Theo Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn,
Đại học New South Wales (Australia), việc học giả Trung Quốc đăng kèm
bản đồ ‘đường lưỡi bò’ về Biển Đông trên một số tạp chí khoa học quốc tế
thể hiện mưu đồ của chính phủ nước này trong việc hợp pháp hóa tấm bản
đồ “phi pháp và phi khoa học” đó.

Tranh chấp lãnh hải ở Biển Đông luôn là vấn đề nóng của khu vực Châu Á. (ABC)
Mới đây, tạp chí khoa học số một thế giới Nature trong số ra ngày 20/10/2011 đã đăng hai bài viết liên quan đến Biển Đông: bài xã luận ‘Uncharterd Territory’ (tạm dịch: ‘Lãnh thổ không được công nhận’) và một bài khác có tựa đề ‘Angry words over East Asia Seas’ (tạm dịch: ‘Những câu chữ tức giận về khu Biển phía Đông Châu Á’) của phóng viên David Cyranoski phụ trách khu vực Châu Á-Thái Bình Dương của tạp chí này.
Hai bài viết thể hiện thái độ phản đối cũng như lật tẩy âm mưu của
Trung Quốc trong việc lợi dụng khoa học để phục vụ mục đích chính trị
của mình, cụ thể trong trường hợp này là nhằm hợp lí hóa bản đồ ‘đường
lưỡi bò’ do chính quyền nước này đưa ra trước đó.
Nguyên nhân dẫn đến sự kiện trên bắt nguồn từ một số bài viết của các
học giả Trung Quốc, điển hình là bài ‘Lịch sử dân số Trung Quốc và
những thách thức trong tương lai’ đăng trên tạp chí Science số ra ngày
9/7/2011, có lồng vào một tấm bản đồ ‘đường lưỡi bò’, thể hiện chủ quyền
của nước này ở hầu như toàn bộ Biển Đông (Trung Quốc gọi là biển Nam
Trung Hoa).
Theo đánh giá của một số nhà khoa học, xét trong một chừng mực nào
đó, tấm bản đồ này có liên quan đến nội dung nói về Trung Quốc nhưng
trong nhiều trường hợp, nó hoàn toàn ‘lạc đề’ và không liên quan đến bài
viết.
Ngay sau khi Science đăng tải bài báo, một nhóm các nhà khoa học Việt
Nam trong và ngoài nước đã soạn thảo một lá thư gửi cho tạp chí này bày
tỏ sự phản đối. Tổng biên tập Science đã có phản hồi trên số ra ngày
30/9/2011, nêu rõ việc đăng bài viết có kèm bản đồ ‘đường lưỡi bò’ không
phản án quan điểm của Science trong việc thừa nhận nó, đồng thời khẳng
định sẽ rà soát lại quy trình nhận đăng bài có bản đồ để tránh các
trường hợp thiếu sót tương tự.
Liên quan đến những sự kiện trên, Bay Vút đã có cuộc phỏng vấn GS.
Nguyễn Văn Tuấn, Đại học New South Wales (Australia) về vấn đề chính trị
hóa khoa học trong bối cảnh gia tăng tranh chấp lãnh hải tại khu vực
Biển Đông trong thời gian gần đây.
GS.Tuấn là một trong những trí thức hải ngoại đã có những đóng góp
tích cực trong việc phản đối mưu đồ chính trị của Trung Quốc thông qua
các bài viết khoa học.
PV: Theo ông, tại sao các tác giả Trung Quốc có thể gửi kèm một
tấm bản đồ mà theo nhận xét là không liên quan đến nội dung của bài viết
để đăng trên một số tạp chí khoa học như Science?
GS. Nguyễn Văn Tuấn: “Không ai biết chính xác lí do đằng sau
việc họ lồng bản đồ ‘đường lưỡi bò’ vào các bài báo khoa học mình, nhất
là khi nó chẳng liên quan gì đến nội dung bài viết”.
“Tuy nhiên, trong điện thư trả lời Tổng biên tập của tờ Climatic
Change, Giáo sư Xuemei Shao thuộc Viện Khoa học Địa lí và Tài nguyên
Thiên nhiên (Trung Quốc) trả lời rằng: “Bản đồ nhỏ mà chúng tôi chèn
trong biểu đồ 6 là do yêu cầu của chính phủ Trung Quốc”.
“Đó là bằng chứng duy nhất mà chúng ta có để tạm đi đến kết luận rằng
chính phủ Trung Quốc đứng đằng sau chiến dịch tung bản đồ đường lưỡi bò
trên các tập san khoa học quốc tế”.
PV: Tại sao một tạp chí uy tín như Science lại cho phép đăng tải một tấm bản đồ mang nặng mục đích chính trị như vậy?
GS. Nguyễn Văn Tuấn: “Đứng trên quan điểm của người Việt, có
thể nói rằng Science có sai sót trong việc này. Tuy nhiên, trong khoa
học, sai sót là rất bình thường. Nếu hiểu được quy trình công bố khoa
học thì sẽ thấy khả năng xảy ra sai sót là rất phổ biến”.
“Nói một cách ngắn gọn, khi một bài báo gửi đến cho tập san, ban biên
tập sẽ mời ba chuyên gia trong ngành thẩm định và việc kiểm tra sự
chính xác của dữ liệu tùy thuộc vào nhóm này. Họ làm việc hoàn toàn trên
tinh thần tình nguyện khoa học, không có thù lao và họ cũng rất bận. Do
đó, họ không thể kiểm tra toàn bộ dữ liệu trong bài mà phải tin tưởng
vào tác giả một phần. Đặc biệt, nếu họ là người Mỹ thì xác suất họ am
hiểu tình hình Biển Đông là rất thấp nên việc bỏ qua dữ liệu trong bản
đồ là điều có thể hiểu được”.
“Nhìn như vậy để thấy rằng Science không có mục tiêu chính trị đằng
sau việc đăng tấm bản đồ xúc phạm đó. Tuy nhiên, khoa học là một quá
trình tự sửa sai. Khi một bài báo công bố thì cộng đồng khoa học quốc tế
có quyền săm soi mà điển hình là cộng đồng khoa học Việt Nam đã làm
việc đó”.
PV: Ông có quan điểm như thế nào về vấn đề chính trị hóa khoa học?
GS. Nguyễn Văn Tuấn: “Dĩ nhiên là tôi phản đối chính trị hóa
khoa học. Tôi phản đối việc một số đồng nghiệp Trung Quốc đưa bản đồ
‘đường lưỡi bò’ vào bài báo của họ một cách hoàn toàn vô cớ. Nếu sự việc
xảy ra chỉ một vài lần thì tôi nghĩ đó có thể là ngẫu nhiên nhưng nó
lại xảy ra nhiều lần, ở nhiều nơi, qua nhiều năm, và tôi phải xem đó là
một vấn đề có hệ thống”.
“Từ lâu, bản đồ ‘đường lưỡi bò’ đã được đăng trong các ấn phẩm khoa
học tiếng Hoa nhưng từ năm 2005, nó xuất hiện trên tập san khoa học quốc
tế (có thể là trước đó nhưng tôi chưa biết) và trong vài năm gần đây,
nó liên tục xuất hiện với mật độ dầy hơn”.
“Ngoài ra, các học giả Trung Quốc đã viết về Hoàng Sa và Trường Sa
(mà họ gọi là Nam Sa và Tây Sa) nhiều hơn các học giả Việt Nam viết về
hai hòn đảo này. Nếu tính theo số lượng, số bài báo của học giả Trung
Quốc là tối thiểu 48 bài, còn Việt Nam chỉ công bố được hai bài. Rõ
ràng, Trung Quốc có một chiến lược thuyết phục cộng đồng khoa học quốc
tế bằng khoa học, còn phía Việt Nam thì thuyết phục bằng cảm tính.
Chúng ta có thể nói như thế vì đến nay, chúng ta đã biết rằng chính phủ
Trung Quốc đứng đằng sau việc phổ biến tấm bản đồ ‘đường lưỡi bò’ phi
pháp và phi khoa học đó”.
PV: Động thái mới nhất của tạp chí Nature nhằm lật tẩy âm mưu của
Trung Quốc trong việc lợi dụng khoa học phục vụ mục đích chính trị có
tác động như thế nào đến giới học giả cũng như các tờ tạp chí khoa học
khác?
GS. Nguyễn Văn Tuấn: “Có một điều mà người nào trong giới khoa
học cũng nghi ngờ nhưng không nói ra, đó là giới khoa học Trung Quốc có
vấn đề về đạo đức khoa học. Đạo đức ở đây phải kể luôn cả đạo đức công
bố ấn phẩm. Giới khoa học Trung Quốc có thể sẵn sàng theo chính phủ của
họ để ‘bẻ cong’ khoa học, phục vụ cho mục tiêu chính trị mà chúng ta đã
thấy qua sự việc liên quan đến bản đồ ‘đường lưỡi bò’.
“Sự việc bản đồ ‘đường lưỡi bò’ là cơ hội lí tưởng để Nature lên
tiếng và sự lên tiếng của tạp chí này như là một nhắc nhở về đạo đức
khoa học. Như Nature viết rõ: “Khoa học nên là một công cụ ngoại giao,
chứ không phải công cụ cho xâm lấn lãnh thổ”, đồng thời cảnh cáo những
người còn có ý định lợi dụng khoa học cho mục tiêu chính trị. Nhìn một
cách thực tế và trần trụi hơn, Nature đang ‘lên lớp’ Trung Quốc về khoa
học và đạo đức khoa học”.
“Nature là tập san khoa học hàng đầu thế giới và có thể nói là còn
danh giá hơn cả Science. Do đó, ảnh hưởng của hai bài viết trên Nature
theo tôi là rất đáng kể. Tôi nghĩ các tập san khác sẽ chú ý đến ý kiến
của Nature và sẽ kiểm tra lại quy trình công bố ấn phẩm của mình để
không bị Trung Quốc lợi dụng, biến họ thành công cụ tuyên truyền”.
PV: Theo ông, giới học giả Việt Nam cần phải làm gì để tránh xảy ra trường hợp tương tự?
GS. Nguyễn Văn Tuấn: “Tôi nghĩ chúng ta cần phải làm nhiều hơn
nữa. Họ nói chuyện khoa học, chúng ta cũng nên nói chuyện với họ bằng
ngôn ngữ khoa học. Các nhà khoa học xã hội cần chủ động công bố những
nghiên cứu liên quan đến Trường Sa, Hoàng Sa, lãnh hải Việt Nam trên các
tập san quốc tế bằng tiếng Anh. Chúng ta cần nói chuyện bằng tiếng Anh
bởi đó là ngôn ngữ của cộng đồng khoa học quốc tế. Nếu chỉ viết bằng
tiếng Việt thì chỉ cho chúng ta đọc chứ các học giả nước ngoài đâu thể
hiểu được. Hơn nữa, việc công bố trên tập san khoa học quốc tế cũng là
một cách ‘thử lửa’ để chúng ta đối thoại với đồng nghiệp Trung Quốc trên
tinh thần khoa học”.
“Tôi nghĩ nhà nước Việt Nam cần có một tầm nhìn xa và hệ thống. Như
đã đề cập ở trên, hiện Việt Nam có rất ít nghiên cứu về lãnh hải nhưng
chúng ta cần những bằng chứng khoa học được đúc kết từ các nghiên cứu.
Do đó, Việt Nam cần chủ động đầu tư nghiên cứu về biển, ví dụ lập một
vài nhóm nghiên cứu trong các trường đại học lớn để quy tụ các học giả
có kinh nghiệm làm việc với nhau”.
“Ngoài ra, chúng ta cũng cần phải liên kết với các đồng nghiệp ở các
nước như Philippines, Malaysia và Indonesia. Bản đồ ‘đường lưỡi bò’ xâm
lấn lãnh hải của ba quốc gia này và tôi nghĩ cần phải quốc tế hóa vấn
đề để mời các đồng nghiệp láng giềng tham gia phản biện những lợi dụng
khoa học của phía Trung Quốc”.
Nguồn: ABC




















Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét