Mỹ và Trung Quốc có thể là hai thái cực hoàn toàn khác nhau, nhưng cũng không có nghĩa họ là kẻ thù của nhau.
Một Trung Quốc ôn hòa…
Bằng cách này hay cách kia, Trung Quốc luôn cố gắng xoa dịu cả cộng động quốc tế đang tỏ ra bất bình với họ, đồng thời cam kết giữ quan điểm hòa bình.
Trung Quốc viện trợ và đầu tư cho các đồng minh một cách “vô tư”, giải quyết tranh chấp biên giới với các nước láng giềng, tham gia lực lượng giữ gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế.
Khi Triều Tiên nã pháo vào đảo của Hàn Quốc đầu tuần trước, ít nhất Trung Quốc đã kêu gọi các bên kiềm chế, giải quyết qua đàm phán hòa bình.
Một Trung Quốc hiếu thắng…
Tuy nhiên, trong vụ đắm tàu chiến Cheonan của Hàn Quốc hồi tháng 3, Trung Quốc đã không đưa ra bất cứ chỉ trích nào đối với nghi can Triều Tiên, thậm chí cho rằng những cáo buộc Triều Tiên là vô căn cứ.
Và chỉ vài tháng sau, Trung Quốc lại vướng vào xô xát với Nhật do vụ va chạm giữa tàu cá Trung Quốc với tàu tuần tra Nhật ở hải phận tranh chấp.
Để trả đũa việc Nhật bắt giữ thuyền viên của mình, Trung Quốc đã gây khó khăn cho các thương nhân người Nhật tại nước mình, ngừng xuất khẩu đất hiếm - nguyên liệu thiết yếu cho ngành công nghiệp của Nhật.
Trung Quốc cũng kiên quyết khẳng định chủ quyền ở quần đào Hoàng Sa, Trường Sa, thậm chí toàn bộ vùng biển Đông.
Quan hệ Trung - Mỹ và thế giới
Dựa trên bài học lịch sử của giới lãnh đạo Trung Quốc thì mối quan hệ quyết định thế giới hòa bình hay hỗn chiến chính là quan hệ giữa hai siêu cường Trung Quốc và Mỹ.
Cho đến nay, mối quan hệ này chưa có gì đáng lo ngại. Trong khi Trung Quốc ưu tiên phát triển kinh tế, thì an ninh của Mỹ lại tập trung nhiều đến nạn khủng bố Hồi giáo cũng như chiến tranh Iraq và Afghanistan.
Tuy vậy, hai bên vẫn tỏ ra hoài nghi lẫn nhau. Trung Quốc coi Mỹ là một thế lực đáng cảnh giác, và rốt cục Trung Quốc sẽ tìm cách kiềm chế sự trỗi dậy của thế lực này. Còn Mỹ cũng tỏ ra lo ngại về chủ nghĩa dân tộc được hậu thuẫn bởi tiềm lực về kinh tế và quân sự.
Những người bi quan cho rằng Trung Quốc và Mỹ là đối thủ không đội trời chung với những quan điểm về một xã hội tốt đẹp hoàn toàn khác nhau.
Lo ngại sức mạnh của Hải quân Mỹ, Trung Quốc đã tăng cường hiện đại hóa tên lửa, tàu ngầm, radar, vũ khí chống vệ tinh.
Trong khi đó, mới đây, Lầu Năm Góc cho rằng tiềm lực quân sự của Trung Quốc là mối đe dọa với các căn cứ của Mỹ và Đài Loan và với các tàu sân bay của Mỹ ở gần bờ biển Trung Quốc.
Hải quân Mỹ bắt đầu triển khai thêm lực lượng ở khu vực Thái Bình Dương. Và do vậy, Trung Quốc có thể sẽ không chịu ngồi yên. Thậm chí, có thể cả hai không có ý định làm hại đối phương, mà chỉ nhằm đảm bảo an ninh cho chính mình, nhưng cả hai lại coi đó là mối đe dọa lớn.
Nhiều người sẽ nói rằng giải pháp chính là ở Mỹ, Mỹ nên giảm bớt thái độ kình địch về quân sự. Tuy nhiên, nếu vậy sẽ dẫn đến sự bất ổn ở Đông Á, và do đó sẽ đe dọa đến hoạt động giao thương của Mỹ với các nước này.
Mỹ vì thế cũng cần mạnh hơn để có thể đảm bảo an ninh ở vùng biển Đông và bảo vệ Đài Loan trước nguy cơ tấn công của Trung Quốc.
Mỹ đã đúng khi cho rằng Trung Quốc quá tham vọng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Trung Quốc trở thành kẻ thù của họ. Không giống Xô Viết, Trung Quốc không còn quan tâm đến việc truyền bá hệ tư tưởng. Khác các đế quốc châu Âu thế kỷ 19, Trung Quốc cũng không có ý định tìm kiếm các thuộc địa mới.
Thực tế, Mỹ và Trung Quốc có khá nhiều điểm chung. Cả hai đều hưởng lợi từ quốc tế hóa, mở các thị trường mua nguyên liệu thô và bán thành phẩm của họ.
Cả hai đều mong muốn một thế giới yên ổn, không vũ khí hạt nhân. Mỹ và Trung Quốc đều sẽ thiệt hại không thể tính toán được nếu chiến tranh nổ ra.
Làm thế nào để “đánh đổ” Vạn Lý Trường Thành?
Lịch sử đã chỉ ra rằng các siêu cường có thể chung sống hòa bình nhưng với điều kiện việc xây dựng lực lượng quân đội phải gắn liền với xây dựng niềm tin ở nhau.
Có rất nhiều cách để xây dựng niềm tin ở châu Á. Thứ nhất là đảm bảo các tranh chấp và hiểu lầm không đi quá giới hạn. Trung Quốc cần công khai hơn về quân sự như thái độ đối với các chương trình hạt nhân, tàu sân bay, tên lửa… Tương tự, Mỹ và Trung Quốc cần có các quy định chung về các vấn đề tranh chấp, trong đó bao gồm vấn đề Triều Tiên, Đài Loan, không kích…
Ngoài ra, châu Á cần có một diễn đàn chung như Hội nghị thượng đỉnh Đông Á để giải quyết các vấn đề của khu vực.
Các nước châu Á cũng có thể phối hợp trong các vấn đề như bảo vệ môi trường, chống chủ nghĩa khủng bố...
Nếu Mỹ muốn ràng buộc Trung Quốc tuân thủ các quy tắc mà Mỹ đề ra, thì bản thân họ cũng phải tuân thủ những nguyên tắc ấy.
(Theo Economist)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét