Tài liệu tham khảo đặc biệt
Thứ Năm, ngày 10/11/198
TTXVN (Bắc Kinh 5/11)
Tạp chí “Tuần tin tức Trung Quốc” số ra
ngày 31/10/2011 viết: Trải qua 20 năm đầy khó khăn, nay Trung Quốc và
ASEAN lại đến một giai đoạn phức tạp mới. Tới đây quan hệ giữa Trung
Quốc và ASEAN sẽ đi về đâu, triển vọng này sẽ tuỳ thuộc việc hai bên xử
sự với nhau chân thành, thẳng thắn và trí tuệ ngoại giao của cả hai như
thế nào trong bối cảnh tranh chấp Nam Hải (Biển Đông) là thách thức lớn
nhất đang được đặt ra. Đây cũng đồng thời là bài kiểm nghiệm trí tuệ
ngoại giao của Trung Quốc trong thời gian tới. Dưới đây là nội dung bài
viết của Trần Hướng Dương, Tiến sĩ chính trị quốc tế, Phó chủ nhiệm
Trung tâm nghiên cứu chiến lược thuộc Viện nghiên cứu quan hệ quốc tế
hiện đại Trung Quốc, về những vấn đề nói trên.
I- Hợp tác kinh tế thương mại là điểm sáng nhất.
Tháng 10/2003 tại Bali ở Inđônêxia, Thủ
thướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã kêu gọi các nhà lãnh đạo ASEAN hàng nằm
cùng tổ chức Hội nghị cấp cao về thương mại và đầu tư Trung Quốc-ASEAN
và Hội chợ triển lãm Trung Quốc-ASEAN, bắt đầu từ năm 2004 tại thành phố
Nam Ninh, thủ phủ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây. Tháng 10 năm
2011 hai hoạt động lớn này đã là lần thứ 8 diễn ra theo đúng ý tưởng ban
đầu.
Sau 8 năm,
đặc biệt lại là 20 năm kể từ năm 1991 khi Trung Quốc và ASEAN thiết lập
quan hệ đối thoại đến nay, bước tiến triển và thành tựu trong quan hệ
Trung Quốc-ASEAN đã được thể hiện qua lời phát biểu của Thủ tướng Ông
Gia Bảo: “Là nước lớn ngoài khu vực, Trung Quốc là nước đầu tiên tham
gia ‘Hiệp ước thân thiện và hợp tác ASEAN’, nước đầu tiên thiết lập quan
hệ đối tác chiến lược với ASEAN, nước đầu tiên thành lập Khu thương mại
tự do với ASEAN, đi đầu cam kết ký Nghị định thư về ‘Hiệp ước khu vực
Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân’, kiên định ủng hộ ASEAN phát huy
vài trò chủ đạo trong hợp tác Đông Á”.
Năm 2001, tổng kim ngạch thương mại hai
chiều giữa Trung Quốc và ASEAN chỉ có 7,96 tỉ USD, năm 2010 đã đạt
292,78 tỉ USD, tăng gần 37 lần. Trung Quốc đã trở thành đối tác thương
mại lớn nhất của ASEAN. Từ tháng Tư năm nay, ASEAN cũng đã thay thế Nhật
Bản trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Trung Quốc.
Từ những năm 60 của thế kỷ trước, để đề
phòng và ngăn ngừa “sự đe doạ của Chủ nghĩa Cộng sản”, tại Băngcốc, các
nước Inđônêxia, Thái Lan, Xinhgapo, Philippin và Malaixia đã thành lập
Liên minh các quốc gia Đông Nam Á (Hiệp hội các nước Đông Nam Á), gọi
tắt là ASEAN. Có thể nói, từ khởi điểm ban đầu sự lựa chọn của ASEAN là
chống lại Trung Quốc.
Tuy nhiên, từ năm 1991 khi Trung Quốc và
ASEAN khởi động tiến trình đối thoại, quan hệ song phương đã nhanh
chóng “nhảy vọt”. Tháng 7/1996, Trung Quốc chính thức trở thành đối tác
đối thoại toàn diện của ASEAN; Cuối ănm sau, hai bên tuyên bố thành lập
quan hệ đối tác láng giềng tin cậy lẫn nhau hướng đến thế kỷ 21; năm
2003 lại bắt đầu cố gắng thiết lập quan hệ đối tác chiến lược hướng đến
hoà bình và phồn vinh.
Phát biểu tại lễ khai mạc Hội nghị cấp
cao về thương mại và đầu tư Trung Quốc-ASEAN lần thứ 8, Thủ tướng Ôn Gia
Bảo cho biết Trung Quốc thực tâm thực ý muốn phát triển quan hệ với
ASEAN. Để thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại song phương lên một tầm
cao mới, Thủ tướng Ôn Gia Bảo đã đề xuất trong tương lai phải làm tốt
mấy trọng điểm lớn, đó là cùng thành lập Khu thương mại tự do, liên lạc
thống suốt với nhau, mở rộng hợp tác đầu tư song phương, đưa hợp tác
kinh tế khu vực đi vào chiều sâu, mở rộng giao lưu trong lĩnh vực nhân
văn.
Thủ tướng Ôn Gia Bảo nhấn mạnh “nếu giữ
vững nguyên tắc bình đẳng, tin cậy lẫn nhau, tìm kiếm đồng gác lại bất
đồng thì chúng ta sẽ có thể vượt qua được những khác biệt về chính trị,
kinh tế, tôn giáo, văn hoá v.v. để loại bỏ tất cả mọi khó khăn trở ngại,
thúc đẩy hợp tác song phương phát triển, cùng phồn vinh”.
Đây là Hội nghị cấp cao về thương mại và
đầu tư, Thủ tướng Ôn Gia Bảo chỉ điểm lại như thế chứ không nói cụ thể
những “khó khăn trở ngại” đó là gì. Tuy vậy, những người hiểu rõ quan hệ
Trung Quốc-ASEAN đều biết rất rõ, rằng hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN
không nghi ngờ gì đang ở vào thời kỳ sôi động nhất, có hiệu quả nhất
trong lịch sử, nhưng hai bên thực sự cũng đã gặp phải một số khó khăn
mới.
Năm 2006 là dịp kỷ niệm 15 năm Trung
Quốc-ASEAN thiết lập quan hệ đối thoại, trong khi tổ chức Hội trợ triển
lãm và Hội nghị cấp cao về thương mại và đầu tư, hai bên cũng đồng thời
tổ chức Hội nghị cấp cao kỷ niệm với nghi thức rất cao tại sơn trang Lệ
Viên ở Nam Ninh. Sau hội nghị, Thủ tướng Ôn Gia Bảo và tổng thống hoặc
thủ tướng chính phủ của 10 nước ASEAN còn ra Tuyên bố chung, đã thu hút
sự quan tâm của báo chí các nước.
Năm nay là năm thứ 20 Trung Quốc và
ASEAN thiết lập quan hệ đối thoại, cũng là năm giao lưu hữu nghị Trung
Quốc-ASEAN. Vào tháng 8 các nhà lãnh đạo cả hai bên tuy đã gửi điện chúc
mừng nhau, cũng đã tổ chức tiệc chiêu đãi kỷ niệm tại Bắc Kinh nhưng
sơn trang Lệ Viên đã không thể tiếp tục trở thành nơi tụ họp lý tưởng để
các nhà lãnh đạo 11 nước thể hiện quan hệ. Những cân nhắc, tính toán để
không tổ chức hội nghị kỷ niệm cấp cao chắc chắn không ít, nhưng thực
tế này ít nhất cũng thể hiện những thay đổi tế nhị trong quan hệ Trung
Quốc-ASEAN.
Mức độ quan tâm của báo chí nước ngoài
đối với Hội chợ triển lãm Trung Quốc-ASEAN lần thứ 8 năm nay không cao,
vì đã bị một số yếu tố khác xen vào làm mất đi tiêu điểm như vậy. Vào
cuối tháng 9 Chính phủ Mianma bị sức ép trong nước đã đơn phương ngừng
dự án xây dựng nhà máy thuỷ điện Myitsone trên sông Irraywaddy chủ yếu
do Trung Quốc đầu tư mà không thương lượng với Trung Quốc. Báo chí nước
ngoài đồn đoán quan hệ hữu nghị truyền thống Trung Quốc-Mianma có phải
vì thế mà sinh ra lục đục? Ngày 5/10, hai tàu chở hàng của Trung Quốc đã
bị những người có vũ trang không rõ thân phận tấn công ở khu vực sống
Mê Công trong phạm vi lãnh thổ Thái Lanh, 13 thuỷ thủ của Trung Quốc bị
hại, nguyên nhân vụ án đến nay vẫn chưa được làm rõ, hung thủ vẫn ung
dung ngoài vòng pháp luật. Ngày 18/10, Philippin đã bắt giữ 25 chiếc
thuyền câu của Trung Quốc đang tác nghiệp ở khu vực bãi Lễ Nhạc (Reed
Bank) thuộc quần đảo Nam Sa (Trường Sa), Philippin không ngừng từ chối
xin lỗi Trung Quốc mà còn từ chối trả lại thuyền cho Trung Quốc.
II- Tranh chấp Nam Hải là thách thức lớn nhất
Điều khiến người ta lo ngại nhất không
ngoài vấn đề Nam Hải. Từ năm 2010 đến nay việc tranh chấp diễn ra ở vùng
biển Nam Hải dường như có chiều hướng mở rộng thêm, giữa Trung Quốc với
Việt Nam và Philippin lần lượt xảy ra nhiều vụ tranh chấp. Các vụ tranh
chấp cứ dồn dập xảy ra, liên tục dẫn đến từng đợt phản đối ngoại giao.
Đồng thời, các nước liên quan cũng đang tăng cường lực lượng hải quân.
Philippin đã mua một tàu tuần tra được gọi là “tàu quân sự hạng nhất”
của Mỹ. Việt Nam đã tăng thêm tàu cảnh giới theo dõi Trung Quốc, còn mua
tàu ngầm lớp KILO và tàu hộ vệ mang tên lửa tiến tiến nhất của Nga.
Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế Anh quốc nhận xét “châu Á đã chạy đua
vũ trang, tình hình Nam Hải ngày càng căng thẳng”.
Sự việc không chỉ dừng lại ở mức độ như
vậy. Nước ngoài khu vực can thiệp cũng từng bước có xu hướng mạnh lên.
Ngày 12/10, bất chấp sự phản đối của Trung Quốc, Ấn Độ đã cố ý ký với
Việt Nam thoả thuận cùng khai thác hai lô dầu khí ở Nam Hải. Nội các mới
ở Nhật Bản vừa nhậm chức mới tròn một tháng cũng cử Ngoại trưởng
Koichiro Genba triển khai chuyến thăm Đông Nam Á 5 ngày, bắt đầu từ ngày
11/10, liên hệ móc nối với ASEAN về vấn đề lợi ích ở hải dương. Hãng
tin Jiji của Nhật Bản đưa tin Nhật Bản đang có kế hoạch cùng với các
nước Đông Nam Á như Việt Nam và Philippin thành lập một cơ quan phối hợp
về vấn đề chủ quyền và đảm bảo tự do an ninh hàng hải ở Nam Hải, dự
tính sẽ trình bày đề án liên quan lên Hội nghị cấp cao Đông Á sẽ họp vào
tháng 11 này.
Ngoại trưởng Mỹ H. Clinton cũng công bố
bài viết dài trên tạp chí “Chính sách ngoại giao” của Mỹ có tựa đề “Thế
kỷ Thái Bình Dương của Mỹ”, cho biết rõ là “trọng tâm của nước Mỹ nhất
định phải chuyển sang châu Á- Thái Bình Dương”. Cùng với cuộc chiến
tranh ở Libi dần dần kết thúc, quân đội Mỹ sẽ hoàn toàn rút khỏi Irắc
vào cuối năm nay, kế hoạch rút quân khỏi Ápganixtan cũng đã được đưa vào
chương trình nghị sự, nước Mỹ trở lại châu Á đã chắc chắn, trong đó
ASEAN sẽ là một trong những trọng điểm để Mỹ đặt chân tới.
Ngày 23/10, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ
Panetta đã gặp gỡ Bộ trưởng Quốc phòng của 10 nước ASEAN tại Bali của
Inđônêxia. Panetta cho biết các bên đã trao đổi ý kiến về “tự do hàng
hải”, đồng thời nhấn mạnh Mỹ sẵn sàng phát triển quan hệ hợp tác với
ASEAN. Báo Yomiuri của Nhật Bản lý giải, thực tế này cho thấy Mỹ đang
tích cực chuẩn bị can thiệp vào công việc ở Nam Hải.
III- Kiểm nghiệm trí tuệ ngoại giao của Trung Quốc
Ngày 20/10, trong khi hội kiến với những
nhân vật lãnh đạo cấp cao nước ngoài đến tham gia Hội chợ triển lãm
Trung Quốc-ASEAN lần thứ 8, Thủ tướng Ôn Gia Bảo thể hiện rõ thái độ,
cho biết Trung Quốc sẵn sàng cùng với các nước hữu quan giải quyết ổn
thoả tranh chấp trên biển. Tại lễ khai mạc Hội nghị cấp cao về thương
mại và đầu tư Trung Quốc-ASEAN trong ngày thứ hai, Thủ tướng Ôn Gia Bảo
khi phát biểu đã không có từ ngữ nào nhắc đến vấn đề Nam Hải. Nội dung
bài phát biểu với tựa đề “Đi sâu hợp tác cùng phồn vinh” chỉ có hơn
3.000 chữ, không nhắc đến bất kỳ tranh chấp nào mà đã 34 lần sử dụng từ
“hợp tác”.
Tuy thế, muốn loại bỏ tất cả mọi trở
ngại trong quan hệ Trung Quốc-ASEAN đương nhiên sẽ không hề dễ dàng,
trong đó tranh chấp trên biển chắc chắn sẽ là trở ngại lớn nhất. Bài
viết trên tờ “Thời báo eo biển” của Xinhgapo ngày 17/10 cho rằng Trung
Quốc đang đứng trước một làn sóng tranh chấp mới ở Nam Hải. Bài báo cho
biết tháng 7 năm nay, ASEAN và Trung Quốc đã tuyên bố thực hiện bước đột
phá trong vấn đề về biển khiến người ta có nhiều kỳ vọng, nhưng sau khi
Bắc Kinh rõ ràng vẫn không muốn đàm phán về những quy tắc liên quan đến
hành vi ở Nam Hải, ASEAN đã từ chối đề nghị của Trung Quốc về tổ chức
đàm phán song phương giữa các quan chức cấp cao. ASEAN còn từ chối tham
gia cuộc hội thảo về tự do và an ninh hàng hải ở Nam Hải do Bắc Kinh đề
nghị, cho rằng đây là chiến thuật của Bắc Kinh trong khi trương lên
chiêu bài hợp tác của mình lại đồng thời làm trì hoãn việc xây dựng
những quy tắc hành vi.
Một thời gian dài đến nay, Trung Quốc đã
thi hành chính sách “gác lại tranh chấp, cùng khai thác”. Nhưng xét
tình hình như hiện nay thì tranh chấp dường như đã không thể gác lại.
Bằng cách nào để làm cho vấn đề Nam Hải không đi đến chỗ làm ảnh hưởng
đến quá trình phát triển hoà bình của Trung Quốc, không trở thành vũ khí
ASEAN công kích Trung Quốc, cũng không trở thành con bài để nước ngoài
khu vực kiềm chế Trung Quốc, những vấn đề nói trên đang đòi hỏi Trung
Quốc phải có “trí tuệ lớn” về phương diện ngoại giao.
Tuy nhiên, tranh chấp Nam Hải không liên
quan đến tất cả các nước ASEAN, thái độ của các nước ASEAN đối với
Trung Quốc cũng có phần khác nhau. Hiệu trưởng trường Đại học Quốc phòng
Nhật Bản Iokibe Makoto trong bài viết của mình có nói, cùng với kinh tế
phát triển, Trung Quốc cũng bộc lộ tài năng về chính trị và quân sự.
Trước hiện thực này, các nước như Lào và Campuchia, thậm chí cả Thái Lan
về cơ bản đều đối xử như trước một hiện tượng tự nhiên, bình tĩnh tiếp
nhận sự thực Trung Quốc trở thành nước lớn, một hình mẫu về việc đành
phải “thuận theo thời thế để mưu sinh”. Triển vọng này đã để lại cho
Trung Quốc một phần không gian để xoay chuyển.
***
(Đài RFA 28/10)
Hội nghị thường niên EAS tức Hội nghị
cấp cao Đông Á giữa ASEAN và các nước bạn châu Á sẽ diễn ra vào ngày
18-19/11 tại Bali, Inđônêxia, lần đầu tiên có sự tham dự của cấp lãnh
đạo cao nhất nước Mỹ, Tổng thống Barack Obama.
Sự kiện này có ý nghĩa thế nào khi mọi
chuyện liên quan đến tình hình tranh chấp trên biển Nam Trung Hoa (Biển
Đông) và ASEAN trong thời gian qua, đều hướng sự chú ý của thế giới vào
phản ứng của hai thế lực hùng mạnh Đông-Tây là Trung Quốc và Mỹ.
Đoàn kết vì Trung Quốc
Có thể nói một cách rõ ràng Mỹ và Trung
Quốc đang là hai yếu tố quyết định tương lai của khu vực châu Á-Thái
Bình Dương. Đó là nhận định của Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu châu Á,
phân khoa Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học American University, Mỹ, giáo sư
Amitav Acharya.
Trong bài xã luận mang tựa đề “Thân cận
với Mỹ mà không chọc giận Trung Quốc”, đăng trên nhật báo Anh ngữ
Bangkok Post phát hành tại Thái Lan, giáo sư Amitav nhấn mạnh tầm quan
trọng của Hội nghị cấp cao Đông Á tháng 11/2011 ở Inđônêxia: “Vòng đối
thoại diễn ra trong thời điểm khá là gay cấn, khi mà những hành động
giương oai diễu võ và cố ý biểu dương lực lượng quân sự hùng mạnh của
Trung Quốc đã khiến quan hệ giữa ASEAN với Bắc Kinh rẽ sang một hướng
khác.”
Từ trước tới nay, theo giáo sư Amitav
Acharya, ASEAN có vẻ yên ổn và hài lòng trong quan hệ với cả Mỹ lẫn
Trung Quốc mà không cần chọn lựa nên đứng về phía nào.
Thế nhưng từ lúc Trung Quốc khởi sự thái
độ hay cung cách gọi là “hành xử nước lớn” hai năm nay trên vùng biển
Nam Trung Hoa, các quốc gia ASEAN không nhiều thì ít đã phải tự đặt lại
vấn đề về mối tương quan của mình với nước láng giềng khổng lồ kia.
Hậu quả rõ nét là ASEAN đang bày tỏ thái
độ thân thiện và xích lại gần với Mỹ hơn, chưa kể chủ trương của chính
quyền hành pháp Obama ở Oasinhton là thúc đẩy quan hệ hữu nghị với châu Á
cũng như can thiệp sâu hơn vào châu Á.
Đó là lý do năm 2009, Mỹ và ASEAN ký kết
hiệp ước lịch sử có tên “Hiệp ước thân thiện và hợp tác Đông Nam Á”.
Tiếp đó, năm 2010, lần đầu tiên Mỹ chứng tỏ sự hiện diện tích cực của
mình tại Hội nghị cấp cao Đông Á với sự tham dự và những lời tuyên bố
hữu nghị nhưng không kém phần cương quyết từ Ngoại trưởng Hillary
Clinton.
“Mỹ mạnh mẽ bày tỏ lập trường dứt khoát,
nhiều phần thiên về các nước thành viên ASEAN có liên hệ đến tình hình
tranh chấp hiện nay trên biển Nam Trung Hoa. Lập trường đó thể hiện bằng
những lời chỉ trích hành động lấn lướt phô trương sức mạnh và giành
giật chủ quyền của Trung Quốc ở vùng biển này, bằng việc tổ chức những
cuộc thao diễn quân sự hỗn hợp với Việt Nam và Philippin, tái khẳng định
tư thế đồng minh Mỹ-Philippin trên vùng biển Nam Trung Hoa”.
Tháng 11/2011, Tổng thống Barack Obama
của Mỹ sẽ tham dự Hội nghị cấp cao Đông Á ở Bali, Inđônêxia, mở đầu
trang sử mới cho ASEAN, Mỹ và khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Tổng thống
Obama cũng sẽ tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN-Mỹ lần thứ ba diễn ra
trong thời gian này.
Một câu hỏi được chuyên gia Trung tâm Nghiên cứu châu Á của American University, giáo sư Amitav Acharya, nêu ra ở đây:
“Sự thân thiện mà Mỹ muốn chứng tỏ đối
với ASEAN liệu có phải là câu trả lời hay giải pháp dài hạn để giải
quyết thái độ nước lớn của Trung Quốc đối với tổ chức này không? Và dù
được coi là sự xích lại gần một khu vực chứ không chỉ riêng một nước, có
nghĩa là nằm trong chính sách đối ngoại chung của Mỹ, thì hành động này
không phải là không có cái giá của nó. Những cuộc nói chuyện gần đây
với hai vị ngoại trưởng của Xinhgapo và Inđônêxia đã cho tôi thấy viễn
ảnh của hai mối nguy chờ sẵn ASEAN trong tiến trình xích lại gần hơn với
Mỹ. Từ trước tới giờ, Chính phủ Xinhgapo quan niệm, và hiện vẫn tin
tưởng rằng, sự cân bằng quyền lực và ổn định trong khu vực nhất thiết
cần sự yểm trợ tích cực về mặt quân sự từ phía Mỹ”.
Vai trò của Mỹ tại Đông Nam Á
Thế nhưng, vẫn theo lời giáo sư Acharya,
Ngoại trưởng Xinhgapo là ông K Shanmugham, cho rằng khi ngành hành pháp
Obama đề cao chính sách gọi là thân thiện trở lại cùng Đông Nam Á, thì
Oasinhton cũng phải chứng minh được tầm quan trọng khi gắn bó với khu
vực, Mỹ nên can thiệp ở Đông Nam Á bằng tinh thần trách nhiệm, bằng chủ
trương rõ ràng và minh bạch. Nếu thiếu những điều kiện đó, người đứng
đầu ngành ngoại giao Xingapo khẳng định, đừng trách các nước trong khu
vực phải tự tính toán lấy số phận của họ, nghĩa là ngả sang Trung Quốc
để tìm sự yên thân.
Một mặt, đồng ý với quan điểm của Ngoại
trưởng Xinhgapo rằng Mỹ giữ vai trò hệ trọng trong việc bảo vệ an ninh
cho vùng châu Á-Thái Bình Dương, mặt khác Ngoại trưởng Marty Natalegawa
của Inđônêxia cho rằng ASEAN tuyệt đối phải biết dung hoà, nghĩa là đừng
tỏ vẻ cầu cạnh Mỹ quá đáng bởi điều này sẽ củng cố thêm nỗ lực tuyên
truyền chỉ trích lâu nay từ phía Bắc Kinh rằng Mỹ là một thế lực ngoại
bang không thể can thiệp vào nội tình biển Nam Trung Hoa được.
Đối với Ngoại trưởng Natalegawa của
Inđônêxia, hiện là nước chủ tịch luân phiên ASEAN, cũng là nước chủ nhà
của Hội nghị cấp Bộ trưởng ASEAN, Diễn đàn cấp khu vực ASEAN, rồi Hội
nghị cấp cao Đông Á, biện pháp giải quyết căng thẳng không nằm trong
việc mời gọi Mỹ giúp cân bằng thế lực quân sự với Trung Quốc mà là tìm
cách phát triển cùng mở rộng mối quan hệ với cả Mỹ lẫn Trung Quốc.
Theo giáo sư Amitav Acharya, đó là những
nguyên tắc trọng yếu nhằm duy trì tư thế mà Inđônêxia gọi là trạng thái
quân bình hữu hiệu giữa các cường quốc thế giới tại khu vực châu Á-Thái
Bình Dương.
Trạng thái quân bình hữu hiệu này, giáo
sư Acharya phân tích, không hề là sự quân bình lực lượng theo qui ước
hay cuộc chạy đua vũ trang giữa các cường quốc, mà đúng ra làm một khuôn
khổ hành động để giữa ASEAN ở vị trí trung gian, chỉ ASEAN và duy nhất
ASEAN mới có thể hoàn tất vai trò trung lập này vì tổ chức này đứng giữa
Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên, Ôxtrâylia và Niu Dilân ở
mạn Đông cũng như Ấn Độ ở mạn Tây.
Chính vì lẽ đó, giáo sư Acharya nói
tiếp, Mỹ cần nghe ngóng thật cẩn trọng bởi đang có sự suy nghĩ khác nhau
về vai trò của Mỹ trong việc bắt tay với ASEAN, cũng như đang có những
quan điểm khác biệt giữa các thành viên chủ chốt của ASEAN về phương
cách ứng xử của Mỹ trong khu vực: “Mỹ sẽ nhân Hội nghị cấp cao Đông Á để
nêu vấn đề căng thẳng đang gia tăng giữa ASEAN với Trung Quốc. Tuy
nhiên Trung Quốc, vốn không muốn những vấn đề tế nhị như an ninh vùng
biển Nam Trung Hoa bị đưa ra mổ xẻ tại Hội nghị này, sẽ mạnh mẽ lên
tiếng chống lại động thái này. Trái lại điều Trung Quốc mong muốn không
có gì khác với quan điểm của họ trước nay là thảo luận song phương với
từng quốc gia để giải quyết mâu thuẫn.”
Tóm lại, giáo sư Amitav Acharya khẳng
định, tại cuộc họp Đông Á cấp cao ở Bali tháng 11 này, cả Inđônêxia và
Xinhgapo đều không muốn Mỹ hướng nội dung vào vấn đề an ninh khu vực
liên quan đến Trung Quốc, điều ASEAN cần trong tiến trình thân thiện trở
lại với Đông Nam Á mà Mỹ đưa ra là mở rộng lịch trình thảo luận sang
các vấn đề kinh tế và thương mại chứ không chỉ vấn đề chính trị và an
ninh.
Để kết luận, giáo sư Amitav Acharya
khuyến cáo ASEAN cũng cần phải thận trọng khi tìm kiếm sự hậu thuẫn của
Mỹ đến mức độ nào. Theo ông, xích lại gần Mỹ ở xa mà không chọc giận
người bạn láng giềng Trung Quốc ở gần là một thử thách lớn của cả khối
ASEAN./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét