Randy Schriver
Ông Randy Schriver là chủ tịch Dự án 2049 và là cựu phó Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về vấn đề Đông Á.
25-07-2011
Quan hệ quân sự Mỹ – Trung chỉ có lợi cho Quân đội Trung Quốc.
Nếu định nghĩa về sự điên loạn là làm cùng một thứ lặp đi lặp lại nhưng mong muốn đạt các kết quả khác nhau, thì chắc chắn đã đến lúc phải đánh giá nghiêm túc về cái được, cái mất của những nỗ lực mà Mỹ đang thực hiện nhằm xây dựng một mối quan hệ quân sự tốt đẹp hơn với Trung Quốc.
Ông Randy Schriver là chủ tịch Dự án 2049 và là cựu phó Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về vấn đề Đông Á.
25-07-2011
Quan hệ quân sự Mỹ – Trung chỉ có lợi cho Quân đội Trung Quốc.
Nếu định nghĩa về sự điên loạn là làm cùng một thứ lặp đi lặp lại nhưng mong muốn đạt các kết quả khác nhau, thì chắc chắn đã đến lúc phải đánh giá nghiêm túc về cái được, cái mất của những nỗ lực mà Mỹ đang thực hiện nhằm xây dựng một mối quan hệ quân sự tốt đẹp hơn với Trung Quốc.
Kể từ khi thiết lập các mối quan hệ quân sự cách đây gần 30 năm, các chính quyền kế tiếp của Mỹ đã thất bại hoàn toàn trong nỗ lực nhằm tạo dựng mối quan hệ quân sự song phương Mỹ – Trung thúc đẩy các mục tiêu của Washington.
Thực tế hoàn toàn trái ngược, các mối quan hệ quân sự Mỹ – Trung, một cách vô tình, chủ yếu tăng thêm sức mạnh cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (tức Quân đội Trung Quốc – PLA), khi lực lượng này cố gắng trở nên chuyên nghiệp hơn và có năng lực hơn. Để ngăn chặn xu hướng này, điều cần làm là tái cơ cấu một cách nghiêm túc các mối quan hệ quân sự song phương.
Từng là một giám đốc cấp cao phụ trách chính sách về Trung Quốc ở Lầu Năm Góc, tôi đã từng có trách nhiệm quản lý các mối quan hệ quân sự Mỹ – Trung với tư cách đại diện cho hai bộ trưởng quốc phòng. Qua công việc ở Lầu Năm Góc và công việc sau đó cả ở trong và ngoài chính phủ, tôi đã quan sát kỹ lưỡng sự phát triển của mối quan hệ quân sự với Trung Quốc. Nói rằng những kết quả thu được từ nỗ lực của chúng ta rất đáng thất vọng vẫn là quá nhẹ.
Mỹ đúng khi muốn một sự minh bạch hơn nữa từ Quân đội Trung Quốc; muốn nâng cao mức độ an toàn của các hoạt động ở Thái Bình Dương; muốn thể hiện những ý định và năng lực về hiệu quả đánh chặn trước những khiêu khích tiềm tàng của Trung Quốc; muốn giảm bớt khả năng tính toán sai thông qua đối thoại ngay thẳng; muốn tìm kiếm các biện pháp phối hợp cho những thách thức trên toàn cầu; và muốn tác động đến một thế hệ các sĩ quan PLA trẻ hơn. Tuy nhiên, giờ đây, chúng ta có rất nhiều bằng chứng gom được trong 30 năm qua cho thấy chúng ta ngày càng rời xa, chứ không đến gần hơn, những mục tiêu đó. Không chỉ có vậy, 3 thập niên cố gắng ràng buộc đã tạo điều kiện cho Bắc Kinh tiến tới các mục tiêu của họ bằng cách tận dụng những theo đuổi liên tục của đối tác nhiệt tình ở Washington.
Ở đây ẩn chứa nguyên nhân cơ bản cho thành tích mờ mịt của chúng ta: Các lãnh đạo PLA có các mục tiêu riêng khi tham gia quan hệ quân sự với Washington. Họ tìm cách tác động tới việc ra quyết định của Washington về cái gọi là các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc, để giành được bí quyết xây dựng chuyên môn từ đội quân mạnh nhất thế giới, để nhìn thấu những điểm yếu của quân đội Mỹ, và đạt được tiến bộ trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ, đặc biệt là nơi các công nghệ sử dụng kép được quan tâm.
Giờ chúng ta nên tạm dừng và đánh giá bảng thành tích một cách khách quan. Và nếu làm vậy, chúng ta phải thừa nhận rằng, so với thành tích của chúng ta, Trung Quốc làm tốt hơn đến cỡ nào trong việc đạt được rất nhiều mục tiêu của họ trong mối quan hệ quân sự này.
Chiều theo Trung Quốc, và bất chấp việc PLA nhanh chóng xây dựng lực lượng, chính quyền Obama đến nay đã đạt được thành tích tệ nhất về các hợp đồng bán vũ khí cho Đài Loan kể từ khi Đạo luật Các mối quan hệ Đài Loan được thông qua năm 1979. Bất chấp sự những hành động khiêu khích của Trung Quốc ở Biển Đông, các quan chức chính quyền Obama đang công khai thảo luận việc rút bớt các chuyến bay do thám quân sự ở Thái Bình Dương như một cơ chế tiềm năng nhằm xây dựng lòng tin với Bắc Kinh. Và bất chấp những biểu lộ tin tưởng từ Washington rằng sự phô bày sức mạnh của chúng ta ở Thái Bình Dương sẽ chặn được Trung Quốc, chúng ta lại thấy một kế hoạch thâu tóm hung hăng của PLA nhằm gây phức tạp cho các hoạt động của Mỹ bằng những chương trình như các hoạt động tấn công trên mạng, các tên lửa chống vệ tinh và các tên lửa đạn đạo đối hạm.
Khi còn trong chính phủ, tôi đã trực tiếp chứng kiến nhiều hậu quả tồi tệ về các mục tiêu cạnh tranh của chúng ta. Vào thời điểm xảy ra vụ EP-3 năm 2001, Ngoại trưởng Colin Powell khi ấy đã định viện đến Hiệp định Tư vấn Hàng hải Quân sự Mỹ – Trung (MMCA), văn bản gồm những điều khoản rõ ràng nêu hành động mà hai bên phải làm trong trường hợp xảy ra tai nạn. Thay vì chấp nhận các đề nghị của chúng ta là tổ chức tìm kiếm và cứu nguy viên phi công Trung Quốc mất tích, thành lập một lực lượng đặc nhiệm chung để điều tra các nguyên nhân tai nạn, và sử dụng các cơ chế MMCA để lập ra các quy tắc mới nhằm trách những tai nạn như vậy trong tương lai, thì Trung Quốc lại hủy bỏ các cuộc hội đàm MMCA và yêu cầu Mỹ chấm dứt các chuyến bay do thám ở Thái Bình Dương. Đối với tôi, chuyến thăm mới đây của Đô đốc Mike Mullen tới Bắc Kinh, nơi ông chịu một bài thuyết trình hạ mình từ vị tướng cao cấp nhất của PLA, gây “cảm giác ngờ ngợ”.
Ngày nay, nguồn căng thẳng và trở ngại đối với những trao đổi quân sự hữu ích đang ngày càng phình to – nhưng chúng tiếp tục được chính quyền Obama giải quyết thông qua những sáng kiến nhún nhường như cũ để “tăng cường sự tin cậy”. Hơn thế, Trung Quốc ngày càng nhìn nhận các mối quan hệ quốc phòng là dễ bị hy sinh, không vững chắc và chủ yếu mang tính biểu tượng. Kết quả là, Trung Quốc đầu tư vào mối quan hệ này chỉ ở mức độ mà họ tin là sẽ tác động đến chính sách ngoại giao của Mỹ. Điều đó càng chứng tỏ chúng ta cần đánh giá lại một cách chiến lược.
Nhưng đúng như dự đoán, chính quân đội Trung Quốc là bên đặt ra “các điều kiện” cho việc nâng cao các mối quan hệ quân sự trong tương lai. Các quan chức quân sự Trung Quốc đã thẳng thừng tuyên bố rằng các mối quan hệ quân sự không thể phát triển cho đến khi nào Mỹ thay đổi chính sách bán vũ khí cho Đài Loan, chấm dứt các chuyến bay do thám ở Thái Bình Dương, và sửa đổi luật cấm một số loại tương tác quân sự nhất định giữa Mỹ và Trung Quốc.
Như Ngoại trưởng George Shultz thời Ronald Reagan nhận xét cách đây 30 năm, “khi tầm quan trọng địa chiến lược của Trung Quốc trở thành lăng kính dựa trên các khái niệm mà thông qua đó, các mối quan hệ Mỹ – Trung được đánh giá, thì gần như không thể tránh khỏi việc giới hoạch định chính sách Mỹ sẽ quan tâm quá mức đến những lợi ích, những lo ngại và những nhạy cảm của Trung Quốc. Ta cần hy vọng chính quyền Obama chú ý đến những lời cảnh báo này.
Thật mỉa mai, khi các nhà lãnh đạo ở Bắc Kinh muốn biểu thị nỗi oán giận về việc Mỹ ủng hộ Đài Loan, Trung Quốc lại đẩy lùi các trao đổi quân sự hai bên. Nếu xảy ra những trường hợp như vậy trong tương lai thì Mỹ nên hoan nghênh quyết định của Trung Quốc. Vì Trung Quốc đang hùng hổ theo đuổi sự hiện đại hóa quân sự và muốn trở thành một lực lượng chuyên nghiệp hơn nên chọn cách hạn chế tương tác với quân đội lớn nhất thế giới sẽ gây hại cho Trung Quốc nhiều hơn cho Mỹ.
Mỹ nên tạm dừng, hoặc, ở một mức độ tối thiếu, thu nhỏ các mối quan hệ quân sự với Trung Quốc cho đến khi nào PLA sẵn sàng tham gia vào một mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Chúng ta cần có các điều kiện của riêng mình về cải thiện các mối quan hệ song phương (chẳng hạn, yêu cầu PRC từ bỏ sử dụng vũ lực chống lại Đài Loan và tuân thủ các nguyên tắc tự do hàng hải ở Biển Đông). Chúng ta nên tăng cường nỗ lực củng cố các liên minh quân sự ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương và sự cộng tác an ninh của chúng ta với Đài Loan. Nếu chính quyền Obama không thực hiện những biện pháp đó, Quốc hội cần nghiêm túc xem xét phong tỏa các quỹ dành cho cách tiếp cận phản tác dụng này với các mối quan hệ quân sự Mỹ – Trung.
Người dịch: Trúc An
Nguồn: Washington Times
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét