hình căng thẳng ở Biển Đông và biển Hoa Đông hiện nay, các bên liên quan rất cần phải kiềm chế, tránh đưa ra thêm bất kỳ động thái nào khiến cho các vùng biển này “nổi cơn sóng gió” mới.

Kiệt Linh/VnMedia

Trung Quốc tiếp tục xấm lấn lãnh thổ Việt Nam

(Báo Giáo dục Việt Nam) - Bất chấp tất cả những phản ứng từ Việt Nam, các quốc gia trong khu vực và cộng đồng quốc tế, Trung Quốc liên tục thực hiện các bước xâm lấn lãnh thổ, lãnh hải của Việt Nam trên biển Đông.

Những động thái mới đây cho thấy Trung Quốc rất khẩn trương thực hiện các bước đi chuẩn bị cho sự xâm lấn trên quy mô rộng hơn.

Trung Quốc chiếm biển, chiếm đảo, xây dựng cái gọi là thành phố Tam Sa trên lãnh thổ Việt Nam. Tự cho mình quyền quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Và hãy xem họ đang làm gì trên lãnh thổ của Việt Nam mà họ xâm lấn.

Theo tờ Nhân dân nhật báo số ra 28/1, phát biểu tại Đại hội nhân dân tỉnh Hải Nam mới đây, “Thị trưởng Tam Sa” Tiêu Kiệt cho biết: “Trong năm nay, chúng tôi sẽ hoàn tất vận hành giai đoạn một của cảng mới ở đảo Vĩnh Hưng (tức đảo Phú Lâm thuộc Hoàng Sa của Việt Nam), nhà máy lọc nước biển, nhà máy xử lý chất thải…”. Cũng trong ngày 28.1, báo China Daily đưa tin giới chức của cái gọi là “thành phố Tam Sa” tuyên bố sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế biển trong năm 2013. Họ đang lên kế hoạch thành lập đội tàu cá gồm 200 chiếc chuyên đánh bắt ở các vùng biển xung quanh “thành phố” này.

Sau các nhà máy lọc nước biển, nhà máy xử lý chất thải sẽ còn những nhà máy gì nữa? Sau 200 chiếc tàu cá tràn vào vùng biển Hoàng Sa, Trường Sa sẽ là những đoàn tàu nào nữa? Trung Quốc sẽ không từ bỏ bất cứ thủ đoạn nào để gặm nhấm toàn bộ biển Đông, hoàn tất tham vọng lưỡi bò bằng cách biến từ sự tưởng tượng thành hiện thực.

Việt Nam đã có thiện chí giải quyết tranh chấp bằng con đường hòa bình, hữu nghị và dựa trên luật pháp quốc tế. Nhưng cho đến nay, những gì Trung Quốc đáp lại là quay lưng với tinh thần thiện chí đó của Việt Nam và chà đạp sự thật lịch sử và các tài liệu khoa học khách quan liên quan đến chủ quyền của các quốc gia trên biển Đông. Trung Quốc nhắm mắt, bịt tai trước phản ứng của dư luận quốc tế để thực hiện bằng được âm mưu của mình.

Việt Nam có sức mạnh của sự thật lịch sử, có đầy đủ chứng cứ chứng minh thuyết phục chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, có sự ủng hộ của các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế, có sức mạnh của chính nghĩa và đặc biệt là sức mạnh của lòng yêu nước trong toàn dân.

Lịch sử ngàn năm dựng nước và giữ nước đã minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đó.

Lê Chân Nhân/Dân Trí

Tập Cận Bình: "Bắc Kinh sẽ không thỏa hiệp về chủ quyền"

(Báo Giáo dục Việt Nam) - Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định Bắc Kinh sẽ “không thỏa hiệp về chủ quyền”. Tờ China Daily ngày 30.1 dẫn lời Tổng bí thư (TBT) Tập phát biểu tại một cuộc họp của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản (ĐCS) Trung Quốc nói rằng nước này không bao giờ từ bỏ cái mà ông gọi là “quyền và quyền lợi hợp pháp”. Ông tuyên bố: “Đừng nước nào nghĩ rằng chúng ta sẽ mua bán những quyền lợi cốt lõi của mình và hy vọng chúng ta sẽ nhận quả đắng vốn gây tổn hại chủ quyền, an ninh và quyền lợi phát triển đất nước”.

Ông Tập Cận Bình nhiều lần hô hào quân đội tăng cường sức chiến đấu - Ảnh: Hoàn Cầu thời báo

Ngoài ra, như những phát biểu trước đây của giới lãnh đạo Trung Quốc, TBT Tập mới đây lại hứa hẹn nước này sẽ “phát triển hòa bình”, không tổn hại lợi ích các quốc gia khác. Tuy nhiên, trong thực tế, những hành động của Bắc Kinh thời gian qua đối với vấn đề chủ quyền trên biển Đông khiến các nước không khỏi lo ngại. Kể từ khi lên cầm quyền hồi cuối năm ngoái, ông Tập đã nhiều lần đi thăm các quân khu và kêu gọi quân đội tăng cường tinh thần sẵn sàng chiến đấu. Mới đây nhất, vào ngày 29.1, ông Tập đi kiểm tra cảnh sát vũ trang ở Bắc Kinh và kêu gọi lực lượng này tuyệt đối trung thành với ĐCS Trung Quốc.

TBT Tập tuyên bố về chủ quyền sau khi Philippines quyết định đưa yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở biển Đông ra Tòa án Quốc tế về luật Biển (ITLOS). Phản ứng sau quyết định của Philippines, các nhà lập pháp Mỹ kêu gọi Bắc Kinh ra đối chứng trước tòa. Ngoài ra, nhiều bên khác đã lên tiếng ủng hộ giải quyết tranh chấp thông qua những biện pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế và khẳng định Manila “có quyền hợp pháp” về việc kiện Bắc Kinh. Nhận định về vụ kiện, tờ China Post hôm qua đăng bài viết cho rằng Philippines về cơ bản đã “ra tay thông minh” vì Trung Quốc có thể phải làm rõ quy mô và cơ sở của yêu sách “đường lưỡi bò” mà Bắc Kinh lâu nay vẫn lập lờ.

Trong một diễn biến khác, Nhật Bản dường muốn giảm nhẹ căng thẳng với Trung Quốc vấn đề tranh chấp quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Reuters hôm qua dẫn lời Thủ tướng Shinzo Abe ngày 29.1 tuyên bố sẵn sàng họp thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhằm xây dựng lại quan hệ song phương vốn bị tổn thương do tranh chấp trên. Tuy nhiên, ông Abe khẳng định “không có chỗ” cho việc đàm phán về vấn đề Senkaku/Điếu Ngư. Mặt khác, tờ Daily Yomiuri ngày 30.1 đưa tin Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật sẽ thành lập một lực lượng với 600 thành viên chuyên trách giám sát quần đảo này.

Ấn - Nhật tăng tập trận chung

Tờ The Times of India hôm qua đưa tin Đối thoại hàng hải Nhật Bản - Ấn Độ lần đầu tiên đã khai mạc vào ngày 29.1 ở New Delhi. Tại sự kiện này, hai bên đồng ý phối hợp và tăng cường tập trận chung song phương nhằm đối phó Trung Quốc đang gia tăng theo đuổi tuyên bố chủ quyền trên biển Đông và Hoa Đông.

Thanh Niên

Mỹ sẽ trực tiếp đối kháng quân sự Trung Quốc ở Biển Đông?

(Báo Giáo dục Việt Nam) - Tổng thống Obama bắt đầu nhiệm kỳ hai với căng thẳng gia tăng ở Biển Đông, giữa lúc Philippines đưa vụ tranh chấp biển đảo với Trung Quốc ra trước tòa án Liên Hợp Quốc.

Tổng thống Obama sẽ xử lý như thế nào vấn đề Biển Đông?

Giới phân tích thời cuộc trên thế giới rất quan tâm đến việc xử lý vấn đề hóc búa này - nhất là khi chính quyền Obama phải giữ chữ “tín”với các đồng minh truyền thống, phải duy trì vị thế siêu cường trong khi không muốn hủy hoại mối quan hệ “dựa vào nhau mà sống” với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là Trung Quốc.

Ngành lập pháp Mỹ tỏ ra khá cứng rắn

Những tham vọng của Trung Quốc ở Biển Đông là một phần trong cuộc điều trần ở Thượng viện Mỹ hồi tuần trước để bỏ phiếu chấp thuận ông John Kerry, người được Tổng thống Barack Obama đề cử làm Bộ trưởng Ngoại giao.

Thượng nghị sĩ Marco Rubio của đảng Cộng hòa đã đặt dấu chấm hỏi về cách xử lý của chính quyền Obama. Ông Rubio nói: "Bắc Kinh đang có thái độ ngày càng hung hăng hơn trong những yêu sách chủ quyền lãnh thổ và các nước láng giềng của Trung Quốc đang trông đợi một sự đối trọng từ phía Mỹ…”.

Trong chuyến công du 3 ngày tới Manila, phái đoàn do Chủ tịch Ủy ban đối ngoại Hạ viện Mỹ Edward Royce dẫn đầu (đang ở thăm Manila) đã được các quan chức Bô%3ḅ Ngoại giao Philippines thông báo về lập trường của chính phủ nước này sau khi tìm cách giải quyết tranh chấp với Trung Quốc qua con đường ngoại giao và chính trị bất thành.

Phát biểu với hãng tin AP sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Alberto del Rosario, Hạ nghị sĩ Royce cho biết Washington không bênh bên nào trong cuộc tranh chấp biển đảo ở khu vực, nhưng Mỹ ủng hộ một giải pháp ngoại giao được quốc tế công nhận. Theo ông, “tốt nhất là Trung Quốc nên tham gia vào tiến trình (tranh tụng) để các bên có thể tiến bước trong khuôn khổ luật pháp quốc tế”.

Chặng dừng chân tiếp theo của phái đoàn nghị sỹ Mỹ sau chuyến thăm Philippines là Bắc Kinh. Tại đây họ sẽ nêu vấn đề tranh chấp Biển Đông với giới chức Trung Quốc. Như vậy, có thể nói rằng quyết định kiện Trung Quốc ra trước tòa án Liên hợp quốc của Philippines đã nhận được hậu thuẫn quốc tế đầu tiên và có trọng lượng.

Tân Ngoại trưởng John Kerry tỏ ra thận trọng hơn

Theo VOA, trong phiên điều trần mới đây trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, Thượng nghị sĩ John Kerry nói rằng việc Washington tăng cường các mối quan hệ với Bắc Kinh là cực kỳ quan trọng.

John Kerry: Việc Washington tăng cường các mối quan hệ với Bắc Kinh là cực kỳ quan trọng.

Ông Kerry nói: “Trung Quốc là nền kinh tế quan trọng thứ nhì trên thế giới và rõ ràng có nhu cầu vô cùng to lớn về các nguồn tài nguyên trên khắp thế giới và chúng ta cần phải thiết lập những qui tắc hoạt động phù hợp với quyền lợi của tất cả các nước. Trung Quốc cho biết họ đang tìm cách thông qua đối thoại để giải quyết những yêu sách chủ quyền chồng chéo nhau, nhưng họ chống đối sự ủng hộ của Hoa Kỳ dành cho việc can dự nhiều hơn của một liên minh các nước Đông Nam Á”.

Mỹ và Trung Quốc hiện đang phụ thuộc lẫn nhau và phải “dựa vào nhau mà sống”. Trong 11 tháng đầu năm ngoái, Trung Quốc đã xuất khẩu 390 tỷ USD quần áo, hàng điện tử và các dịch vụ khác vào Mỹ. Chính Mỹ đã thúc đẩy tốc tăng trưởng của Trung Quốc và kích thích sự thèm khát của nước này đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên như kim loại, đất hiếm, than đá và dầu mỏ.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng nắm trong tay 1.150 tỷ USD nợ chính phủ Mỹ, chiếm tới 10% tổng cộng các khoản nợ công. Chính phủ Trung Quốc có thể phô diễn sức mạnh kinh tế theo cách mà những người tiêu dùng ở Mỹ có không thể nào làm nổi. Các doanh nghiệp của hai bên sẽ phụ thuộc vào cách tân Ngoại trưởng John Kerry xử lý mối quan hệ này. Đây sẽ là thách thức đầu tiên mà ông phải giải quyết với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Tờ China Daily trích lời giới chuyên gia Trung Quốc cho rằng John Kerry là một nhà ngoại giao “chuyên nghiệp, bình tĩnh và thực dụng”. Ruan Zongze, một quan chức ngoại giao Trung Quốc kỳ cựu tại Mỹ và hiện là Phó Giám đốc của Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc, nói với China Daily: “Quan hệ Trung Quốc-Mỹ đã xấu đi bởi một loạt các biện pháp ‘tái cân bằng’ của Mỹ, đặc biệt là quá nhấn mạnh hành động quân sự và khiến cho Trung Quốc càng thêm ác cảm”.

Liệu Mỹ có thể “trung lập” trong vấn đề Biển Đông?

Theo tạp chí Quan hệ quốc tế hiện đại (Trung Quốc), chủ trương chính sách của Mỹ về vấn đề Biển Đông bao gồm những điểm dưới đây: không có đòi hỏi về chủ quyền; trong vấn đề tranh chấp chủ quyền không đứng về bên nào; ủng hộ đàm phán đa phương để giải quyết tranh chấp; phản đối việc lựa chọn biện pháp quân sự hoặc đe dọa sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp; thúc giục các bên tôn trọng luật pháp quốc tế bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về luật biển; tự do hàng hải; lợi ích thương mại không bị ảnh hưởng; đưa ra sự bảo hộ an ninh cần thiết cho các nước đồng minh; duy trì trật tự an ninh và thương mại trên biển ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương…

Chủ trương chính sách đó mâu thuẫn với Trung Quốc trên ba mặt sau đây:

Về “tự do hàng hải”, Mỹ dựa vào những quy định có liên quan của luật pháp quốc tế và cách làm nhất quán của Mỹ tại các khu vực biển khác trên thế giới. Trung Quốc tuy cũng ủng hộ “tự do hàng hải”, nhưng phản đối Mỹ triển khai các hoạt động quân sự như “tiếp cận do thám” mang tính thù địch.

Về “phương thức giải quyết”, Mỹ chủ trương Trung Quốc cùng với các nước đòi hỏi chủ quyền ở Biển Đông vận dụng phương thức đối thoại đa phương để giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền và thúc giục Trung Quốc ký kết “Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông”. Về phần mình, Trung Quốc nhấn mạnh giải quyết song phương.

Về vấn đề “can thiệp quân sự”, “Hiệp ước phòng thủ chung Mỹ-Philippines” ký kết năm 1951 đã cung cấp cơ sở pháp lý cho việc Mỹ can thiệp quân sự vào việc tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc và Philippines.

Trong ba mâu thuẫn lớn nêu trên, vấn đề can thiệp quân sự của Mỹ là nguy hiểm nhất. Quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines và sức ép chính trị trong nước Mỹ khiến cho việc can thiệp quân sự của Mỹ vào tranh chấp chủ quyền trong các vụ tương tự như vụ bãi đá ngầm Scarborough là có thể xảy ra.

Nhưng hiện thời, việc cố gắng tránh bị lôi cuốn vào tranh chấp quân sự vẫn là sự lựa chọn chính sách hàng đầu ở Washington. Trực tiếp đối kháng quân sự trên biển với Trung Quốc cũng không phù hợp với lợi ích chiến lược lâu dài của Mỹ.

Lê Chân (Kienthuc.net.vn)

"Nếu Trung Quốc tiếp tục cứng đầu, xung đột ở Biển Đông khó tránh!"

(GDVN) - Mặc dù các cuộc thảo luận giữa Trung Quốc với các thành viên ASEAN về Biển Đông trong năm 2013 đã được khởi động, nhưng chắc chắn Trung Quốc sẽ tiếp tục hoãn binh, dây dưa và cuối cùng là phủ quyết bất kỳ quy định nào hạn chế và ràng buộc

Lương Quang Liệt, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc sắp mãn nhiệm được cho là người theo đuổi quan điểm hung hăng trên các vùng biển tranh chấp

Chuyên gia Storey nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Đông Nam Á của Singapore, tác giả cuốn "Đông Nam Á và sự trỗi dậy của Trung Quốc: Tìm kiếm an ninh" nhận định, trong năm 2013 Bắc Kinh sẽ tiếp tục đẩy mạnh chính sách chia rẽ nội khối ASEAN trong vấn đề Biển Đông và nếu Bắc Kinh cứ tiếp tục những gì họ đang làm thì chuyện xảy ra xung đột trên Biển Đông là điều khó tránh.

 

Trong vài năm gần đây tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông luôn là vấn đề gây chia rẽ nội bộ ASEAN bởi những "chính sách cơ bắp" mà Bắc Kinh theo đuổi để củng cố cho tuyên bố chủ quyền của mình. Bắc Kinh chứng minh rằng nó đã thành công trong việc tạo ra sự chia rẽ và khai thác triệt để sự chia rẽ này, điều đó sẽ khiến cho Brunei gặp nhiều khó khăn hơn khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2013.

Do lợi ích khác nhau giữa các quốc gia thành viên cũng như mối quan hệ khác nhau của mỗi nước ASEAN với Trung Quốc nên quan điểm của các quốc gia này đối với tranh chấp Biển Đông cũng khác nhau.

Trong khi tranh chấp Biển Đông là vấn đề nổi cộm, mối quan tâm lớn của Philippines và Việt Nam thì dường như Malaysia và Brueni, hai nước có tuyên bố chủ quyền với 1 phần quần đảo Trường Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam - PV) có phần giảm nhẹ hơn.

Indonesia và Singapore đã kêu gọi Trung Quốc cung cấp các luận cứ pháp lý cho các tuyên bố chủ quyền của họ. Tuy nhiên, Thái Lan, Lào, Myanma và Campuchia không có liên quan trực tiếp tới tranh chấp chủ quyền Biển Đông và những nước này cũng không muốn quan hệ của họ với Bắc Kinh bị sứt mẻ vì chỉ vì dám nêu lên vấn đề Biển Đông trước cộng đồng ASEAN.

Vì vậy, có thể thấy rằng một "mẫu số chung nhỏ nhất" - sự đồng thuận tại ASEAN chỉ đóng vai trò cần thiết cho hòa bình và ổn định ở Biển Đông, khó hy vọng tổ chức này có thể đóng vai trò nào đó mạnh mẽ hơn trong giải quyết tranh chấp, Storey nhận định.

Campuchia đã ngả hẳn về phía Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông bất chấp lợi ích chung của cả khối ASEAN khiến cho lần đầu tiên 1 hội nghị Ngoại trưởng của khối ASEAN hồi tháng 7 năm ngoái không thể ra được tuyên bố chung sau 45 năm thành lập và điều này lại suýt nữa thì lặp lại vào tháng 11/2012.

Brunei rõ ràng đang rất quan tâm việc làm thế nào để quốc gia này có thể tránh được một "sai lầm đáng xấu hổ" như trên khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2013. Quốc gia này sẽ phải vận dụng tất cả các kỹ năng ngoại giao có thể để giữ lấy sự đồng thuận nội khối ASEAN trong khi phải làm sao tránh để Bắc Kinh phật ý.

Vấn đề đặt ra ở đây là Trung Quốc đang ngày càng gia tăng sự hiện diện quân sự cũng như bán quân sự trên Biển Đông, "bắt nạt" các bên tranh chấp khác trên mặt trận ngoại giao.

Trong khi các bên liên quan như Philippines và Việt Nam mong muốn ký kết Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) có tính ràng buộc pháp lý thay thế cho Tuyên bố chung của các bên trên Biển Đông (DOC) ký năm 2002 giữa ASEAN và Trung Quốc không có gì ràng buộc thì Trung Quốc lại liên tục lần nữa, trì hoãn "vì thời gian chưa phù hợp".

Rõ ràng là Bắc Kinh đang tập trung vào việc thực hiện một thỏa thuận không ràng buộc, bản DOC năm 2002 nhằm mục đích tiếp tục các động thái leo thang trên Biển Đông. Thái độ "cứng đầu" của Trung Quốc trên Biển Đông không phải điều gì đáng ngạc nhiên, nó được tính toán kỹ với sự phát triển sức mạnh kinh tế và quân sự của mình để ép buộc các bên liên quan phải chấp nhận yêu sách của Trung Quốc.

Sự thành công của Bắc Kinh trong việc "kiểm soát" lập trường chung của ASEAN về Biển Đông thông qua con bài Campuchia sẽ củng cố sự tự tin của Trung Quốc và khuyến khích nước này tiếp tục theo đuổi mục tiêu ấy - chia rẽ nội khối ASEAN trong vấn đề Biển Đông.

Mặc dù các cuộc thảo luận giữa Trung Quốc với các thành viên ASEAN về Biển Đông trong năm 2013 đã được khởi động, nhưng chắc chắn Trung Quốc sẽ tiếp tục hoãn binh, dây dưa và cuối cùng là phủ quyết bất kỳ quy định nào hạn chế và ràng buộc các hoạt động leo thang tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông, việc cho ra bản Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC) là điều rất khó thành hiện thực.

Chia rẽ nội khối ASEAN về vấn đề Biển Đông không chỉ tạo cơ hội cho Bắc Kinh tiếp tục leo thang mà còn là nước cờ hiểm đối phó với chiến lược Mỹ quay trở lại châu Á - Thái Bình Dương. Một khi ASEAN cho thấy tổ chức này không có khả năng giải quyết các vấn đề an ninh lớn như tranh chấp chủ quyền Biển Đông, Washington có thể sẽ mất nhiệt tình trong việc hỗ trợ các nước này đối phó với các nguy cơ từ Trung Quốc.

Xung đột trên Biển Đông là điều không thể tránh khỏi, chuyên gia Storey nhận định. Nếu ngăn chặn được một cuộc đụng độ ngẫu nhiên trên Biển Đông thì hiện trạng sẽ tiếp tục duy trì trong năm 2013 và những va chạm sẽ gia tăng trong các hoạt động khai thác dầu khí và đánh bắt cá trên các vùng biển tranh chấp.

Hồng Thủy (Nguồn: WSJ)

Mỹ khuyên Trung Quốc ra tòa, Tập Cận Bình "quyết không đổi chác"!?

(GDVN) - "Đừng mơ Trung Quốc sẽ chấp nhận đem các 'lợi ích cốt lõi' của mình đi đổi chác, đừng mơ Trung Quốc sẽ chấp nhận ăn 'trái đắng' tổn hại đến chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển quốc gia", Tập Cận Bình nhấn mạnh.

Ông Tập Cận Bình, Tổng bí thư đảng Cộng sản Trung Quốc

 

Nhóm Thượng nghị sĩ Mỹ đang ở thăm Philippines hôm thứ Ba do Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Edward Royce dẫn đầu đã lên tiếng kêu gọi Trung Quốc nên đồng ý với Philippines đưa tranh chấp chủ quyền Biển Đông ra Hội đồng trọng tài Liên Hợp Quốc về Luật Biển phân xử.


Trước đó Philippines đã tiến hành một nước đi được cho là táo bạo khi quyết định kiện "đường lưỡi bò" phi pháp mà Trung Quốc tự vẽ ra trên Biển Tây Philippines (tức Biển Đông) ra Hội đồng trọng tài Liên Hợp Quốc về Luật Biển.

Bắc Kinh đã không đưa ra một phản ứng chính thức, nhưng Hồng Lỗi, người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này vẫn tái khẳng định cái gọi là "chủ quyền không thể tranh cãi" ở Biển Đông.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ cho rằng, mặc dù Washington không phải một bên tranh chấp, nhưng Mỹ ủng hộ một giải pháp thông qua con đường ngoại giao và "được quốc tế công nhận."

"Tốt nhất là Trung Quốc nên tham gia vào vụ kiện này theo đúng quy định của luật pháp quốc tế", Thượng nghị sỹ Royce nói với AP sau cuộc gặp Ngoại trưởng Philippines, "chúng tôi muốn làm dịu những căng thẳng và tiếp cận vấn đề từ quan điểm ngoại giao."

Phái đoàn Thượng nghị sĩ Mỹ có mặt tại Manila hôm thứ Hai và sang Bắc Kinh sáng nay 30/1 như một phần của chuyến công du châu Á, nơi Mỹ đang cố gắng tái khẳng định sự hiện diện của mình thời kỳ hậu chiến tranh Afghanistan và Iraq.

Trong một diễn biến khác có liên quan, ngày 29/1 khi phát biểu trước Hội nghị Bộ Chính trị đảng Cộng sản Trung Quốc, Tập Cận Bình đã nhấn mạnh, Trung Quốc sẽ không bao giờ đem "lợi ích cốt lõi" đi đổi chác, Bắc Kinh quyết không thỏa hiệp về "chủ quyền, an ninh và lợi ích của mình".

Ông Bình nói với 24 thành viên còn lại trong Bộ Chính trị rằng, Trung Quốc theo đuổi chính sách "phát triển hòa bình", nhưng sẽ không bao giờ "hy sinh quyền lợi chính đáng hoặc các lợi ích cốt lõi".

"Dù là quốc gia nào cũng đừng mơ Trung Quốc sẽ chấp nhận đem các 'lợi ích cốt lõi' của mình đi đổi chác, đừng mơ Trung Quốc sẽ chấp nhận ăn 'trái đắng' tổn hại đến chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển quốc gia", Tập Cận Bình nhấn mạnh.

Quan điểm "quyết không đổi chác" được Tập Cận Bình đưa ra đúng thời điểm Philippines kiện "đường lưỡi bò" phi pháp của Trung Quốc ra Hội đồng trọng tài Liên Hợp Quốc về Luật Biển và ngay trước thềm chuyến công du 2 nước của nhóm Thượng nghị sĩ Mỹ.

Từ động thái này có thể thấy khả năng Trung Quốc chịu "ra tòa" cùng với Philippines gần như bằng không và có lẽ Manila cũng đã tiên liệu việc này, nhưng nói như Tổng thống Aquino, kiện "đường lưỡi bò" phi pháp của Trung Quốc trên Biển Đông là cần thiết, bởi nếu không Bắc Kinh sẽ được đằng chân, lân đằng đầu, sau Scarborough sẽ tới lượt Bãi Cỏ Rong (nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam mà Philippines cũng đang tuyên bố chủ quyền - PV).

Hồng Thủy (Nguồn: AP)

Tướng CA: "Trung Quốc lớn quá" là ngụy biện hoàn toàn sai lầm

(Báo Giáo dục Việt Nam) - "Điều cần phải bàn là “Tại sao Việt Nam mạnh? Tại sao Việt Nam yếu?”. Nhiều người trong nước đang ngụy biện rằng, Trung Quốc lớn quá, Việt Nam không thể làm gì hơn được. Điều đó là hoàn toàn sai lầm".

Tiếp tục trao đổi với PV xung quanh việc Philippines xúc tiến khởi kiện Trung Quốc ra tòa án trọng tài Liên hiệp quốc, Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện chiến lược, Bộ Công an đã có những đánh giá về chủ đề đang được nhiều học giả quan tâm "Việt Nam lớn hay nhỏ".

Thiếu tướng Lê Văn Cương

Trong bối cảnh đó, nhiều người đang lo ngại, những phát biểu cứng rắn từ các giới chức quân sự “diều hâu” của Trung Quốc sẽ ảnh hưởng tới mối quan hệ Việt – Trung?

Trước thái độ hung hăng hiếu chiến của một số người Trung Quốc, chúng ta phải bình tĩnh. Trong số hơn 1 tỷ 300 triệu người Trung Quốc, tuyệt đại đa số là người tốt, nhân hậu. Những người này không có lợi ích gì trong việc Trung Quốc gây hấn với Việt Nam cũng như gây hấn với các nước khác.

Và tôi tin rằng, trong hơn 3 triệu quân nhân Trung Quốc, tuyệt đại đa số trong số đó cũng không muốn gây sự với Việt Nam bởi bản thân họ không được lợi gì cả. Ngay trong lãnh đạo cấp cao Trung Quốc thì không phải tất cả họ đều muốn gây sự với Việt Nam. Chúng ta không vơ đũa cả nắm.

Trong công tác đầu tranh, chúng ta phải đấu tranh bằng nhiều cách: con đường ngoại giao và tận dụng mọi cái có thể tận dụng được.

Nếu họ có các hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam thì phải triệu Đại sứ của họ lên để phản đối, gửi Công hàm và tuyên bố cho cả thế giới biết. Việt Nam không bao giờ kích động chủ nghĩa dân tộc để chống lại Trung Quốc nhưng trách nhiệm của Nhà nước ta là phải nói để cho dân biết, thế giới biết.

Một đại thi hào Trung Quốc đã từng nói đại ý rằng: “Triều đình phong kiến (Trung Quốc – PV) một vạn năm nay, người ta tàn bạo như con hồ ly nhưng nhát gan như con thỏ rừng trước kẻ mạnh”.

Hàng nghìn năm nay, Trung Quốc là quốc gia mềm nắn rắn buông: nước nào không vững vàng thì Trung Quốc tiến, còn nước nào vững thì Trung Quốc cũng không dám tiến. Trung Quốc có thói quen bắt nạt các nước yếu và đó là sở trường của họ.

Ông đánh giá gì trước bình luận: Trung Quốc như một chú hổ vừa thức dậy sau khi giấc ngủ dài, nay sẵn sàng giương móng vuốt?

Đó là sai lầm và những ai tin vào sức mạnh của thứ móng vuốt đó sẽ phải trả giá về điều này. Thời buổi này, không phải muốn làm gì thì làm.

Sắp tới đây, nếu họ mà giương cung ra, họ sẽ chuốc phải thất bại thảm hại.

Thời gian gần đây, một số học giả đưa ra chủ đề tranh luận “Việt Nam lớn hay nhỏ?” Ông đánh giá gì về điều này?

Đưa ra bàn luận như vậy là dở. Tại sao lại đưa ra vấn đề này, nếu chỉ nhìn vấn đề như thế thì làm sao giải thích được trường hợp của Israel. Đất nước với chưa đến 9 triệu dân này, nằm trong lòng 170 triệu người dân Ả Rập nhưng bao năm vẫn vững vàng sau bao sóng gió.

Điều cần phải bàn là “Tại sao Việt Nam mạnh? Tại sao Việt Nam yếu?”.

Nhiều người trong nước đang ngụy biện rằng, Trung Quốc lớn quá, Việt Nam không thể làm gì hơn được. Điều đó là hoàn toàn sai lầm. Trong lịch sử, từ năm 179 trước Công nguyên, khi An Dương Vương thất bại trước Triệu Đà, đến giờ đã hơn 2200 năm, không có lúc nào Trung Quốc yếu hơn Việt Nam.

Thậm chí, thời nhà Minh Trung Quốc, tương quan chênh lệch với Việt Namlên tới 100 lần. Từ thời điểm đó, tướng Trịnh Hòa – Trung Quốc đã dong thuyền tới châu Mỹ. Nhưng họ vẫn đại bại trong cuộc kháng chiến của dân tộc Việt, dưới sự lãnh đạo của Lê Lợi, Nguyễn Trãi.
90 triệu dân Việt đã luôn chứng tỏ sức mạnh của mình trước giông bão lịch sử. Đúng như Đức Thánh Trần, trước lúc lâm chung có nói với vua Trần: “Khoan thư sức dân, trên dưới đồng lòng anh em hòa mục”. Và Đảng ta thực sự trong sạch vững mạnh, gắn bó máu thịt với dân, nhà nước mạnh, quan chức công chức đều là công bộc của dân… đó là khi Tổ quốc ta mạnh nhất, sẽ không kẻ nào dám xâm phạm bờ cõi.

Thời gian vừa qua, Trung Quốc liên tục thông tin về việc diễn tập quân sự tại Biển Đông, bổ sung tàu lớn cho lực lượng Hải giám, Ngư chính hoạt động tại Biển Đông... Ông nhận định gì về động thái này?

Trước các động thái của Trung Quốc ta phải phân biệt rõ ràng. Nếu việc tập trận trong phạm vi lãnh hải của họ và không ảnh hưởng gì đến các nước khác thì đó là quyền của họ. Trung Quốc là quốc gia biển và việc người ta thực hiện công tác quản lý nhà nước trên biển bằng cách dùng tàu hải giám, ngư chính trong khu vực cho phép theo Công ước Quốc tế về Luật biển 1982 (UNCLOS 1982) là bình thường.

Vấn đề ở chỗ, nếu tàu này tàu kia của Trung Quốc lao vào cắt cáp tàu thăm dò dầu khí trên vùng đặc quyền kinh tế của ViệtNam thì chúng ta kiên quyết phản đối.

Chúng ta phải phản đối với nhiều hình thức, cấp độ khác nhau: thứ nhất là triệu đại sứ, gửi công hàm phản đối. Nếu nghiêm trọng hơn, ngoại trưởng, thủ tướng, chủ tịch nước có thể gửi công hàm phản đối Trung Quốc.

Trong đó, chúng ta phải ghi rõ sự việc vi phạm nghiêm trọng đó xảy ra tại khu vực nào, tọa độ nào, tham chiếu vào luật pháp quốc tế là vi phạm điểm nào. Đặc biệt, điều này phải công bố rộng rãi cho toàn dân ta và thế giới biết.

Phúc Hưng/Dân trí

Tướng CA lập luận lý do vì sao Việt Nam không hành động như Philippines

(Báo Giáo dục Việt Nam) "Trong vấn đề chủ quyền, cần phải tỉnh táo, căn cứ vào điều kiện cụ thể của Việt Nam" - Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện chiến lược, Bộ Công an nhận định trong cuộc trao đổi với phóng viên.

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Mối quan hệ Việt-Trung khác biệt với mối quan hệ Philippines-Trung Quốc. (Ảnh: Phương Thảo)

Ông có bất ngờ trước việc Philippines xúc tiến khởi kiện Trung Quốc ra tòa án trọng tài Liên hiệp quốc?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Tôi không bất ngờ về việc này. Tranh chấp biển đảo, biên giới lãnh thổ thông thường trên thế giới có 3 cách giải quyết. Cách thứ nhất là thương lượng, nhân nhượng nhằm đi đến kết cục hóa giải được mâu thuẫn. Trong trường hợp Philippines, Manila có đủ niềm tin rằng Bắc Kinh sẽ không nhân nhượng và thương thảo sẽ không có hiệu quả. Họ quyết định chọn phương thức thứ 2, mang ra tòa án quốc tế hy vọng vào cán công lý sẽ giúp đỡ.

Trường hợp Philippines với Trung Quốc rơi vào tranh chấp chênh lệnh nhiều mặt. Phải tranh chấp với một bên lớn hơn nhiều lần, trong hoàn cảnhPhilippines, lựa chọn như vậy là hoàn toàn đúng.

Còn phương thức thứ 3 là sử dụng vũ lực để giải quyết thì thời điểm hiện nay, đây chưa phải giải pháp thích hợp.

Dĩ nhiên, dù có đưa ra tòa án quốc tế thì Manila vẫn không thể từ bỏ quan hệ song phương với Trung Quốc và không loại trừ phương thức thương thảo.

Nhiều người dân đang tự đặt câu hỏi: Tại sao bấy lâu nay Việt Nam không làm như Philippines? 

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Tôi cũng biết nhiều người quan tâm và đặt vấn đề như vậy. Họ có thể sốt ruột nhưng trong vấn đề chủ quyền, cần phải tỉnh táo, căn cứ vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Dĩ nhiên, chúng ta sẽ không từ bỏ phương thức kiện ra tòa án quốc tế nhưng tôi cho rằng, lúc này chưa phải thời điểm thích hợp. Lý do là vì, mối quan hệ Việt – Trung có 3 khác biệt.

Thứ nhất, Việt Nam là láng giềng trực tiếp với Trung Quốc, hai quốc gia có đường biên giới đất liền 1435 km, điều này Philippines không có. Dù một triệu hay một tỷ năm nữa, người hàng xóm đó với chúng ta vẫn là “núi liền núi, sông liền sông”.

Người ta có thể thay đổi bạn bè nhưng láng giềng thì không. Điều này không bao giờ được phép lãng quên trong quan hệ Việt - Trung.

Thứ 2, trong lịch sử, rõ ràng Trung Quốc và Philippines cũng không có ân oán gì cả, còn Việt Nam và Trung Quốc thì có hơn 1000 năm quan hệ song phương với bao trắc trở. Đặt dấu mốc năm 1859 khi Pháp đặt ách đô hộ ở Việt Nam, trở về trước đó dân tộc Việt Nam chủ yếu đương đầu với tham vọng xâm chiếm cương thổ của các triều đại phong kiến Trung Quốc.

Trong cuộc trường chinh kháng chiến chống Pháp 1945- 1954, rồi sau đó là kháng chiến trường kỳ chống Mỹ đến năm 1975, chúng ta được Đảng và nhân dân Trung Quốc ủng hộ rất tuyệt vời, cả về vật chất, tinh thần, chính trị, an ninh, văn hóa… Nhân dân Việt Nam sẽ không bao giờ quên ân tình này. Điều đó, quan hệ Trung Quốc – Philippines không bao giờ có được.

Thứ 3, Việt Nam và Trung Quốc nằm trong hệ thống chính trị gần gũi nhau. Và đương nhiên, điều này cũng khác với Philippines.

Với 3 điểm khác này, mặc dầu Philippines lựa chọn như vậy nhưng ViệtNam chưa thể làm điều đó, ít nhất là trong giai đoạn hiện nay.

Ta vẫn tối đa vận dụng khai thác mối quan hệ song phương để giải quyết khác biệt. Nhưng cùng với đó, việc chuẩn bị thật tốt cho phương thức màPhilippines đang áp dụng, cũng là điều dễ hiểu.

Vậy theo ông, điều mà Philippines đang rốt ráo làm sẽ mang lại cho Việt Nam bài học, kinh nghiệm gì?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Tôi xin khẳng định, cũng chẳng cần Manila kiện Bắc Kinh ra tòa án quốc tế thì chúng ta mới có bài học, hay chuẩn bị hồ sơ cho khả năng phải kiện. Trong hơn 1000 năm đấu tranh dựng nước và giữ nước, Việt Nam đã được tôi luyện qua rất nhiều bài học trong quan hệ với “người hàng xóm” Trung Quốc.

Tôi khẳng định, phương án này luôn được chúng ta chuẩn bị chu đáo.

“Dĩ bất biến, ứng vạn biến”
Thiếu tướng Lê Văn Cương: Có nhiều đồng bào hỏi tôi rằng, trong mối quan hệ Trung – Việt hiện nay, 16 chữ "Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai" nên hiểu và vận dụng như thế nào? Tôi trả lời rằng, có 2 điều chúng ta luôn nói công khai: thứ nhất, Việt Namkhông bao giờ kích động tinh thần dân tộc chủ nghĩa chống Trung Quốc. Và thứ hai, Việt Nam không kéo bè kéo cánh, liên kết với bất kỳ quốc gia nào để chống Trung Quốc.

Theo 2 điều này, chúng ta có quyền làm mọi việc chúng ta cần phải làm để giữ gìn phẩm giá dân tộc, công lý, bảo vệ cho được đất đai hương hỏa của cha ông. Chúng ta phải làm để nhà cầm quyền Trung Quốc thấy rằng đó là cương thổ của một quốc gia có chủ quyền; họ phải thấy rõ, Trung Quốc là Ủy viên thường trực Hội đồng bảo an Liên hiệp quốc thì càng phải làm gương.

Khi họ làm sai, chúng ta phải phản đối với lý lẽ sắc sảo, chứng lý rõ ràng như tôi nói ở trên, để cả thế giới biết.

Và 16 chữ “Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dầu, hướng tới tương lai” là sách lược nhưng tuyệt đối không được để ai lợi dụng 16 chữ ấy để xâm phạm chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam. 16 chữ ấy là “ứng vạn biến”, “dĩ bất biến” là chủ quyền, không kẻ nào được phép bán rẻ chủ quyền quốc gia.

Tuyệt đối không được để “ứng vạn biến” thay thế cho những điều thuộc về “dĩ bất biến”.

Phúc Hưng/Dân Trí

Mỹ sẽ "hỗ trợ đầy đủ" cho Philippines trong vụ kiện "đường lưỡi bò"

(GDVN) - Nhóm 5 Thượng nghị sĩ Mỹ do Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Edward Royce đã sang thăm Philippines để bày tỏ thiện chí ủng hộ và "hỗ trợ đầy đủ" cho Philippines trong vụ kiện "đường lưỡi bò" Trung Quốc.

Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Edward Royce

Đài GMA Philippines ngày 29/1 đưa tin, một nhóm 5 Thượng nghị sĩ Mỹ do Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Edward Royce đã sang thăm Philippines để bày tỏ thiện chí ủng hộ và "hỗ trợ đầy đủ" cho Philippines trong vụ kiện "đường lưỡi bò" Trung Quốc.

Thông tin trên được Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Carlos Sorreta cho biết. "Đã có một số cuộc thảo luận về các chi tiết về hành động của Thượng viện Mỹ và họ đã rất quan tâm. Chúng tôi rất ủng hộ nó (vụ Philippines kiện đường lưỡi bò Trung Quốc - PV)", Sorreta cho hay.

Các nhà lập pháp Hoa Kỳ ủng hộ những nỗ lực của Philippines, quốc gia đầu tiên nộp hồ sơ kiện tuyên bố "đường lưỡi bò" của Trung Quốc trên Biển Đông mà Manila gọi là Biển Tây Philippines còn Bắc Kinh gọi là Biển Nam Hải.

Sau khi rời Manila, phái đoàn Thượng nghị sĩ Mỹ sẽ tới Bắc Kinh và nhiều khả năng sẽ thảo luận với chủ nhà về các tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc với các nước láng giềng.

5 thành viên của đoàn Thượng nghị sĩ Mỹ gồm Tom Marino của đảng Cộng hòa đại diện cho bang Pennsylvania, Eliot Engel của đảng Dân chủ ở bang New York, Vern Buchanan của đảng Cộng hòa bang Florida và Matt Salmon của đảng Cộng hòa bang Arizona.

"Họ rất quan tâm tới vụ kiện này, các Thượng nghị sĩ Mỹ đã yêu cầu Ngoại trưởng nước này cung cấp thêm chi tiết và gửi báo cáo cho họ" về vụ kiện, Sorreta cho hay.

Đại sứ Philippines tại Washington, Jose Cuisia cho biết, Manila đã cố gắng duy trì một biện pháp tiếp cận dựa trên khuôn khổ luật pháp quốc tế như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển để giải quyết tranh chấp.

Đây cũng được xem như một bước đi táo bạo của Nội các Tổng thống Aquino trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng bành trướng trên Biển Đông với những động thái "vi phạm luật pháp quốc tế" và không hợp lệ.

Hồng Thủy (Nguồn: GMA)

Báo Trung Quốc phủ nhận hoàn toàn giá trị của Công ước LHQ về Luật biển

(GDVN) - Bài báo tỏ ra hung hăng khẳng định lòng tham "đường lưỡi bò", đồng thời coi luật pháp quốc tế như thứ vô giá trị.

Trung Quốc liên tục trang bị tàu hộ vệ, tàu khu trục mới cho Hạm đội Nam Hải

Tân Hoa xã ngày 26/1/2012 đăng lại bài viết của tờ Hoàn Cầu Trung Quốc có nhan đề “Việt Nam bày tỏ thái độ về việc Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án, muốn giải quyết hòa bình vấn đề biển Đông”.

Bài viết cho rằng, từ khi xảy ra tranh chấp ở bãi cạn Scarborough (Trung Quốc tuyên truyền là đảo Hoàng Nham) đến nay, Trung Quốc liên tục coi đó là “lãnh thổ vốn có” của họ, rằng họ có “chủ quyền không thể tranh cãi”.

Thực ra thì điều khẳng định này của Trung Quốc chưa thấy căn cứ pháp lý ở đâu, kể cả "đường lưỡi bò" vô lý đòi trên 80% biển Đông, liếm sát bờ biển các nước ven biển Đông.

Theo bài báo này, Philippines bất chấp sự thực “chủ quyền của Trung Quốc” (không có bằng chứng), đã “gây ra tranh chấp”, gần đây còn đưa vấn đề chủ quyền biển Đông đem ra Tòa án luật biển quốc tế để tố cáo Trung Quốc. Trong khi đó, gần đây, Việt Nam cũng cho biết, muốn giải quyết hòa bình tranh chấp trong khuôn khổ luật pháp quốc tế.

Bài viết dẫn nguồn hãng tin CNA Đài Loan ngày 25/1 cho rằng, đây là phản ứng chính thức đầu tiên của Việt Nam đối với vấn đề này. Bài báo dẫn nguồn tin từ Thông tấn xã Việt Nam cho rằng, quan chức Ủy ban biên giới quốc gia của Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, lập trường nhất quán của Việt Nam là phải giải quyết hòa bình vấn đề biển Đông dựa trên luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982.

Hạm đội Nam Hải thường xuyên tập trận đe dọa các nước

Tờ “Thanh niên” Việt Nam dẫn lời giáo sư Hoàng Việt, Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đây là vụ kiện giữa Philippines và Trung Quốc, kết quả phán quyết của trọng tài quốc tế sẽ không có hiệu lực đối với nước thứ ba, nhưng phán quyết này sẽ gây tác động to lớn đối với phương diện pháp lý của tranh chấp biển Đông.

Ông phân tích, nếu kết quả trọng tài cho rằng, “đường chín đoạn” (đường lưỡi bò) của Trung Quốc vi phạm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982 thì sẽ có lợi cho các nước có liên quan khác. Ngược lại, sẽ có lợi cho Trung Quốc, “sẽ làm cho vấn đề biển Đông càng trở nên phức tạp và nguy hiểm”.

Nhưng, giáo sư Hoàng Việt chỉ ra, tòa án quốc tế cũng có khả năng từ chối thụ lý vụ kiện này. Giáo sư Hoàng Việt nhấn mạnh, trong tranh chấp biển Đông, một số nước ủng hộ Philippines, phán quyết của trọng tài quốc tế sẽ có tác động to lớn đối với các nước có liên quan.

Trung Quốc ngày càng ra sức tuyên truyền để thực hiện tham vọng "đường lưỡi bò" bất hợp pháp, nhưng họ hoàn toàn không có bằng chứng pháp lý và lịch sử.

Về việc Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế, ngày 23/1, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi tiếp tục lên giọng khẳng định cái chủ quyền bất hợp pháp của họ đối với “đường lưỡi bò”, rêu rao là họ có bằng chứng pháp lý và lịch sử đầy đủ.

Phát ngôn viên ngoại giao TQ Hồng Lỗi phê phán Philippines cái gọi là “xâm chiếm một số đảo của Trung Quốc ở quần đảo Trường Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam), từ đó gây ra tranh chấp lãnh thổ” và coi đó là “nguồn gốc và cốt lõi gây ra tranh chấp Trung Quốc-Philippines ở biển Đông”.

Hồng Lỗi tiếp tục nhấn mạnh đến phương thức giải quyết song phương: “do các nước chủ quyền có liên quan trực tiếp đàm phán giải quyết tranh chấp”. Ông này cho đây là “đồng thuận giữa Trung Quốc và ASEAN trong Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), đòi hỏi các nước ký kết phải tuân thủ nghiêm túc tuyên bố này”.

Trung Quốc khát dầu và tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi thủy sản... ở biển Đông.

Bài báo tiếp tục đổ lỗi cho “một số nước” đã tìm cách dựa vào “cái gọi là” Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (bài báo nhấn mạnh như vậy) để “xâm chiếm lãnh thổ Trung Quốc”. Đồng thời, bài báo cho rằng: “Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển không phải là công ước quốc tế dùng để giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ giữa các nước, cũng không thể trở thành căn cứ để phán quyết loại tranh chấp này”.

Trung Quốc lo ngại Mỹ và các nước chặn tuyến đường cung ứng năng lượng của họ ở biển Đông, eo biển Malacca, Ấn Độ Dương.

Việt Dũng

Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nói về Philippines kiện Trung Quốc, Biển Đông

(GDVN) - “Việc kiện của Philippines là quyền của họ. Nhưng đối với Việt Nam, theo tôi, chúng ta có nhiều phương pháp để mình bảo vệ chủ quyền của mình. Và để giữ vững tình cảm bạn bè giữa hai nước, chúng ta có nhiều biện pháp khác chứ không chỉ có biện pháp kiện...”, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh nói.

LTS: Trước một loạt các hành động vừa qua của Trung Quốc tại Biển Đông cùng với việc Philippines kiện Trung Quốc ra Toà án Trọng tài quốc tế về “đường lưỡi bò”, phóng viên báo điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh – Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng về vấn đề này.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh

Dùng quân sự để giải quyết tranh chấp là thiếu khôn ngoan

PV: Thượng tướng có đánh giá gì về một loạt động thái gần đây của Trung Quốc như việc chính quyền tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) thông qua “Điều lệ quản lý biên phòng ven biển tỉnh Hải Nam” cho phép cảnh sát địa phương lên tàu, thu giữ và trục xuất tàu thuyền nước ngoài trên Biển Đông từ 1/1/2013, việc nước này tập trận tại Biển Đông, cử tàu hải giám, tàu quân sự lớn tới Biển Đông?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Biển Đông là một vùng biển quốc tế thuộc chủ quyền nhiều quốc gia trong đó có một số nước như Việt Nam, Philipppines, Brunei, Trung Quốc… Và không có một chính quyền nào có thể ra cấm những tàu của nước khác bởi việc này vi phạm chủ quyền của các nước khác, vi phạm Hiến chương Liên Hợp quốc.

Việc chính quyền tỉnh Hải Nam dùng các hành động khám xét, bắt bớ, ngăn cản tàu đánh cá nước ngoài trên vùng biển không phải của mình là việc làm vi phạm thoả ước chung với các nước trong khu vực (DOC), trái với Công ước quốc tế về Luật Biển 1982.

Theo quan điểm của Việt Nam, những hành động này đã xâm phạm quyền chủ quyền của Việt Nam tại hai khu vực Hoàng Sa và Trường Sa. Lẽ ra, hai nước phải thoả thuận – một biện pháp vốn đã được sự thống nhất giữa lãnh đạo cấp cao hai nước không nên để xảy ra những hành động trái luật pháp quốc tế như vậy.

PV: Trung Quốc liên tiếp hạ thuỷ những con tàu lớn được trang bị vũ khí nhưng lại nấp dưới danh nghĩa là tàu dân sự. Thưa Thượng tướng, liệu nhưng con tàu này có quyết định cục diện bàn cờ Biển Đông?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Tàu dân sự phải phù hợp với chức năng nhiệm vụ không có trang bị quân sự. Quan điểm của Trung Quốc là hiện đại hoá quân đội trong đó có Hải quân.

Rõ ràng, yếu tố quyết định trên Biển Đông không phải là quân sự mà phải dựa vào truyền thống của các nước trong khu vực và hiến chương Liên hợp quốc. Và trong bối cảnh hiện nay, dùng biện pháp quân sự không phải là một sự khôn ngoan.

PV: Từ trước tới nay, khi có những hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam và trái với Công ước quốc tế về Luật Biển 1982 trên Biển Đông, lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc thường đổ cho chính quyền địa phương tự ý làm sai…

Đảo Trường Sa Lớn thuộc chủ quyền của Việt Nam (Ảnh: Duy Anh)

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Thường từ trước tới nay, sau những hành động trái luật pháp quốc tế, phía Trung Quốc vẫn nói rằng: Trung ương Trung Quốc nhìn đại cục, địa phương tự làm. Nhưng tôi nghĩ trong việc này, nếu không được “bật đèn xanh” thì chính quyền Hải Nam sẽ khó có thể làm như vậy.

Biển Đông là vùng biển Quốc tế thì phải giải quyết đa phương, và nếu có vấn đề riêng giữa hai nước thì hai nhà nước phải xử lý song phương. Còn những lời nói mang tính hiếu chiến đi kèm với các hành động xâm phạm chủ quyền Việt Nam thì họ phải xử lý. Thường Trung Quốc làm những việc đã rồi và không nhắc lại để sửa những hành động sai trái đó.

TQ muốn biến cái chung thành cái riêng

PV: Thời gian vừa qua, có nhiều tiếng nói hiếu chiến từ phía một số tướng lĩnh Trung Quốc về vấn đề Biển Đông và những tiếng nói này ngày càng nhiều cho thấy điều gì, thưa Thượng tướng?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Theo tôi, một số tướng lĩnh hung hăng nói như vậy là trái với tinh thần lãnh đạo cấp cao của nhà nước Trung Quốc vì Trung Quốc và Việt Nam đã có những thoả thuận từ lâu và luôn có sự tôn trọng lẫn nhau. Nhân dân Trung Quốc và nhân dân Việt Nam có tình hữu nghị lâu đời, không bao giờ muốn chiến tranh xảy ra.

Nếu có tranh chấp thì giải quyết bằng phương pháp hoà bình. Chúng ta không nên quan tâm những ý kiến cá nhân của những tướng lĩnh hung hăng như vậy.

PV: Mới đây, Trung Quốc đã tuyên bố về việc phát hành bản đồ Trung Quốc có hai quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa vốn thuộc chủ quyền của Việt Nam cùng toàn bộ “đường lưỡi bò”. Trước đó, họ cũng đã cho in “đường lưỡi bò” vào hộ chiếu để cấp cho các công dân của họ. Nhưng hành động này cùng các hành động kiểm soát mang tính hành chính như ở trên cho thấy dường như Trung Quốc đang nóng lòng muốn hợp thức hoá “đường lưỡi bò”, thưa Thượng tướng?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Việc in hình lưỡi bò lên hộ chiếu là việc chưa từng có. Rõ ràng họ có mục đích riêng. Thêm nữa, việc họ chuẩn bị công bố bản đồ Biển Đông là hòng hợp thức hoá “đường lưỡi bò” do Tường Giới Thạch đưa ra. Việc này trái với Hiến chương Liên Hợp quốc và Công ước quốc tế về Luật Biển 1982.

Được biết, “đường lưỡi bò” không phải của chính quyền Trung Quốc đưa ra mà là của chính quyền Tưởng Giới Thạch trước đây. Lâu nay, dù đã không được nói đến nhưng Trung Quốc thấy có lợi cho mình nên vẫn nhắc lại. Rõ ràng họ có ý đồ độc chiếm Biển Đông từ đó vươn ra Đại dương để trở thành siêu cường trên biển như đã tuyên bố.

Trung Quốc muốn răn đe các nước trong khu vực và rất muốn biến Biển Đông là cái chung thành cái riêng.

Có nhiều phương pháp để bảo vệ mình

PV: Vừa qua, Luật Biển của chúng ta đã có hiệu lực thi hành. Thưa ông, chúng ta còn phải làm gì thêm để Luật Biển đi vào đời sống của nhân dân chứ không chỉ là một văn bản mang tính hình thức?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Về công tác tuyên truyền, ta phải xác định đã là người Việt Nam thì phải am hiểu đất nước của mình, lãnh thổ của mình, nghĩa vụ của mình. Trong thời gian tới, công tác tuyên truyền của chúng ta phải có chiến lược toàn diện hơn và thường xuyên hơn cả về luật pháp trong nước và quốc tế để sao cho người dân thực hiện được nghĩa vụ của mình.

Về Luật Biển, luật pháp là vấn đề cơ bản của đất nước. Vấn đề chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và các vùng đảo khác là những vấn đề đã được khẳng định, không thay đổi.

Tuy nhiên, chúng ta phải có những văn bản cụ thể hơn để hướng dẫn thực hiện. Ví dụ như trong Luật Biển quy định về vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý, nhưng có những vùng biển giữa hai nước chưa đến 200 hải lý thì phải có một sự đàm phán, phân chia giữa hai nước sao cho hợp lý đồng thời có hướng dẫn cụ thể về vùng này. Ta phải giáo dục cho công dân của mình tôn trọng những vùng đã phân chia.

PV: Là một tướng lĩnh quân đội từng giữ chức vụ quan trọng trong Bộ Quốc phòng, ông thấy những căng thẳng vừa qua giữa Trung Quốc và Nhật Bản tại quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) như thế nào? Và việc này có ảnh hưởng gì đến những tranh chấp tại Biển Đông?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) là khu vực tranh chấp và vừa qua, để xảy ra các hoạt động đe doạ quân sự là một điều đáng tiếc cho mối quan hệ giữa hai nước Trung Quốc – Nhật Bản. Nếu hai nước ngồi lại với nhau và bằng thoả thuận thì sẽ tạo ra môi trường hoà bình cho vùng biển đó, ngăn chặn được những điều đáng tiếc xảy ra.

Với khu vực Biển Đông, theo ý đồ của Trung Quốc, những việc làm đó có ý nghĩa là để cho các nước trong khu vực cũng phải suy nghĩ về cách đối xử của mình đối với vấn đề tranh chấp Biển Đông.

PV: Vừa qua, Philippines đã kiện Trung Quốc về “đường lưỡi bò” ra Toà án Trọng tài Quốc tế. Thượng tướng đánh giá thế nào về việc này và liệu Việt Nam có nên có những biện pháp tương tự để giải quyết tranh chấp tại Biển Đông?

Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh: Việc kiện của Philippin là quyền của họ. Nhưng đối với Việt Nam, theo tôi, chúng ta có nhiều phương pháp để mình bảo vệ chủ quyền của mình. Và để giữ vững tình cảm bạn bè giữa hai nước, chúng ta có nhiều biện pháp khác chứ không chỉ có biện pháp kiện. Việc giải quyết tranh chấp dựa trên tinh thần của lãnh đạo cấp cao hai nước và cả nhân dân hai nước là hữu nghị, hoà bình.

Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của Thượng tướng!

Hồng Chính Quang

"Philippines kiện Trung Quốc ra tòa là một bài rất khôn ngoan"

(Báo Giáo dục Việt Nam) "Đây là bài khôn ngoan của Philippines khi mọi giải pháp ngoại giao đã thất bại. Mục tiêu của họ là công khai hóa, thể hiện lẽ phải; còn Trung Quốc không tuân thủ luật pháp, không có chính nghĩa", thạc sĩ luật Nguyễn Hùng Cường phân tích.

Thạc sĩ Nguyễn Hùng Cường (khoa Luật, ĐHQG Hà Nội) cho rằng Philippines đã lách qua một khe cửa hẹp, không đề cập tới các vấn đề mà Trung Quốc bảo lưu. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Ông đánh giá như thế nào về đơn kiện của Philippines khi mà Trung Quốc đã có bảo lưu không chấp nhận bất kỳ thủ tục nào về tranh chấp trên biển khi trở thành thành viên của Công ước Luật biển 1982?
- Tòa án được Philippines gửi đơn kiện là tòa án trọng tài quốc tế được thành lập theo phụ lục VII của UNCLOS (arbitral tribunal). Ngày 25/8/2006, Trung Quốc đã có báo cáo gửi Liên Hợp Quốc đưa ra các tuyên bố bảo lưu theo Điều 298 của UNCLOS. Theo các bảo lưu này Trung Quốc có quyền không chấp nhận bất kỳ biện pháp giải quyết tranh chấp nào theo quy định tại điều 287, bao gồm 4 phương pháp: một là Tòa án công lý của Liên hợp quốc, hai là Tòa án Luật biển quốc tế (ITLOS), ba là Tòa án trọng tài và bốn là Tòa án trọng tài đặc biệt (giải quyết các tranh chấp liên quan tới đánh bắt hải sản, bảo vệ và gìn giữ môi trường biển hoặc nghiên cứu khoa học biển) đối với tất cả các loại tranh chấp được quy định tại điểm a,b,c Khoản 1 Điều 298.

 

Một số người, đặc biệt là một số học giả Trung Quốc, cho rằng Trung Quốc có thể từ chối thẩm quyền của Tòa án trọng tài và tòa án này không đủ thẩm quyền thụ lý đơn kiện vì Trung Quốc đã có văn bản bảo lưu này. Philippines khi đưa ra đơn kiện cũng biết rất rõ điều này. Tuy nhiên, phải xem xét kỹ các quy định tại điều khoản về quyền bảo lưu này có thể tạo thành chiếc khiên bảo vệ cho Trung Quốc trong mọi trường hợp hay không.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 298 các bảo lưu này chỉ áp dụng đối với những vấn đề liên quan đến các vụ tranh chấp về việc giải thích hay áp dụng các Điều 15, 74 và 83 tức là liên quan đến việc hoạch định ranh giới các vùng biển (bao gồm hoạch định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa giữa các quốc gia có đường bờ biển kề nhau hay đối diện nhau) hay các vụ tranh chấp về các vịnh hay danh nghĩa lịch sử.

Philippines hiểu rõ điều này và họ rất khôn ngoan khi đưa ra đơn kiện của mình. Trong đơn kiện, Philippines không đưa ra các vấn đề hoạch định ranh giới các vùng biển nêu trên mà đưa các vấn đề sau: Một, đề nghị tòa trọng tài đưa ra phán quyết xác nhận đường ranh giới 9 đoạn (đường chữ U, đường lưỡi bò) là vi phạm UNCLOS 1982.

Hai, việc Trung Quốc xây dựng công trình trên các bãi, vỉa đá ngầm trong phạm vi 200 hải lý của Philippines đã vi phạm quyền chủ quyền và quyền tài phán của Phi trên thềm lục địa hay không. Ba, các luật nội địa Trung Quốc đưa ra (như cấm đánh bắt hải sản hàng năm) trên Biển Đông đã vi phạm UNCLOS. Bốn, việc Trung Quốc đã cản trở Philippines thực thi quyền lợi trong các vùng biển của mình cũng như ở các bãi, vỉa đá ngầm và vùng biển xung quanh đã vi phạm UNCLOS.

Hơn nữa, các bảo lưu tại điểm a,b,c khoản 1 Điều 298 UNCLOS chỉ áp dụng với các tranh chấp giữa các quốc gia có bờ biển tiếp liền hay đối diện. Rõ rằng Phillippines và Trung Quốc không phải là những quốc gia như vậy.

Philippines đã rất khôn ngoan khi lách qua một khe cửa hẹp, không đề cập tới các vấn đề mà Trung Quốc bảo lưu. Trên cơ sở các nghiên cứu của chúng tôi, tôi cho rằng tòa trọng tài có cơ sở để xác định thẩm quyền giải quyết những vấn đề mà Philippines đưa ra.

- Theo ông, diễn biến tiếp theo của vụ kiện là gì?

- Trước hết là về thủ tục trọng tài, mỗi bên sẽ chọn một tài viên cho mình từ danh sách trọng tài viên do Tổng Thư ký Liên hợp quốc lập ra. Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, Tòa Trọng tài sẽ có 5 thành viên. Philippines sẽ cử một người là trọng tài từ danh sách do mình chọn. Sau đó, Trung Quốc sẽ có 30 ngày để đưa ra trọng tài của mình kể từ ngày Philippines gửi Thông báo khởi kiện cho Trung Quốc. Ba trọng tài còn lại sẽ do các bên thỏa thuận cử ra và công dân nước khác trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Các bên cử Chánh toà của Toà trọng tài trong số ba trọng tài đó.

Như vậy, trong trường hợp Trung Quốc không đồng ý với thẩm quyền của Tòa trọng tài, thì tòa trọng tài vẫn được thành lập và trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận được thông báo khởi kiện của Philippines nếu Trung Quốc không chọn trọng tài cho mình thì Trung Quốc mất quyền lợi, phần thiệt sẽ thuộc về Trung Quốc.

- Trong trường hợp tòa đưa được phán quyết và giả sử những điều Philippines là đúng thì hiệu lực của phán quyết này ra sao?

Chiến hạm đổ bộ 072 của hải quân Trung Quốc (hình minh họa)

- Nhìn xa hơn câu chuyện (thông thường thủ tục trọng tài sẽ mất 3-4 năm), giả sử tòa trọng tài đưa ra phán quyết đường chữ U, luật nội địa của Trung Quốc vi phạm luật quốc tế... thì hiệu lực phán quyết như thế nào? Có bác bỏ được Trung Quốc từ đó trở đi không được đưa ra đường chữ U nữa hay không?

Thực tế phán quyết đó không cấm được Trung Quốc tiếp tục thực thi các hành động vi phạm đó vì phán quyết của Tòa trọng tài không hề có biện pháp đảm bảo thực thi. Trong trường hợp có tranh chấp về vấn đề thi hành án thì theo UNCLOS, các bên có quyền đưa ra Tòa trọng tài đã đưa ra phán quyết để quyết định tuy nhiên điều đó không đảm bảo vấn đề thực thi phán quyết của Tòa. Dưới góc độ luật quốc tế hiện nay duy nhất chỉ có phán quyết của Tòa án Công lý quốc tế mới có HĐBA Liên hợp quốc đứng ra bảo đảm thực thi.

Các nhà chiến lược của Phillippines chắc chắn cũng nhìn ra câu chuyện này, vì thế, cái họ hướng tới có lẽ không phải là hiệu lực của phán quyết. Mục tiêu của họ là công khai hóa mọi thứ, thể hiện họ là người đúng, là người có lẽ phải; còn Trung Quốc, ông là nước lớn nhưng không tuân thủ luật pháp, không có chính nghĩa.

Trung Quốc chắc chắn sẽ phải cân nhắc giữa hình ảnh của mình và những lợi ích đạt được khi làm sai, cái gì lớn hơn? Giữ hay hi sinh hình ảnh đó để chiếm lấy lợi ích từ các đảo, bãi đá ngầm? Với chủ trương “trỗi dậy hòa bình”, tư tưởng nước lớn muốn lãnh đạo thế giới, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ phải cân nhắc rất kỹ nếu muốn tiếp tục thực hiện những hành vi sai trái này.

- Dưới góc độ ngoại giao, hành động của Philippines nói lên điều gì?

- Trong trường hợp này, đơn kiện của Phillippines mang lại một hệ quả rất thú vị: "quốc tế hóa vấn đề Biển Đông". Từ trước tới nay, Trung Quốc vô cùng sợ điều này. Với lợi thế của "gã khổng lồ", Trung Quốc luôn muốn dùng đàm phán song phương để "bẻ gãy từng chiếc đũa". Đương nhiên khi Phillippines khởi kiện, dù chưa nói tới thắng hay thua, thì mọi người sẽ nhìn vào, nơi chàng David nhỏ bé chiến đấu với gã khổng lồ Goliat. Cả thế giới sẽ quan tâm, nhìn vào, báo chí đưa tin um xùm và người ta sẽ đón chờ phản ứng của Trung Quốc. Trung Quốc, với tư cách là một ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an, với sức mạnh của nền kinh tế thứ hai thế giới, họ sẽ chứng tỏ gì?

Là một nước lớn, chỉ riêng việc Trung Quốc từ chối ra tòa đã thể hiện cái lý của Trung Quốc có vấn đề. Một nước nhỏ kiện, lý do gì ông không tham gia, trong khi đây là một biện pháp giải quyết hòa bình. Như thế hình ảnh của Trung Quốc trước dư luận sẽ không đẹp chút nào. Đấy là bài rất khôn ngoan của Philippines trong hoàn cảnh mọi giải pháp ngoại giao đã thất bại, và nói như ngoại trưởng của nước này, Rosario, "sự kiên nhẫn đã cạn kiệt".

Tất nhiên, câu chuyện sẽ dẫn tới vấn đề Trung Quốc trả đũa như họ từng làm thông qua con đường kinh tế và gây thiệt hại không nhỏ cho Philippines. Nhưng như Tổng thống Philippines Aquino đã nói, họ vô cùng quyết liệt, họ không đánh đổi vấn đề kinh tế để nhân nhượng về chủ quyền. Và đương nhiên Trung Quốc hiểu rằng đây là một hòn đá tảng, một đối thủ không dễ nuốt.

- Vụ kiện của Philippines sẽ đem lại bài học gì cho ASEAN và Việt Nam trong việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông?

- Gần như mọi quốc gia trên thế giới đều có tâm lý e ngại Trung Quốc, không biết Trung Quốc nghĩ gì bởi Trung Quốc luôn nói một đằng, làm một nẻo. Từ năm 2009 tới nay, đối với Việt Nam, ASEAN và các nước khác, Trung Quốc luôn nói tới hòa bình hữu nghị, hợp tác lâu dài, không muốn làm phức tạp thêm tình hình... nhưng bản thân Trung Quốc luôn làm phức tạp thêm tình hình. Nào là cắt dây cáp, mời thầu dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, đơn phương đưa các lệnh đánh bắt cá...

Giống như chuỗi domino, mọi người sẽ nghĩ đến khả năng, nếu Philippines làm vậy, có thể Việt Nam, Malaysia cũng sẽ làm. Rõ ràng tuyên bố đường chữ U vi phạm UNCLOS thì bất cứ nước nào là thành viên công ước cũng có thể làm. Chẳng hạn như Canada, ở rất xa Biển Đông, có thể kiện lên tòa trọng tài rằng Trung Quốc vi phạm. Nhưng Canada có làm thế không khi họ phải tính tới lợi ích của họ?

Câu chuyện này là một thách thức cho ASEAN, cho thấy sự đoàn kết, cơ chế hợp tác của ASEAN thực tế là lỏng lẻo. Tôi nghĩ rằng, tới đây, cả khối sẽ phải nhìn lại cơ chế đó đã đủ để bảo vệ các thành viên của mình hay chưa? Có thể, nó sẽ thúc đẩy ASEAN cùng ngồi lại với nhau tìm ra một cơ chế hữu hiệu, hoàn hảo hơn.

Còn đối với Việt Nam, Bộ Ngoại giao đã lên tiếng về vụ việc. Cá nhân tôi cho rằng, chúng ta phải thể hiện quan điểm rõ ràng, mạnh mẽ trong vụ việc này vì những vấn đề mà Philippines phản đối cũng là việc chúng ta đang phản đối, lợi ích mà nước này đang bảo vệ cũng chính là lợi ích của chúng ta.

Nguyễn Hưng (thực hiện)/vnexpress

Philippin kiện Trung Quốc: "Bên không có lý sẽ lảng tránh phiên toà"

(GDVN) - “Với ta, ta không có hiệp ước liên minh quân sự với Mỹ và Việt Nam cũng không bao giờ liên minh với Mỹ để chống Trung Quốc. Chúng ta và Trung Quốc là hai nước có quan hệ lâu đời với nhau nên tôi nghĩ chúng ta nên tận dụng tối đa phương thức thương thảo. Chúng ta kiên quyết bảo vệ chủ quyền. Trong cuộc sống thường ngày, có hai nhà xích mích với nhau, một nhà đòi kiện ra toà. Nhà nào không có lý thì sẽ lảng tránh phiên toà đó và phản đối”, Thiếu tướng Lê Văn Cương nói.

LTS: Trước việc Philippin kiện Trung Quốc ra Toà án trọng tài quốc tế về vấn đề “đường lưỡi bò”, Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Lê Văn Cương – Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược – Bộ Công an về vấn đề này.

Thiếu tướng Lê Văn Cương - nguyên Viện trưởng Viện chiến lược - Bộ Công an

“Các việc làm của Trung Quốc đã phản lại họ”

PV: Âm mưu của Trung Quốc đằng sau cái Điều lệ này (tại sao lại là chính quyền tỉnh mà không phải chính phủ, tại sao tung ra vào thời điểm này, tại sao lại mập mờ áp dụng, tìm cách âm thầm hợp pháp hóa đường lưỡi bò. Ta phải đối phó ra sao?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Ở đây có mấy loại hành động của Trung Quốc mà chúng ta phải phân biệt rõ ràng. Nếu việc tập trận trong phạm vi lãnh hải của họ và không ảnh hưởng gì đến các nước khác thì đó là điều bình thường như mọi quốc gia. Và việc người ta thực hiện công tác quản lý nhà nước trên biển bằng cách dùng tàu hải giám, ngư chính trong khu vực cho phép theo Công ước Quốc tế về Luật biển 1982 (UNCLOS 1982) là bình thường.

Nhưng với hành vi xâm phạm đến chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của quốc gia khác trên Biển Đông như việc chính quyền tỉnh Hải Nam yêu cầu khám xét, bắt bớ và cấm những tàu cá đi trong vùng thuộc chủ quyền của Việt Nam là hoàn toàn phi pháp. Công ước Quốc tế về Luật biển 1982 cho phép trong vùng đặc quyền kinh tế của Trung Quốc 200 hải lý, tàu bè các nước qua lại vô hại tức là không thải ra chất phóng xạ, nhiễm bẩn… Biển là của chung loài người. Các quốc gia ven biển có quyền sở hữu tài sản trong vùng biển 200 hải lý (tài sản sinh vật và tài sản phi sinh vật như khoáng sản). 

Việc chính quyền Hải Nam tự cho mình cái quyền kiểm tra, bắt bớ, khám xét các tàu bè trong vùng đặc quyền kinh tế không phải của họ là điều không thể chấp nhận được. Đó là hành động vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc, vi phạm Công ước Quốc tế về Luật biển 1982 mà Trung Quốc đã ký. Những loại hành vi này là bất chấp đạo lý, luật pháp, những cam kết song phương, đa phương với các nước.

PV: Tất cả những hành động này cho thấy điều gì, thưa ông?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Điều này cho thấy lãnh đạo Trung Quốc nói một đằng, làm một nẻo.Chính vì thế trên thế giới không ai tin vào cách hành xử của giới lãnh đạo TQ. Nên tách bạch TQ nói chung và giới lãnh đạo, 1 bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên nói riêng.

Tàu Hải giám Trung Quốc xuất hiện gần bãi cạn Scaborough tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines

Những hành động của Trung Quốc sẽ khiến họ mất uy tín và không ai tin Trung Quốc. Dưới góc nhìn của một chuyên gia nghiên cứu chiến lược quốc tế, chúng tôi thấy đó là một điều tai hại. Không phải tôi mà nhiều học giả Canada đã nói rằng các việc làm của Trung Quốc đã phản lại họ. 

“Có tàu to, họ sẽ sẵn sàng xâm phạm chủ quyền nước khác hơn”

PV: Một bộ phận học giả hiếu chiến của Trung Quốc đang đại diện cho quan điểm chính thống của giới chức nước này hay có âm mưu nào khác? Đánh lạc hướng dư luận? Tuyên truyền cho giới trẻ? Đòn gió dọa các bên liên quan? vì nó mâu thuẫn với quan điểm trỗi dậy hòa bình của cánh lãnh đạo dân sự.?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Trước thái độ hung hăng hiếu chiến của Trung Quốc, chúng ta phải bình tĩnh. Trong số hơn 1 tỷ 300 triệu người Trung Quốc, tuyệt đại đa số là người tốt, nhân hậu cũng như người Việt Nam không muốn gây sự với ai. Những người này không có lợi ích gì trong việc Trung Quốc gây hấn với Việt Nam cũng như gây hấn với các nước khác trong khu vực Biển Đông.

Ngay trong hơn 3 triệu sỹ quan, hạ sỹ quan của quân đội Trung Quốc, tôi nghĩ rằng tuyệt đại đa số trong số đó cũng không muốn gây sự mà muốn giao hảo với Việt Nam và các nước khác bởi bản thân họ không được lợi gì cả. Ngay trong lãnh đạo cấp cao Trung Quốc thì không phải tất cả họ đều muốn gây sự với Việt Nam. Chúng ta không vơ đũa cả nắm.

Nhưng trong lịch sử Trung Quốc từ xưa đến nay, trong thời điểm nào cũng có những người thuộc giới diều hâu. Có thể tại thời điểm này giới diều hâu không chi phối chính trường, thời điểm khác chi phối hoặc kéo bè kéo cánh chi phối chính trường Trung Quốc để có những chính sách doạ nạt, gây hấn với các nước khác.

Năm 2012 là năm Trung Quốc có nhiều sự gây hấn nhất tại Biển Đông từ trước tới nay và cũng chính nước này đã làm cho khu vực biển Đông Á trở nên căng thẳng. Năm 2013, có lẽ Trung Quốc sẽ có những hành động tiếp theo tương tự. Với bộ phận diều hâu, chúng ta phải đấu tranh bằng nhiều cách: con đường ngoại giao và tận dụng mọi cái có thể tận dụng được.

Nếu họ có các hành động phi pháp xâm phạm chủ quyền của Việt Nam thì phải triệu Đại sứ của họ lên để phản đối, gửi Công hàm và tuyên bố cho cả thế giới biết. Việt Nam không bao giờ kích động  chủ nghĩa dân tộc để chống lại Trung Quốc nhưng trách nhiệm của Nhà nước ta là phải nói để cho dân biết, thế giới biết.

PV: Dường như những tiếng nói diều hâu từ Trung Quốc đã được một sự ủng hộ nào đó từ Trung Quốc, thưa ông?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Điều này chắc chắn có vì Trung Quốc là một quốc gia kỷ luật nhất là về phát ngôn và tổ chức. Những người nói là trên các phương tiện thông tin đại chúng đều được lãnh đạo thông qua chứ không phải mặc nhiên mà dám đứng lên.

PV: Theo ông, trong bối cảnh hiện nay, những con tàu to của Trung Quốc có quyết định cục diện trên bàn cờ Biển Đông? 

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Vấn đề là họ có dùng tàu to để xâm phạm chủ quyền của nước khác hay không. Trung Quốc là nước lớn và là quốc gia ven biển nên cần có nhiều tàu to đánh cá phát triển kinh tế biển. Việc này hoàn toàn chính đáng nhưng việc dùng tàu to xâm phạm chủ quyền của nước khác thì không thể chấp nhận được. 

Từ ngày chưa có tàu to thì họ đã xâm phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam rồi chứ không phải khi có tàu to mới làm việc này. Nhưng khi có tàu to, họ sẵn sàng làm việc này dữ tợn hơn. 

Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc khác với quan hệ Philippin – Trung Quốc

PV: Vừa qua Philippin đã kiện Trung Quốc. Ông đánh giá thế nào về việc này và Việt Nam có áp dụng các biện pháp tương tự hay không?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Trong tranh chấp biển đảo nói riêng và trong tranh chấp lãnh thổ nói chung, có 3 cách thức giải quyết. Thứ nhất là các nước thương lượng với nhau và là cách thức tốt nhất. Việc này chúng ta đã và đang làm với nhiều nước.

Nếu thương lượng không được thì dùng phương thức thứ hai là đưa ra Toà án Trọng tài quốc tế. Ở đây Philippin đã cho rằng họ không thể thương lượng với Trung Quốc nữa nên họ chuyển sang dùng trọng tài quốc tế. Điều này được luật pháp bảo hộ và là quyền chính đáng của một quốc gia, hoàn toàn bình thường. Và khi kiện ra Toà án trọng tài Quốc tế, Philippin vẫn trao đổi song phương với Trung Quốc một cách bình thường.

Và nếu biện pháp dùng trọng tài quốc tếp không đạt hiệu quả thì họ có thể dùng vũ lực, quân sự để giải quyết tranh chấp. Có lẽ thời điểm này chưa phải là thời điểm dùng đến phương thức thứ 3. 

Với Việt nam, chúng ta đang sử dụng phương thức thứ nhất tức là trao đổi song phương. Quan hệ giữa ta và Trung Quốc khác với Philippin và Trung Quốc. Philippin là đồng mình của Mỹ và với Mỹ họ có hiệp định tương trợ quân sự song phương được ký từ năm 1951.

Với ta, ta không có hiệp ước liên minh quân sự với Mỹ và Việt Nam cũng không bao giờ liên minh với Mỹ để chống Trung Quốc. Chúng ta và Trung Quốc là hai nước có quan hệ lâu đời với nhau nên tôi nghĩ chúng ta nên tận dụng tối đa phương thức thương thảo, trao đổi ngoại giao với nhau. Chúng ta kiên quyết bảo vệ chủ quyền.

5000 năm nay, Trung Quốc là quốc gia mềm nắn rắn buông: nước nào không vững vàng thì Trung Quốc tiến, còn nước nào vững thì Trung Quốc cũng không dám tiến. Trung Quốc có thói quen bắt nạt các nước yếu và đó là sở trường của Trung Quốc: uy hiếp kẻ yếu và run sợ trước kẻ mạnh.

PV: Trong vụ Philippin kiện Trung Quốc này, cái được của Philippines là gì, thưa ông?

Thiếu tướng Lê Văn Cương: Trong cuộc sống thường ngày, có hai nhà xích mích với nhau, một nhà đòi kiện ra toà. Nhà nào không có lý thì sẽ lảng tránh phiên toà đó và phản đối. Nếu nhà nào chính nghĩa thì sẽ không sợ mà cứ đưa ra kiện.

Trở lại việc Philippin kiện Trung Quốc, hy hữu mới có phiên xử chỉ có một bên nên việc xử này chắc chắn còn lâu vì Trung Quốc sẽ lảng tránh. Việc kiện thì vẫn kiện nhưng để có phiên xử thì phải mất một thời gian và kết quả như thế nào thì còn phải đợi. Chúng ta tin vào cán cân công lý nhưng thỉnh thoảng “do thời tiết chính trị” mà cán cân này cũng có thể bị nghiêng ngả…

Trân trọng cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn!

Hồng Chính Quang

Ông Dương Danh Dy nói về việc Philippines kiện Trung Quốc ra tòa

(Báo Giáo dục Việt Nam) Câu chuyện Philippines quyết định kiện Trung Quốc ra Tòa án quốc tế về Luật Biển đang hút sự quan tâm của dư luận. Nhà nghiên cứu Trung Quốc Dương Danh Dy trong cuộc trò truyện với phóng viên khẳng định: Chưa biết kết quả của vụ kiện này ra sao nhưng việc Philippines quyết định kiện Trung Quốc là hành động dũng cảm đáng hoan nghênh.

Nhà nghiên cứu Trung Quốc Dương Danh Dy.

Các nước trong khu vực, đặc biệt các nước có liên quan trong vấn đề tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc cần ủng hộ việc làm này của Philippines để chống lại những hành vi ngang ngược muốn độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc.

PV: Một đất nước được coi là nhỏ bé hơn rất nhiều so với Trung Quốc nhưng Philippines lại dám kiện nước này ra Tòa án quốc tế, ông bình luận gì về sự kiện này?

Ông Dương Danh Dy: Việc Philippines quyết định kiện Trung Quốc ra Tòa án quốc tế có nhiều ý nghĩa quan trọng. Việc làm này chắc chắn sẽ nhận được sự ủng hộ tích cực của đông đảo các nước trong khu vực và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới. Thứ nữa, trong bối cảnh Biển Đông đang phải chứng kiến hàng loạt hành động phi pháp, bất chấp luật pháp của Trung Quốc thì động thái dùng vũ khí luật pháp quốc tế để thể hiện thái độ không khoan nhượng là cần thiết.

Tại sao tôi lại nói đây là hành động cần thiết vì một loạt các hành vi phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông nếu không bị điều chỉnh trong suốt thời gian dài sẽ nghiễm nhiên được coi là hợp pháp. Và "Đường lưỡi bò” mà Trung Quốc đưa ra nhằm bao trọn Biển Đông vô hình trung sẽ được thừa nhận, nếu các nước khác có tranh chấp không liên tục lên tiếng phản đối. Tiếp đến, trước vụ kiện này, theo tôi được biết, phía Trung Quốc tỏ thái độ 2 mặt.

Một mặt họ nói rằng Đại sứ của Trung Quốc ở Philippines tuyên bố không đồng ý vấn đề này; nhưng một mặt lại đưa tin rằng Philippines vẫn muốn làm bạn với Trung Quốc. Ngay trong cách hành xử của Trung Quốc với một sự việc cụ thể họ đã tự mâu thuẫn với chính mình.

PV: Nếu Trung Quốc cương quyết không đến Tòa án quốc tế thì phiên tòa này có diễn ra không thưa ông?

Ông Dương Danh Dy: Theo tôi, chắc chắn Trung Quốc không đến. Nhưng nếu Tòa án quốc tế về Luật Biển thấy hội đủ điều kiện cần thiết để tiến hành thì phiên tòa vẫn sẽ diễn ra bất chấp có sự tham gia của phía Trung Quốc hay không. Tôi cho rằng ý nghĩa lớn nhất của việc Philippines kiện Trung Quốc đã gây một tiếng vang lớn khiến dư luận thế giới hiểu chuyện ở Biển Đông. Vì vậy, dù Tòa án quốc tế có ra phán quyết thế nào đi chăng nữa Philippines đã giành được những thắng lợi ban đầu. Đó là thắng lợi về mặt tinh thần.

PV: Theo ông Việt Nam có nên làm như thế không, nếu Trung Quốc vẫn có hành động gây hấn ở vùng đặc quyền kinh tế của nước ta?

Ông Dương Danh Dy: Còn nhớ hồi tôi còn đương chức, một số bạn bè ở một số nước trong khối ASEAN đã hỏi tôi rằng: Tại sao Việt Nam lại quá nín nhịn Trung Quốc đến như vậy, cần có những biện pháp đối phó Trung Quốc đi chứ? Tôi đã trả lời lại rằng: Nếu đổi lại nước anh là nước tôi cũng sẽ có những hành động thận trọng như Việt Nam. Không thể đòi hỏi Việt Nam phải có những phản ứng với Trung Quốc như Philippines, như Nhật Bản được. Vì vậy tôi rất tán thành rằng: Với Trung Quốc, chúng ta là nước nhỏ. Nói chung, theo kinh nghiệm của cha ông, chúng ta phải nín nhịn.

Nhưng sự nhẫn nhịn cũng đến mức nào đó thôi. Mình phải có động thái, hành động đối phó với Trung Quốc nếu họ có những hành vi ngang ngược, bất chấp luật pháp quốc tế. Tôi tin, nếu thế giới biết chuyện một nước lớn suốt ngày chèn ép nước nhỏ chắc chắn đông đảo nhân dân trên toàn thế giới sẽ đứng về phía Việt Nam. Chính vì vậy, tôi nghĩ rằng sau vụ kiện của Philippines, Việt Nam cần tính toán những bước đi cụ thể để đối phó với Trung Quốc.

Hiện vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế đã khác. Việc liên tiếp các đoàn khách quốc tế, nhất là của các nước lớn trên thế giới đến Việt Nam hay việc Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vừa có chuyến công du đến các nước Châu Âu chứng minh sự lớn mạnh của Việt Nam. Vì thế, phải xúc tiến tuyên truyền để thế giới biết sự thật về những hành vi gây hấn, ảnh hưởng đến hòa bình, ổn định trong khu vực của Trung Quốc để tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Khánh Ly (thực hiện)/ĐĐK

Biển Đông: Việc Philippines kiện đã phá vỡ thế chiến lược của Trung Quốc

(GDVN) - Việc Phillippines quyết định giải quyết tranh chấp bằng con đường tài phán quốc tế là bước đi tích cực, thể hiện thái độ kiên quyết trong việc giải quyết mọi xung đột, mâu thuẫn theo quy định của luật quốc tế.

TS. Nguyễn Toàn Thắng - ĐH Luật Hà Nội

Ngày 22/1/2013, Philippines chính thức triệu tập và gửi thông báo cho Đại sứ quán Trung Quốc về quyết định đưa tranh chấp trên biển với Trung Quốc ra giải quyết tại Tòa trọng tài quốc tế thành lập theo quy định của Phụ lục VII Công ước Luật biển năm 1982 (UNCLOS).

Sau đây chúng tôi xin gửi tới bạn đọc bài phân tích của TS. Nguyễn Toàn Thắng – Giảng viên Khoa Luật quốc tế - Trường Đại học Luật Hà Nội về vấn đề này. 

Trên cơ sở những cố gắng không thành về chính trị, ngoại giao, Philippines mong muốn tìm kiếm một giải pháp pháp lý bền vững nhằm giải quyết tranh chấp theo quy định của UNCLOS mà cả Philippines và Trung Quốc đều là thành viên; trong khi đó Trung Quốc luôn khẳng định không chấp nhận thẩm quyền của các cơ quan tài phán quốc tế. Vậy, cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS có thể được áp dụng và vụ việc trên mang lại ý nghĩa gì trong bối cảnh tranh chấp phức tạp trên biển Đông?

Cơ chế giải quyết tranh chấp theo UNCLOS

Giải quyết các tranh chấp biển bằng biện pháp hoà bình là nghĩa vụ của tất cả các quốc gia. Điều 280 của UNCLOS quy định: các quốc gia có quyền thỏa thuận, lựa chọn các biện pháp hòa bình để giải quyết tranh chấp.

Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận và theo yêu cầu của một bên tranh chấp, các bên phải lựa chọn, theo hình thức tuyên bố bằng văn bản, một trong bốn khả năng của thủ tục bắt buộc dẫn đến quyết định bắt buộc là:

Thứ nhất là Tòa án luật biển quốc tế được thành lập theo đúng Phụ lục VI; Thứ hai là Tòa công lý quốc tế; Thứ ba là một tòa trọng tài được thành lập theo đúng Phụ lục VII và thứ tư là một tòa trọng tài đặc biệt được thành lập theo đúng Phụ lục VIII để giải quyết một hay nhiều loại tranh chấp đã được qui định rõ trong đó. Nếu các quốc gia không đưa ra tuyên bố lựa chọn thì được xác định là chấp nhận thẩm quyền của Tòa án trọng tài thành lập theo phụ lục VII (điều 287, khoản 1,3).

Tuy nhiên, Công ước đồng thời quy định một số trường hợp ngoại lệ, cho phép các quốc gia không áp dụng thủ tục bắt buộc nói trên, bao gồm các loại tranh chấp: Các tranh chấp về việc giải thích hay áp dụng các Điều 15, 74 và 83 của Công ước liên quan đến việc hoạch định ranh giới các vùng biển hoặc tranh chấp liên quan đến vịnh lịch sử hay danh nghĩa lịch sử (điều 298, khoản 1, a); Các tranh chấp liên quan đến các hoạt động quân sự (điều 298, khoản 1, b). Các tranh chấp liên quan đến việc giải thích hay áp dụng các quy định của Công ước về nghiên cứu khoa học biển và đánh bắt hải sản (điều 298, khoản 1, b) và các tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc (điều 298, khoản 1, c).

Nếu tranh chấp phát sinh thuộc một trong các trường hợp ngoại lệ nêu trên, tranh chấp chỉ có thể được giải quyết trên cơ sở thỏa thuận giữa các quốc gia hữu quan.

Xung đột pháp lý giữa Philippines và Trung Quốc

Ngày 25/8/2006, Trung Quốc đưa ra tuyên bố về việc áp dụng các ngoại lệ nêu trên, với nội dung cụ thể như sau "Trung Quốc không chấp nhận bất kỳ thủ tục nào quy định tại Mục 2, Phần XV của Công ước liên quan đến các tranh chấp được nêu tại khoản 1 (a) (b) (c), điều 298 của Công ước". Như vậy, đối với những tranh chấp quy định tại khoản 1 (a) (b) (c) điều 298 của UNCLOS, Trung Quốc không bắt buộc phải áp dụng thủ tục bắt buộc trong cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS.

Trong đơn kiện Trung Quốc, Philippines đã nêu cụ thể những vấn đề yêu cầu Tòa trọng tài xem xét giải quyết, tập trung chủ yếu vào một số nội dung: Thứ nhất là việc Trung Quốc tuyên bố thiết lập đường "đứt khúc 9 đoạn" là hành vi vi phạm UNCLOS; Thứ hai là một số cấu trúc địa chất trên biển Đông mà Trung Quốc chiếm đóng bất hợp pháp không có quy chế pháp lý của đảo (khoản 1 điều 121 UNCLOS), mà chỉ được xác định là đảo đá (khoản 3 điều 121 UNCLOS), bãi cạn lúc chìm lúc nổi và thậm chí là bãi ngầm chìm ngập dưới mực nước biển ngay cả khi thủy triều xuống thấp nhất; Thứ ba là Trung Quốc đã thực hiện các hành vi vi phạm quyền chủ quyền và quyền tài phán của Philippines được UNCLOS ghi nhận tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.

Những nội dung trong yêu cầu của Philippines có liên quan và thuộc một trong các trường hợp ngoại lệ mà Trung Quốc tuyên bố hay không? Tòa trọng tài sẽ có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng UNCLOS, trừ những trường hợp ngoại lệ nêu trên. Trong giai đoạn sắp tới, cuộc chiến pháp lý giữa Philippines và Trung Quốc tập trung vào vấn đề này; và đây là điểm quyết định cho những bước tiếp theo của vụ việc.

Khả năng tiến triển của vụ việc

Vào thời điểm hiện tại, chưa thể đưa ra những kết luận cụ thể, chắc chắn về điểm mạnh và yếu trong lập luận của Philippin và Trung Quốc, với 2 lý do là trong đơn kiện, Philippines mới chỉ đề cập khái quát cơ sở pháp lý cho yêu cầu của mình và Trung Quốc cũng chỉ mới tuyên bố không chấp nhận thẩm quyền của Tòa mà chưa đưa ra lập lập phản biện yêu cầu của Philippines.


Tuy nhiên, trên cơ sở nội dung đơn kiện của Philippines, có thể lưu ý thấy đối với yêu sách đường "đứt khúc chín đoạn" của Trung Quốc, Philippines chỉ yêu cầu Tòa giải quyết tranh chấp liên quan đến việc Trung Quốc thiết lập đường "đứt khúc chín đoạn" và tuyên bố "quyền chủ quyền và quyền tài phán" đối với vùng biển trong phạm vi đường "đứt khúc chín đoạn" có phù hợp với các quy định của UNCLOS, đặc biệt là các điều liên quan đến lãnh hải (điều 13-14), vùng đặc quyền kinh tế (điều 55-57), thềm lục địa (điều 76) và quy chế pháp lý của đảo (điều 121).

Trung Quốc chưa chính thức tuyên bố những khả năng quốc gia này sử dụng lập luận về quyền lịch sử hay vùng nước lịch sử để từ chối thẩm quyền của Tòa trọng tài là rất lớn. Đây sẽ là một trong những điểm "cam go' của cuộc chiến pháp lý vì điều 298 của UNCLOS không hề giải thích khái niệm "quyền lịch sử". Liệu Trung Quốc có đầy đủ bằng chứng để thuyết phục Tòa về việc thực hiện "quyền lịch sử" theo đúng quy định tại điều 298 của UNCLOS? Trung Quốc sẽ phải đối diện với rất nhiều khó khăn khi muốn làm điều đó.

Về quy chế pháp lý của các cấu trúc địa chất trên biển, Philippines không yêu cầu Tòa trọng tài xác định chủ quyền đối với những cấu trúc đó (vấn đề chủ quyền sẽ thuộc một trong các trường hợp ngoại lệ Trung Quốc tuyên bố; do vậy sẽ không thuộc thẩm quyền của Tòa trọng tài). Philippines chỉ yêu cầu Tòa áp dụng các quy định của UNCLOS, bao gồm điều 121 về đảo, để chỉ rõ từng cấu trúc địa chất là đảo, đảo đá, bãi cạn lúc chìm lúc nổi hay bãi ngầm và liệu những cấu trúc này có khả năng có vùng biển rộng vượt quá 12 hải lý.

Đây là điểm mạnh trong lập luận của Philippines và sẽ không thuộc các trường hợp ngoại lệ mà Trung Quốc tuyên bố. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng, các cấu trúc địa chất được Philippines đề cập bao gồm nhiều cấu trúc địa chất của quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.

Kiện Trung Quốc là bước đi chiến lược của Philippines

Về tổng quan, việc Philippines quyết định đưa tranh chấp ra giải quyết tại Tòa trọng tài quốc tế là bước đi chiến lược, phù hợp với quy định của luật quốc tế. Các quốc gia có nghĩa vụ hòa bình giải quyết tranh chấp nhưng có quyền lựa chọn các biện pháp khác nhau, trong đó có biện pháp tài phán quốc tế. Sự lựa chọn của Philippin không làm "phức tạp hóa" tình hình biển Đông; ngược lại thể hiện mong muốn tìm kiếm một giải pháp bền vững, không sử dụng vũ lực mà giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tôn trọng các quy định của luật quốc tế.

Việc giải quyết tranh chấp về biên gới, lãnh thổ thông qua con đường tài phán quốc tế là sự lựa chọn tương đối "mới" của các quốc gia ASEAN. Cùng với một số nước như Malaysia, Indonesia và Singapore, Philippines tiếp bước, tạo ra tiền lệ cho việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp tài phán. Có thể đánh giá đây là bước đi mang tính tích cực, thể hiện ý chí, nguyện vọng của các quốc gia mong muốn áp dụng biện pháp này khi không thể đạt được thỏa thuận trên bàn đàm phán, nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình, ổn định, giải quyết triệt những xung đột, mâu thuẫn phát sinh.

Bước đi "mạnh dạn" của Philippines đã phá vỡ "thế chiến lược" của Trung Quốc. Trên thực tế, Trung Quốc luôn áp dụng chiến lược vừa "xoa dịu", vừa "đe dọa" đối với từng quốc gia Đông Nam Á để thực hiện tham vọng tại biển Đông. Dựa trên sức mạnh quân sự, Trung Quốc tiến hành vừa "đàm phán" vừa "đe dọa sử dụng vũ lực", đồng thời kiểm soát thực địa để buộc các quốc gia trong khu vực phải chấp nhận "nền hòa bình lệ thuộc" và chịu sự áp đặt theo cách của Trung Quốc.

Đây là lý do Trung Quốc luôn chủ trương đàm phán song phương và "không quốc tế hóa" tranh chấp tại biển Đông. Với bước đi trên, Philippines đã phát huy được thế mạnh của mình – lấy pháp luật để chống lại sức mạnh quân sự. Đó là công cụ pháp lý hữu hiệu cho phép Phillipines nhận được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế và hạn chế sức mạnh của Trung Quốc, tránh những cuộc đối đầu quân sự bởi trong cuộc đối đầu đó, lợi thế luôn thuộc về Trung Quốc; đồng thời chuyển thế chiến lược, biến "đối đầu quân sự" thành cuộc đối đầu giữa các luật sư.

Trong trận chiến này, các quốc gia liên quan sẽ bình đẳng và buộc phải bộc lộ quan điểm pháp lý của mình – điều mà Trung Quốc không mong muốn khi thực hiện chiến lược vừa đàm, vừa lấn; sử dụng sức mạnh quân sự để lấn lướt trên thực địa. Với vụ kiện này, Philippines đã tạo ra tiền lệ có ý nghĩa tích cực đối với việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông.

Bên cạnh đó, yêu cầu của Philippines có ý nghĩa quan trọng, góp phần làm sáng tỏ yêu sách mập mờ của Trung Quốc về đường "đứt khúc chín đoạn". Dù muốn hay không, Trung Quốc buộc phải đưa ra cơ sở pháp lý cho tuyên bố của mình. Đó là điều các quốc gia Đông Nam Á đã yêu cầu Trung Quốc khi quốc gia này yêu sách về đường "đứt khúc chín đoạn".

Ngoài ra, việc xác định quy chế pháp lý của các cấu trúc địa chất trên biển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là cơ sở để giải quyết những xung đột, mâu thuẫn phát sinh. Nếu điều này được thực hiện, khu vực tranh chấp sẽ được xác định rõ ràng, từ đó các bên có thể ngồi vào bàn đàm phán để tìm kiếm các biện pháp quản lý xung đột, tiến tới giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền.
Khả năng tham gia của Việt Nam

Việc Tòa trọng tài thụ lý giải quyết tranh chấp giữa Phillipines và Trung Quốc sẽ có tác động trực tiếp đến Việt Nam. Đặc biệt, các cấu trúc địa chất được Phillippin yêu cầu Tòa xác định quy chế pháp lý nằm trong quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Vì vậy, Việt Nam có thể tham gia vụ kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời bày tỏ quan điểm giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình và trên cơ sở tuân thủ pháp luật quốc tế.

Tóm lại, việc Phillippines quyết định giải quyết tranh chấp bằng con đường tài phán quốc tế là bước đi tích cực, thể hiện thái độ kiên quyết trong việc giải quyết mọi xung đột, mâu thuẫn theo quy định của luật quốc tế. Điều này cho thấy, luật quốc tế nói chung, UNCLOS nói riêng vẫn luôn đóng vai trò quan trọng, là cơ sở pháp lý để các quốc gia giải quyết tranh chấp ở biển Đông.

TS. Nguyễn Toàn Thắng

Ngoại trưởng Thái Lan, Singapore: Philippines có quyền kiện Trung Quốc

(GDVN) - Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan và Bộ trưởng Ngoại giao Singapore đều nhất trí cho rằng Philippines có quyền kiện Trung Quốc lên tòa án Luật Biển của LHQ.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Surapong Tovichakchaikul

 Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Surapong Tovichakchaikul tin rằng Philippines có quyền kiện "đường lưỡi bò" Trung Quốc lên tòa án Luật Biển của Liên Hợp Quốc.

Tuyên bố trên được ông Surapong đưa ra trong cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Singapore K Shanmugam bên lề Chương trình Chuyển đổi Dịch vụ dân dụng Singapore-Thái Lan.

Trong cuộc hội đàm, cả ông Surapong và Shanmugam cũng đã đều nhấn mạnh rằng tất cả các bên nên theo đuổi các biện pháp hòa bình để giải quyết tranh chấp.

Ông Surapong cho biết thêm, ông hy vọng vấn đề này sẽ được thảo luận trong cuộc họp tới của quan chức cấp cao ASEAN và Trung Quốc dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 3 tới.

"Về vấn đề này, Thái Lan với tư cách là nước điều phối viên, sẽ thực hiện tham vấn chặt chẽ với tất cả các bên có liên quan. Vì vậy, tôi đã chỉ thị cho thư ký thường trực của nước chúng tôi tiếp tục tham vấn với Trung Quốc, Philippines và các bên liên quan khác" - ông Surapong nói thêm.

Ngoại trưởng Singapore Shanmugam cho hay: “Mỗi quốc gia trong khối ASEAN tự quyết định các chính sách của quốc gia mình – những gì đang là lợi ích riêng của họ và cho dù đó là vấn đề được đưa ra Liên Hợp Quốc hay đó là các vấn đề cụ thể thì ASEAN đều không tìm cách kiểm soát các quyết định đó của các quốc gia thành viên.”

 “Đó là lý do tại sao bạn cần phải phân biệt giữa một quyết định cụ thể của bất kỳ quốc gia cụ thể nào với một quyết định chung của tập thể ASEAN theo nguyên tắc 6 điểm”, ông Shanmugam cho biết, “Đó là quyết định của Philippines và tôi chắc chắn rằng họ đã cân nhắc trên cơ sở lợi ích quốc gia, điều mà tôi không thể bình luận, tôi chắc chắn rằng Philippines đã nghiên cứu kỹ các điều kiện và cơ sở để đưa ra yêu cầu chủ quyền của mình.”

“Trong phạm vi rộng hơn, quan điểm của ASEAN mà trong đó có Singapore là tránh để căng thẳng leo thang (trên Biển Đông – PV). Chúng tôi cần phải cố gắng đối phó với điều này và nỗ lực làm giảm căng thẳng theo những quy định chung của luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982, đồng thời tránh để xảy ra những hành động khiêu khích”, Ngoại trưởng Singapore khẳng định.

Nguyễn Hường (nguồn CNA)

Kiện Trung Quốc ra tòa án Liên Hiệp Quốc: Một đòn mạnh giáng vào “đường lưỡi bò” phi pháp

(Báo Giáo dục Việt Nam) - Với việc kiện Trung Quốc ra Tòa án trọng tài Liên Hiệp Quốc, Philippines đang theo đuổi chiến lược ba mũi nhọn nhằm đối phó với những yêu sách chủ quyền phi pháp của Trung Quốc trên biển Đông.

Tàu hải giám Trung Quốc xuất hiện gần bãi cạn Scarborough Ảnh: AFP

Ba mũi nhọn này là ngoại giao, chính trị và pháp lý. Philippines đưa ra bốn cáo buộc. Một là, “đường lưỡi bò” của Trung Quốc là phi pháp xét theo luật pháp quốc tế. Hai là, Trung Quốc đã chiếm giữ và xây dựng cơ sở trên các bãi đá ngầm, bãi cạn, bãi cạn lúc chìm lúc nổi... trên biển Đông và gọi chúng một cách bất hợp pháp là “đảo”. Ba là, Trung Quốc đã can thiệp bất hợp pháp vào các hoạt động bảo vệ chủ quyền của Philippines trong vùng lãnh hải nước này. Bốn là, Philippines tìm kiếm một phán quyết trong luật pháp quốc tế về vấn đề mà Trung Quốc chưa đưa vào danh sách “không chấp nhận” của Bắc Kinh.

Bộ Ngoại giao Philippines khẳng định đã vận dụng mọi giải pháp chính trị và ngoại giao để giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc một cách hòa bình nhưng bất thành. Nếu Philippines không hành động, cộng đồng quốc tế sẽ cho rằng Manila ngầm chấp thuận việc Trung Quốc “thực hiện chủ quyền” trên vùng biển Philippines bằng các tàu hải giám. Trên thực tế, Trung Quốc đã thôn tính bãi cạn Scarborough bằng việc triển khai tàu chiến, tàu tuần tra tại khu vực này, thậm chí còn lập rào chắn. Ngư dân Trung Quốc cứ tiếp tục đánh bắt cá trái phép trên vùng biển của Philippines.

Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS) đưa ra bốn cơ chế giải quyết tranh chấp lãnh thổ: Tòa án luật biển quốc tế (ITLOS), Tòa án công lý quốc tế (ICJ), Tòa án trọng tài và Tòa án trọng tài đặc biệt. Philippines đã tuân thủ mọi quy trình của UNCLOS. Các nước khi ký kết UNCLOS là đã chấp nhận việc giải quyết tranh chấp bắt buộc. Đầu tiên các nước phải giải quyết tranh chấp song phương. Nếu không đạt được thỏa thuận, một quốc gia có quyền đưa vụ việc ra tòa quốc tế theo UNCLOS. Quốc gia này có quyền chọn ITLOS hoặc Tòa án trọng tài.

Philippines đã chọn Tòa án trọng tài. Ban đầu Tòa án trọng tài sẽ xác định cơ quan này có thẩm quyền giải quyết tranh chấp hay không. Có nghĩa là tòa án sẽ xác định lập luận của Philippines có bao gồm việc diễn giải hoặc áp dụng UNCLOS hay không. Tòa án trọng tài có thể xác định xem liệu một địa điểm tranh chấp là đảo, bãi cạn hay bãi đá ngầm. Quan trọng hơn, Tòa án trọng tài có thể xác định xem liệu Trung Quốc có can thiệp bất hợp pháp vào chủ quyền lãnh thổ của Philippines trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines hay không.

Tháng 8-2006, Trung Quốc tuyên bố không chấp nhận quy trình giải quyết tranh chấp bắt buộc dựa trên bốn cơ chế trên trong các vấn đề về phân định vùng lãnh hải, EEZ và thềm lục địa. Philippines khẳng định vụ việc này liên quan đến các vấn đề ngoài vùng lãnh hải, EEZ hay thềm lục địa. Vụ việc của Philippines cũng bao gồm việc diễn giải luật quốc tế theo UNCLOS. Do đó, Tòa án trọng tài có thể sẽ ra phán quyết ủng hộ Philippines. Nhiều khả năng phán quyết này sẽ tái xác nhận đường bờ biển, vùng lãnh hải và EEZ của Philippines dựa trên luật pháp quốc tế. Đó sẽ là một đòn mạnh giáng vào yêu sách “đường lưỡi bò” bất hợp pháp của Trung Quốc.

Chính quyền Philippines đã lựa chọn một cách cẩn thận những khía cạnh pháp lý đặc thù trong tranh chấp với Trung Quốc để đưa ra tòa án Liên Hiệp Quốc. Bất kỳ một phán quyết nào của Tòa án trọng tài phủ nhận “đường lưỡi bò” của Trung Quốc cũng đều có lợi cho các quốc gia khác có đòi hỏi chủ quyền trên biển Đông. Các nước như Việt Nam hoàn toàn có thể học tập kinh nghiệm và tiền lệ của Philippines.

H.Trung/Tuổi trẻ