Dư âm từ Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á ở Bali (Indonesia) tuần qua cho thấy Tổng thống Mỹ Barrack Obama đã thành công trong việc đưa vấn đề tranh chấp ở Biển Đông lên bàn nghị sự dù vấp phải sự phản đối kịch liệt từ phía Trung Quốc.
Mỹ áp lực, Trung Quốc phản ứng
Chuyến đi ngoại giao kéo dài chín ngày vừa qua của ông Obama tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương ngoài việc chứng tỏ Mỹ tăng cường vai trò tại khu vực này còn là để yêu cầu Trung Quốc ‘phải có trách nhiệm’ hơn, ‘phải hành xử theo luật’ trên trường quốc tế.
Trong cuộc hội đàm riêng với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo tại Bali, Tổng thống Mỹ Barrack Obama đã nói với nhà lãnh đạo Trung Quốc rằng Mỹ mong muốn những tranh chấp ở khu vực Biển Đông cần được giải quyết trong hòa bình, mở rộng giao thương hàng hải.
Mỹ cũng chỉ trích công khai việc Trung Quốc giữ giá đồng nhân dân tệ nhằm tạo thuận lợi cho việc xuất khẩu nước này song gây thiệt hại cho nền sản xuất của Mỹ.
Tuy nhiên, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã bảo vệ lập trường về chính sách tiền tệ của Bắc Kinh. Ông cho rằng chính phủ Trung Quốc đã tăng cường ‘sự linh hoạt’ của đồng nhân dân tệ.
Về những áp lực của Mỹ trong vấn để Biển Đông, phía Trung Quốc đã phản ứng rất mạnh mẽ. Thủ tướng họ Ôn lập lại rằng những tranh chấp ở vùng biển giàu tài nguyên này phải được ‘giải quyết trực tiếp’ giữa các nước có liên quan thông qua đàm phán hữu nghị. Điều này ám chỉ Mỹ nên đứng ngoài cuộc tranh chấp.
Lãnh đạo Trung Quốc cho rằng Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á “không phải là dịp thích hợp” để ông Obama thảo luận vấn đề Biển Đông với 17 nhà lãnh đạo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và sẽ “phản tác dụng”.
“Biển Hoa Nam (Biển Đông) là ngả giao thương hàng hải quan trọng với Trung Quốc, các nước lân cận và cả thế giới. Trung Quốc đã có những đóng góp tích cực để bảo vệ an ninh hàng hải khu vực này”, Thủ tướng Ôn Gia Bảo nói.
Tân Hoa Xã cũng nêu chính kiến rằng “bất kỳ tác động bên ngoài nào nhằm quốc tế hóa vấn đề tranh chấp Biển Hoa Nam cũng chỉ làm phức tạp thêm tình hình, phá hoại hoà bình và ổn định ở khu vực”.
Tuy nhiên, phía Mỹ cho rằng việc thảo luận an ninh hàng hải ở khu vực Biển Đông là điều cần thiết. Một quan chức chính quyền Mỹ đề nghị không nêu tên cho Hãng tin Reuters biết vấn đề trên đã được thảo luận ‘mạnh mẽ’ tại Hội nghị Đông Á.
Lâu nay Trung Quốc luôn luôn giữ lập trường là đối thoại song phương với từng quốc gia tranh chấp để giải quyết vấn đề Biển Đông trong khi một số nước Đông Nam Á, Nhật Bản và Mỹ muốn vấn đề này được thảo luận đa phương.
Mỹ ‘bao vây’ Trung Quốc?
Có vẻ như Mỹ và các đồng minh đang ‘bao vây’ tứ bề Trung Quốc qua sự thúc đẩy ngoại giao mạnh mẽ của Mỹ tại Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, việc xác nhận cho thủy quân lục chiến đồn trú tại Australia mới đây hay tăng cường hợp tác với Ấn Độ trước đó.
Ngay cả việc ông Obama sẽ gửi Ngoại trưởng Hillary sang thăm chính thức Miến Điện trong tháng 12 tới cũng bổ sung thêm những lo ngại từ phía Bắc Kinh rằng Trung Quốc đang ‘bị bao vây’.
Tom Donilon, cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu của Tổng thống Obama, cho hay Mỹ "đã cho Trung Quốc biết trực tiếp và rõ ràng chính sách của mình tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương". Đó là việc Washington muốn đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hòa bình, an ninh khu vực theo mong muốn của các đồng minh và đối tác.
Việc Mỹ quan tâm đến Biển Đông “mang tính nguyên tắc vì Mỹ quan tâm đến tự do hàng hải, tự do thương mại”, cố vấn an ninh Donilon nói.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cũng trấn an rằng “Đây không phải là việc chống lại quyền lực của ai đó mà chỉ là xác định vị thế (của Mỹ) tại khu vực Thái Bình Dương”.
Tổng thống Obama thừa nhận sự ‘khó chịu’ của Trung Quốc khi chứng kiến những động thái của Mỹ và ông cam kết sẽ tìm kiếm sự hợp tác nhiều hơn với Bắc Kinh.
Đối lại, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Liu Zhenmin trả lời phỏng vấn báo chí tại Bali rằng: “Mỹ vốn có vai trò quan trọng tại Châu Á kể từ sau Chiến tranh Thế giới lần hai. Chúng tôi trông đợi sự hợp tác với họ tại khu vực”.
Nhật Bản đóng góp vai trò
Trong một diễn biến khác, Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á 2011 cũng chứng kiến sự tham gia của Nhật Bản trong quá trình thảo luận về an ninh hàng hải tại Biển Đông.
Nhật Bản đã được Mỹ và các nước ASEAN hoan nghênh trong việc góp phần giải quyết các tranh chấp tại khu vực này dựa trên luật pháp quốc tế, cụ thể là lấy Công ước Luật Biển Liên Hiệp Quốc 1982 làm cơ sở.
Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiku Noda khẳng định lập trường: “Các vấn đề trên biển sẽ được giải quyết thông qua hợp tác và đối thoại”.
Tin cho hay tại Bali, các nhà lãnh đạo Việt Nam và Philippines đã hoan nghênh lập trường trên của Nhật Bản.
Nhật Bản đề xuất các nước tham dự Hội nghị Đông Á lập một diễn đàn để các nhà lãnh đạo và các chuyên gia bàn luận về hàng hải trong tương lai.
Lâu nay Nhật Bản và Trung Quốc vẫn tranh chấp chủ quyền ở quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là đảo Điếu Ngư).
Thỉnh thoảng tàu đánh cá Trung Quốc vẫn va chạm với tàu tuần duyên của Nhật Bản tại vùng biển gần Senkaku gây ra những căng thẳng ngoại giao giữa hai nước.
Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo hội đàm với Tổng thống Mỹ Barrack Obama tại Bali. (AFP).
Mỹ áp lực, Trung Quốc phản ứng
Chuyến đi ngoại giao kéo dài chín ngày vừa qua của ông Obama tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương ngoài việc chứng tỏ Mỹ tăng cường vai trò tại khu vực này còn là để yêu cầu Trung Quốc ‘phải có trách nhiệm’ hơn, ‘phải hành xử theo luật’ trên trường quốc tế.
Trong cuộc hội đàm riêng với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo tại Bali, Tổng thống Mỹ Barrack Obama đã nói với nhà lãnh đạo Trung Quốc rằng Mỹ mong muốn những tranh chấp ở khu vực Biển Đông cần được giải quyết trong hòa bình, mở rộng giao thương hàng hải.
Mỹ cũng chỉ trích công khai việc Trung Quốc giữ giá đồng nhân dân tệ nhằm tạo thuận lợi cho việc xuất khẩu nước này song gây thiệt hại cho nền sản xuất của Mỹ.
Tuy nhiên, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã bảo vệ lập trường về chính sách tiền tệ của Bắc Kinh. Ông cho rằng chính phủ Trung Quốc đã tăng cường ‘sự linh hoạt’ của đồng nhân dân tệ.
Về những áp lực của Mỹ trong vấn để Biển Đông, phía Trung Quốc đã phản ứng rất mạnh mẽ. Thủ tướng họ Ôn lập lại rằng những tranh chấp ở vùng biển giàu tài nguyên này phải được ‘giải quyết trực tiếp’ giữa các nước có liên quan thông qua đàm phán hữu nghị. Điều này ám chỉ Mỹ nên đứng ngoài cuộc tranh chấp.
Lãnh đạo Trung Quốc cho rằng Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á “không phải là dịp thích hợp” để ông Obama thảo luận vấn đề Biển Đông với 17 nhà lãnh đạo khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và sẽ “phản tác dụng”.
“Biển Hoa Nam (Biển Đông) là ngả giao thương hàng hải quan trọng với Trung Quốc, các nước lân cận và cả thế giới. Trung Quốc đã có những đóng góp tích cực để bảo vệ an ninh hàng hải khu vực này”, Thủ tướng Ôn Gia Bảo nói.
Tân Hoa Xã cũng nêu chính kiến rằng “bất kỳ tác động bên ngoài nào nhằm quốc tế hóa vấn đề tranh chấp Biển Hoa Nam cũng chỉ làm phức tạp thêm tình hình, phá hoại hoà bình và ổn định ở khu vực”.
Tuy nhiên, phía Mỹ cho rằng việc thảo luận an ninh hàng hải ở khu vực Biển Đông là điều cần thiết. Một quan chức chính quyền Mỹ đề nghị không nêu tên cho Hãng tin Reuters biết vấn đề trên đã được thảo luận ‘mạnh mẽ’ tại Hội nghị Đông Á.
Lâu nay Trung Quốc luôn luôn giữ lập trường là đối thoại song phương với từng quốc gia tranh chấp để giải quyết vấn đề Biển Đông trong khi một số nước Đông Nam Á, Nhật Bản và Mỹ muốn vấn đề này được thảo luận đa phương.
Mỹ ‘bao vây’ Trung Quốc?
Có vẻ như Mỹ và các đồng minh đang ‘bao vây’ tứ bề Trung Quốc qua sự thúc đẩy ngoại giao mạnh mẽ của Mỹ tại Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, việc xác nhận cho thủy quân lục chiến đồn trú tại Australia mới đây hay tăng cường hợp tác với Ấn Độ trước đó.
Ngay cả việc ông Obama sẽ gửi Ngoại trưởng Hillary sang thăm chính thức Miến Điện trong tháng 12 tới cũng bổ sung thêm những lo ngại từ phía Bắc Kinh rằng Trung Quốc đang ‘bị bao vây’.
Tom Donilon, cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu của Tổng thống Obama, cho hay Mỹ "đã cho Trung Quốc biết trực tiếp và rõ ràng chính sách của mình tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương". Đó là việc Washington muốn đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hòa bình, an ninh khu vực theo mong muốn của các đồng minh và đối tác.
Việc Mỹ quan tâm đến Biển Đông “mang tính nguyên tắc vì Mỹ quan tâm đến tự do hàng hải, tự do thương mại”, cố vấn an ninh Donilon nói.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cũng trấn an rằng “Đây không phải là việc chống lại quyền lực của ai đó mà chỉ là xác định vị thế (của Mỹ) tại khu vực Thái Bình Dương”.
Tổng thống Obama thừa nhận sự ‘khó chịu’ của Trung Quốc khi chứng kiến những động thái của Mỹ và ông cam kết sẽ tìm kiếm sự hợp tác nhiều hơn với Bắc Kinh.
Đối lại, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Liu Zhenmin trả lời phỏng vấn báo chí tại Bali rằng: “Mỹ vốn có vai trò quan trọng tại Châu Á kể từ sau Chiến tranh Thế giới lần hai. Chúng tôi trông đợi sự hợp tác với họ tại khu vực”.
Nhật Bản đóng góp vai trò
Trong một diễn biến khác, Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á 2011 cũng chứng kiến sự tham gia của Nhật Bản trong quá trình thảo luận về an ninh hàng hải tại Biển Đông.
Nhật Bản đã được Mỹ và các nước ASEAN hoan nghênh trong việc góp phần giải quyết các tranh chấp tại khu vực này dựa trên luật pháp quốc tế, cụ thể là lấy Công ước Luật Biển Liên Hiệp Quốc 1982 làm cơ sở.
Thủ tướng Nhật Bản Yoshihiku Noda khẳng định lập trường: “Các vấn đề trên biển sẽ được giải quyết thông qua hợp tác và đối thoại”.
Tin cho hay tại Bali, các nhà lãnh đạo Việt Nam và Philippines đã hoan nghênh lập trường trên của Nhật Bản.
Nhật Bản đề xuất các nước tham dự Hội nghị Đông Á lập một diễn đàn để các nhà lãnh đạo và các chuyên gia bàn luận về hàng hải trong tương lai.
Lâu nay Nhật Bản và Trung Quốc vẫn tranh chấp chủ quyền ở quần đảo Senkaku (Trung Quốc gọi là đảo Điếu Ngư).
Thỉnh thoảng tàu đánh cá Trung Quốc vẫn va chạm với tàu tuần duyên của Nhật Bản tại vùng biển gần Senkaku gây ra những căng thẳng ngoại giao giữa hai nước.
Nguon: Reuters/Kyodo
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét